Đưa tay vuốt ve một con lợn ngọc cỡ lòng bàn tay, một nhà buôn đồ cổ ở Đài Loan cho biết đôi tai trên tác phẩm gần 400 năm tuổi này là dấu hiệu đánh dấu tính xác thực của nó.

"Những nếp gấp trên tai lợn cho thấy công việc thủ công, nghề thủ công cổ xưa" của triều đại nhà Minh (1368-1644). Việc chạm khắc phải rất cẩn thận. Nếu nó là bản sao, họ sẽ không làm nó tinh tế và chi tiết như vậy", Lee, thương nhân 60 tuổi cho biết.

Cửa hàng của Lee ở quận Da'an, Đài Bắc, lưu giữ những kho báu cổ xưa có giá trị hơn một căn hộ chung cư nằm trong cùng khu phố.

Giá trị hàng hóa của ông chỉ chiếm một phần nhỏ trong ngành công nghiệp này. Hiệp hội ngọc của Đài Loan cho biết doanh số bán ngọc cổ hàng năm được ghi nhận trước đại dịch COVID là gần 16 triệu USD. 

Nhưng sau đại dịch, các thương nhân lĩnh vực kinh doanh đồ cổ này đang phải lao đao với nền kinh tế toàn cầu suy thoái, người mua thận trọng hơn khi mua những món đồ đắt tiền, đặc biệt là khi thị trường tràn ngập hàng giả.

Mối quan hệ ngày càng tồi tệ của Đài Bắc với Bắc Kinh cũng có nghĩa là các hạn chế vẫn được áp dụng đối với du khách từ Trung Quốc, khiến thị trường vắng mất những khách hàng có tiềm năng lớn nhất. 

Liu San-bian, người điều hành một cửa hàng tại Metropolitan Jewellery and Antiques Emporium, cho biết: "Khoảng 7 đến 12 năm trước, đây là thời điểm rất thuận lợi cho những người ở Đài Loan buôn bán đồ cổ và ngọc bích. Khi tình hình chính trị ngày càng căng thẳng giữa eo biển, đã làm ảnh hưởng đến việc giao thương qua lại giữa hai bên". Tình thế tiến thoái lưỡng nan này có thể được tóm tắt bằng bốn chữ là "Khó mua, khó bán".

"Người Trung Quốc ngừng đến và người giàu ở Đài Loan cũng không mua. Không có nguồn cung trên thị trường, các nhà sưu tập ở đây cũng không sẵn sàng tung ra các mặt hàng của họ để bán", Liu nói thêm. 

Đài Loan là nơi săn lùng di vật Trung Quốc từ rất lâu trước khi nó trở thành cường quốc về chất bán dẫn công nghệ cao. Các nhà sưu tập cho biết hầu hết các tác phẩm đều được mang ra khỏi Trung Quốc đại lục trong cuộc Cách mạng Văn hóa, cuối cùng được đưa đến hòn đảo này và ở Hồng Kông.

Chính phủ Trung Quốc thường coi việc buôn bán đồ cổ từ các thời đại lịch sử là bất hợp pháp nếu chúng không được thừa kế hoặc mua từ các địa điểm được ủy quyền, chẳng hạn như các cửa hàng di tích văn hóa.

Nhưng có một vùng xám ở Đài Loan, nơi các nhà sưu tập nói rằng họ có được những món đồ này thông qua các phương tiện hợp pháp, đặc biệt nếu những món đồ đó là đồ dùng cá nhân.

Chang Juben, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sưu tập ngọc bích Đài Loan, cho biết: "Đối với người Trung Quốc, nó đã ăn sâu vào máu của chúng tôi. Các nhà sưu tập ở Đài Loan bắt đầu sưu tập khi họ nhận ra rằng đây là những báu vật quốc gia có giá trị. Đài Loan nổi tiếng trong cộng đồng người Hoa Đại lục, rằng bạn có thể đến đây để xem, chạm và mua ngọc tốt".

Chang cho biết thị trường ngọc cổ của Đài Loan thực sự phát triển vào khoảng năm 2011, khi một dòng người mua vô tận từ Trung Quốc và các nước khác bị thu hút đổ về từ khắp nơi trên thế giới. 

Hiện nay, thị trường Đài Loan chỉ bằng khoảng 1/4 giá trị trước đây, khoảng 9,4 triệu USD đến 15,7 triệu USD trong những năm bùng nổ và rất dễ bị hướng tới những "đồ tạo tác" giả.

Hầu hết các nhà sưu tập có uy tín cũng "bảo vệ" kho hàng của họ, từ chối trưng bày những món đồ tốt nhất cho những người mới chơi hoặc không đánh giá cao việc bán cho những thương nhân chỉ muốn bán lại để kiếm lời.

Hồng Kông, trung tâm đồ cổ Trung Quốc lại là một câu chuyện khác.

Pola Antebi, phó chủ tịch nhà đấu giá Christie's ở Hồng Kông, cho biết bà đang nhận thấy xu hướng các nhà sưu tập đồ cổ đang tung ra những bộ sưu tập được ấp ủ từ lâu có niên đại tới 5 thập kỷ.

"Trong những năm gần đây, chúng tôi đã bán một số bộ sưu tập đáng kể từ Đài Loan ở Hồng Kông, bao gồm cả bộ sưu tập ngọc bích đầu tiên đáng chú ý của Chang Wei-Hwa", Antebi cho biết. 

Danh mục ngọc từ triều đại Tần và Hán đã thu về 9,3 triệu USD vào tháng 11, trong khi ba cuộc đấu giá trước đó về bộ sưu tập của Chang Wei-Hwa đã thu về 24,7 triệu USD từ năm 2019 đến năm 2021.

Lee nói rằng các nhà sản xuất ngọc của Đài Loan vẫn tự tin rằng hoạt động buôn bán sẽ tồn tại dù có chuyện gì xảy ra. "Phải mất rất nhiều thời gian để xây dựng danh tiếng nhưng lại rất dễ hủy hoại nó. Nếu một món đồ bạn bán hóa ra là hàng giả, thì nó sẽ hủy hoại tất cả những gì bạn có", ông chia sẻ.

(Nguồn: SCMP)