'Lỗ hổng' Mexico

Theo Liên minh sản xuất Mỹ Alliance for American Manufactoring (AAM), chính phủ Mỹ nên cấm nhập khẩu ô tô và phụ tùng giá rẻ của Trung Quốc từ Mexico, đồng thời cảnh báo rằng chúng có thể gây nguy hiểm cho sự tồn tại của các nhà sản xuất ô tô tại nước này.

"Việc đưa ô tô giá rẻ của Trung Quốc, vốn được hỗ trợ bởi nguồn tài trợ của chính phủ nước này vào thị trường Mỹ có thể sẽ trở thành một sự kiện cấp độ tuyệt chủng đối với ngành ô tô Mỹ", báo cáo của AAM nêu rõ. 

Nhóm lập luận rằng Mỹ nên nỗ lực ngăn chặn ô tô và phụ tùng do các công ty có trụ sở tại Trung Quốc sản xuất tại Mexico được hưởng lợi từ hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ. Báo cáo nhấn mạnh: "Cần phải đóng cửa ngay lập tức cánh cửa thương mại cho ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc trước khi dẫn đến việc đóng cửa hàng loạt nhà máy và mất việc làm tại Mỹ".

Trong khi đó, báo cáo lưu ý rằng xe và phụ tùng được sản xuất tại Mexico có thể đủ điều kiện được hưởng ưu đãi theo hiệp định thương mại Mỹ - Mexico - Canada cũng như đủ điều kiện nhận khoản tín dụng thuế xe điện (EV) trị giá 7.500 USD.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington đáp lại rằng xuất khẩu ô tô của Trung Quốc "phản ánh sự phát triển chất lượng cao và sự đổi mới mạnh mẽ của ngành sản xuất của Bắc Kinh. Sự phát triển nhảy vọt của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đã cung cấp cho thế giới những sản phẩm có chất lượng cao, tiết kiệm chi phí".

Mexico từ lâu đã được giới chuyên gia ngành ô tô cảnh báo sẽ là nơi các nhà sản xuất xe Trung Quốc đổ bộ. Xe được sản xuất tại Mexico có thể vào Mỹ mà không bị đánh mức thuế rất cao như khi nhập khẩu xe từ Trung Quốc sang.

Không chỉ giới chuyên gia, nhiều hãng xe cũng bày tỏ quan ngại trước vấn đề này. Marin Gjaja - Giám đốc Vận hành bộ phận Model e của Ford phát biểu: "Nếu như tôi đang ở Trung Quốc và vận hành một nhà máy, tôi sẽ tìm kiếm một nơi tại Mexico vì tôi có đủ các nhà cung ứng cơ bản, giá xây dựng rẻ, giá nhân công thấp, hiệp định thương mại sẽ cho tôi cơ hội tiếp cận thị trường Mỹ".

Dễ thấy rằng các mẫu xe từ Trung Quốc có giá rẻ hơn rất nhiều so với sản phẩm của Mỹ hoặc châu Âu có cùng lượng tính năng hay khả năng vận hành. Giá thành xe Trung Quốc cũng là mối quan ngại lớn nhất với các nhà sản xuất xe.

Các tài liệu từ Phố Wall cho rằng hiện có hơn mười nhà cung cấp phục vụ sản xuất xe điện Trung Quốc công bố kế hoạch xây dựng mới hoặc tăng cường đầu tư mở rộng vào Mexico. Các nhà cung cấp này đã lợi dụng một thỏa thuận thương mại giữa Mỹ - Mexico - Canada về sử dụng linh kiện sản xuất trong khối.

Động thái của Mỹ

Sự quan tâm về vấn đề này tăng lên sau các báo cáo về kế hoạch của BYD Trung Quốc thiết lập một nhà máy EV tại Mexico. BYD với các mẫu xe giá rẻ và dòng sản phẩm đa dạng, đã vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất EV hàng đầu thế giới về doanh số.

Cách đây gần một năm, Tesla đã công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy ở bang Nuevo Leon, phía bắc Mexico. Vào tháng 10, Mexico cho biết một nhà cung cấp phụ tùng cho Tesla của Trung Quốc và một công ty công nghệ Trung Quốc sẽ đầu tư gần một tỷ USD vào bang này.

Các nhân sự cấp cao của các tập đoàn xe lớn phương Tây đã lên tiếng nhiều hơn về mối nguy tiềm tàng của xe Trung Quốc đối với kế hoạch làm xe điện của họ.

Carlos Tavares, CEO tập đoàn xe Stellantis cho rằng giờ là lúc nhà sản xuất xe thế giới cần bắt kịp với đối thủ Trung Quốc hoặc nhường quyền kiểm soát thị trường cho họ. Ông cũng mô tả "làn sóng xe Trung Quốc" là rất mạnh và tương tự như khi các nhà sản xuất xe Nhật Bản và Hàn Quốc tới Mỹ vào lần lượt những năm 1970 và những năm 1990.

Một nhóm các nhà lập pháp của Mỹ đã kêu gọi chính quyền Biden tăng thuế đối với các phương tiện do Trung Quốc sản xuất và điều tra các cách để ngăn chặn các công ty Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ từ Mexico.

Giám đốc điều hành của Liên minh Đổi mới ô tô, John Bozzella đã nói rằng các quy định về môi trường được đề xuất của Mỹ có thể giúp Trung Quốc có được "chỗ đứng vững chắc hơn trong chuỗi cung ứng pin xe điện của Mỹ và cuối cùng là thị trường ô tô của họ".

Kho bạc Mỹ đã ban hành hướng dẫn vào tháng 12 về khoản tín dụng thuế xe điện trị giá 7.500 USD nhằm mục đích tách chuỗi cung ứng xe điện của Mỹ khỏi Trung Quốc.