Trung Quốc sắp tuyên bố vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông?

Mặc dù đã xây dựng quân đội trong khu vực, Bắc Kinh vẫn cảnh giác làm đảo lộn các nước láng giềng của Mỹ và Đông Nam Á khi công bố ADIZ, các chuyên gia cho biết.

Từ năm 2010, Trung Quốc đã lên kế hoạch thiết lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) tại Biển Đông bao gồm các quần đảo Đông Sa (tên  tiếng Anh là Pratas, hiện do Đài Loan quản lý), Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.  Đó là cùng thời điểm Bắc Kinh lên kế hoạch lấp ADIZ trên Biển Hoa Đông. Từ đó đến nay, Trung Quốc đang chờ đợi thời điểm thích hợp để công bố, theo South China Morning Port.

Đá Subi  bị quân sự hóa sẽ phục vụ ADIZ mới của Trung Quốc?
Đá Subi  bị quân sự hóa sẽ phục vụ ADIZ mới của Trung Quốc?

Các nhà quan sát nhận định, nếu ADIZ thứ hai của Trung Quốc được công bố, điều đó sẽ làm gia tăng căng thẳng với Mỹ. Đồng thời, mối quan hệ giữa Bắc Kinh với các nước láng giềng Đông Nam Á có thể gây ra thiệt hại không thể khắc phục được.

Theo ông Lu Li-Shih, cựu giảng viên của Học viện Hải quân Đài Loan, việc xây dựng và quân sự hóa các đảo nhân tạo trên các rạn san hô trong khu vực Biển Đông trong nhiều năm qua là một phần trong kế hoạch thiết lập ADIZ của Bắc Kinh.

Hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã triển khai máy bay cảnh báo sớm KJ-500 và máy bay chống ngầm KQ-200 tại Đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef). Chúng có thể được sử dụng để thực hiện các hoạt động tuần tra phục vụ ADIZ.

Ảnh vệ tinh cho thấy một máy bay chống ngầm KQ-200 của Trung Quốc trên Đá Chữ Thập.
Ảnh vệ tinh cho thấy một máy bay chống ngầm KQ-200 của Trung Quốc trên Đá Chữ Thập.

Chuyên gia Li Jie, đại tá đã nghỉ hưu của PLA, chỉ ra rằng các quốc gia trên thế giới thường phải chuẩn bị đủ các điều kiện như phương tiện phát hiện, khả năng chiến đấu và cơ sở hạ tầng để công bố thành lập một ADIZ. Nhưng nếu có cơ hội, Bắc Kinh sẽ tuyên bố ADIZ sớm hơn dự kiến.

Chẳng hạn, mặc dù tuyên bố ADIZ ở Biển Hoa Đông những PLA không có khả năng phát hiện, theo dõi và trục xuất máy bay nước ngoài xâm nhập. Tháng 11/2013, Trung Quốc vội vã tuyên bố ADIZ đầu tiên sớm hơn dự định do căng thẳng trong tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Nhưng động thái này đã gặp phải phản ứng dữ dội của cả Nhật Bản và Mỹ.

Một nguồn tin quân sự ẩn danh của Trung Quốc cho hay, lâu nay Bắc Kinh chần chừ trong việc tuyên bố ADIZ ở Biển Đông là do phải cân nhắc về các vấn đề kỹ thuật, chính trị và ngoại giao. Nhưng trở ngại trực tiếp và lớn nhất là trước đây PLA không có khả năng quản lý ADIZ Biển Đông. Đây là vùng biển có diện tích lớn gấp nhiều lần Biển Hoa Đông và cần nguồn kinh phí rất lớn để duy trì ADIZ một cách hiệu quả.

Máy bay cảnh báo sớm KJ-500 của Trung Quốc đã được triển khai trên Biển Đông.
Máy bay cảnh báo sớm KJ-500 của Trung Quốc đã được triển khai trên Biển Đông.

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông, bất chấp sự phản đối của Việt Nam, Philippines, Đài Loan, Malaysia và Brunei. Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã tìm cách xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn với các nước Đông Nam Á. Tuy nhiên, theo Drew Thompson, nhà nghiên cứu cao cấp của Trường Chính sách công Lý Quang Diệu của Singapore, cho biết nếu công bố ADIZ trên Biển Đông thì Trung Quốc có nguy cơ gây nguy hiểm cho chính mình.

Một tuyên bố ADIZ trên Biển Đông sẽ làm tổn hại nghiêm trọng mối quan hệ của Trung Quốc với các quốc gia Đông Nam Á, đồng thời làm gia tăng căng thẳng với Mỹ. Tháng trước, các máy bay quân sự của Mỹ đã tăng cường hoạt động tuần tra trên vùng biển này.

TRẦN NGHỊ