Tôi tên Hương, 33 tuổi, làm trong phòng truyền thông một công ty tầm trung được gần 10 năm. Nếu bạn gặp tôi ngoài đời, bạn sẽ nghĩ tôi là kiểu phụ nữ hiền lành, ít nói, không thích thị phi. Đi đám cưới tôi ngồi góc khuất, đi liên hoan công ty tôi về sớm nhất, sếp khen tôi "được cái chín chắn".

Ấy vậy mà đầu tháng 3 vừa rồi, tôi quyết định thử một thứ tưởng chừng rất dễ với một người "chín chắn" như mình: 30 ngày không nói xấu bất cứ ai ở văn phòng. Không một câu. Không một cái nhếch mép. Không một tin nhắn "ơ bà ơi bà có thấy con đấy hôm nay..." gửi cho chị bạn thân cùng phòng.

Và tôi thất bại thảm hại ngay trong 2 tiếng đồng hồ đầu tiên.

Ngày 1: Hóa ra nói xấu là phản xạ, không phải lựa chọn

8h15 sáng thứ Hai, tôi vừa đặt cốc cà phê xuống bàn thì chị Lan phòng kế toán đi ngang qua, diện cái váy hoa tím mới tinh, đi giày cao 10 phân, tóc uốn xoăn đợt mới.

Tôi chưa kịp nghĩ gì, miệng đã bật ra với Trang - bạn thân ngồi cùng bàn: "Ôi giời, lại diện đi săn chồng đấy à. 42 tuổi rồi mà lúc nào cũng như gái đôi mươi".

Trang cười phá lên. Tôi cũng cười. Và phải 3 giây sau tôi mới nhớ ra: Mình vừa phá luật.

Tôi kể thật nhé - trong 3 giây đó, cảm giác đầu tiên của tôi không phải là áy náy. Mà là... tiếc. Tiếc vì câu nói đó vui, vì Trang cười, vì nó làm không khí buổi sáng thứ Hai bớt nặng nề đi một chút. Và đó chính là lúc tôi nhận ra thứ đáng sợ nhất: Tôi đã dùng việc nói xấu người khác như một thứ keo xã giao suốt 10 năm qua mà không hề hay biết.

Tuần 1: Cái giá của sự im lặng

Tôi quyết định làm nghiêm túc. Mua một cuốn sổ nhỏ, mỗi lần định buột miệng nói xấu ai là tôi lại viết vào đó. Không nói ra, chỉ viết.

Đến hết ngày thứ 5, cuốn sổ của tôi đã kín 34 gạch đầu dòng.

"Sếp Hiền lại đi họp trễ 20 phút, lần thứ 3 trong tuần". 

"Em Ngọc phòng sale hôm nay son môi đỏ chót, đi đôi giày gì lạ lắm, trông như đi bar".  

"Anh Dũng lại mang cơm nhà đi, ăn có mùi cá kho cả phòng chịu không nổi". 

"Con bé thực tập sinh hôm qua nộp bài sai chính tả 4 lỗi, vậy mà sếp vẫn khen".

Đọc lại chính những dòng mình viết, tôi thấy một người phụ nữ xa lạ. Cay nghiệt. Soi mói. Và điều đau lòng nhất: Phần lớn những câu đó chẳng liên quan gì đến tôi.

Chị Lan diện váy hoa tím thì ảnh hưởng gì đến công việc của tôi? Anh Dũng ăn cá kho thì có làm tôi đói không? Em Ngọc son môi đỏ thì sao?

Đến cuối tuần 1, tôi phát hiện một chuyện khác: Trang - bạn thân tôi bắt đầu có vẻ... nhạt nhẽo với tôi. Chúng tôi vẫn đi ăn trưa cùng nhau, vẫn uống trà chiều. Nhưng khi tôi không còn "mồi" những câu chuyện phiếm về đồng nghiệp nữa, hóa ra hai đứa chẳng biết nói gì với nhau.

Tôi hỏi Trang cuối tuần đi đâu, nó trả lời cộc lốc. Tôi hỏi con nó đi học thế nào, nó bảo "bình thường". Một bữa trưa 45 phút, chúng tôi im lặng tới 30 phút. Tình bạn 8 năm của tôi và Trang, hóa ra được xây bằng "xác chết" của những lời nói xấu đồng nghiệp.

Tuần 2: Khi tôi bắt đầu nghe thấy người khác

Không còn mải miết tìm "mồi" để kể, tôi bắt đầu có một thói quen mới: nghe.

Ngày thứ 9, tôi ngồi cùng bàn ăn trưa với chị Lan - đúng cái chị Lan váy hoa tím mà tôi đã nói xấu tuần trước. Bình thường tôi luôn né chị, vì trong đầu tôi chị là "bà cô già ế chồng, sân si".

Nhưng hôm đó tôi không có gì để nói, nên tôi... lắng nghe chị nói.

Chị Lan kể chị vừa ly hôn được 6 tháng. Chồng cũ ngoại tình với thư ký. Chị nuôi 2 đứa con, đứa lớn lớp 8, đứa nhỏ lớp 3. Cái váy hoa tím chị mua vì lần đầu tiên sau 15 năm, chị dám mặc màu sáng đi làm. Đôi giày cao 10 phân chị mua khuyến mãi 70% ở Vincom, chị đi đau chân lắm nhưng "chị muốn đứng thẳng hơn một chút, Hương ạ".

Tôi ngồi nghe, và tôi xấu hổ đến mức không nuốt nổi miếng cơm cuối cùng.

Suốt 3 năm qua, chị Lan ngồi cách tôi đúng 15 mét ở công ty. Tôi đã nói xấu chị không biết bao nhiêu lần. Nhưng tôi chưa một lần hỏi chị: "Chị có ổn không?".

Tuần 3: Phát hiện đáng sợ nhất - người khác cũng đang nói xấu tôi

Ngày thứ 17, tôi đi vệ sinh, nghe thấy tiếng hai cô bé thực tập sinh đang nói chuyện ở phòng bên cạnh (vách nhà vệ sinh công ty tôi mỏng như giấy).

"Chị Hương dạo này lạ nhỉ, không buôn chuyện với chị Trang nữa".

"Ừ, nghe nói cãi nhau. Mà chị Hương cũng ghê lắm đấy, bên ngoài hiền hiền thế thôi chứ lúc trước mày biết chị ấy nói gì về mày không...".

Tôi đứng im trong buồng vệ sinh 4 phút 23 giây (tôi có đếm, vì điện thoại mở đồng hồ). Tim đập như trống. Mặt nóng bừng. Hóa ra, trong khi tôi cười cợt sau lưng người khác, có những người cũng đang làm y hệt như vậy với tôi ở một góc khác của tòa nhà.

Tôi luôn tự nhủ "mình chỉ tám chuyện một chút thôi, có hại ai đâu". Nhưng khi trở thành đối tượng bị tám, tôi hiểu ra: Những lời tưởng như vô hại ấy, khi tới tai đúng người, có thể khiến người ta đứng không vững trong buồng vệ sinh công ty suốt gần 5 phút.

Tuần 4: Điều không ngờ nhất đã xảy ra

Đến ngày 23, tôi không còn đếm gạch đầu dòng trong sổ nữa. Không phải vì tôi đã "đắc đạo", mà vì tần suất muốn nói xấu của tôi giảm xuống còn khoảng 2-3 lần/ngày, thay vì 7 lần như lúc đầu.

Và ngày 28, chuyện lạ xảy ra.

Sếp Hiền - người mà tôi đã ngấm ngầm cho là "bà sếp thiếu năng lực, chỉ được cái khéo mồm với cấp trên" suốt 4 năm gọi tôi vào phòng riêng.

Bà ấy nói: "Hương này, chị để ý em dạo này khác. Bình tĩnh hơn, tập trung hơn. Dự án Q2 chị muốn giao em làm leader. Em chịu không?".

Tôi sững người. Suốt 4 năm, tôi chưa bao giờ được cân nhắc lên vị trí leader, dù năng lực chuyên môn của tôi không kém ai. Tôi từng cay đắng nghĩ "chắc do mình không biết nịnh".

Hóa ra không phải. Hóa ra cái năng lượng tiêu cực mà tôi phát ra suốt nhiều năm qua ánh mắt, qua cách thở dài, qua những câu nói xấu nửa đùa nửa thật, người khác cảm nhận được hết. Tôi không được cân nhắc không phải vì tôi dở, mà vì không ai muốn làm việc lâu dài với một người lúc nào cũng có thể quay ra nói xấu chính họ.

Sau 30 ngày: 3 bài học tôi phải trả giá 10 năm mới học được

Bài học 1: Nói xấu không giải tỏa căng thẳng, nó nuôi dưỡng căng thẳng. Tôi từng tin rằng buôn chuyện giúp mình xả stress. Sự thật ngược lại: Mỗi lần nói xấu ai đó, tôi lại nạp thêm một lớp ác cảm vào đầu mình. Càng nói, càng ghét. Càng ghét, càng mệt.

Bài học 2: Bạn thân công sở xây trên thị phi sẽ sụp đổ cùng thị phi. Sau tháng thử thách, Trang và tôi vẫn là đồng nghiệp, nhưng không còn là "bạn thân" nữa. Đau, nhưng tôi chấp nhận. Vì tôi hiểu: Một tình bạn không sống nổi khi hai người ngừng nói xấu kẻ thứ ba, thì đó không phải tình bạn.

Bài học 3: Người ta nhìn bạn qua thứ bạn nói về người khác. Sếp, đồng nghiệp, nhân viên - tất cả đều âm thầm ghi nhận. Bạn nói xấu ai đó trước mặt họ, họ cười với bạn, nhưng trong đầu họ nghĩ: "Hôm nay cô ấy nói xấu người đó với mình. Ngày mai, cô ấy sẽ nói xấu mình với ai?".

Tháng sau, tôi sẽ bắt đầu dự án leader đầu tiên trong đời. 33 tuổi. Muộn, nhưng không quá muộn.

Và tôi biết ơn 30 ngày im lặng đó không phải vì nó khiến tôi trở thành người tốt hơn, mà vì nó giúp tôi nhìn thấy con người thật của mình trong suốt 10 năm đi làm: Một phụ nữ tưởng là hiền, nhưng thực ra đã dùng lời nói xấu như một chỗ dựa tinh thần mà không tự biết.

Còn bạn? Bạn có dám đếm thử một ngày mình nói xấu đồng nghiệp bao nhiêu lần không?