Trong rất nhiều buổi họp mặt gia đình, cảnh tượng quen thuộc thường là người lớn ngồi nói chuyện rôm rả từ công việc, gia đình đến chuyện làng chuyện xóm còn trẻ con thì túm tụm lại một chỗ, tự tìm trò chơi cho mình.

Trên mạng xã hội Trung Quốc mới đây lan truyền một đoạn video ghi lại cảnh một buổi tụ họp gia đình khiến nhiều phụ huynh "nóng mắt". Trong buổi họp mặt ấy có tổng cộng 8 đứa trẻ, độ tuổi khác nhau, từ tiểu học đến trung học. Nhưng điểm chung là tất cả đều đang cúi đầu nhìn vào điện thoại. 8 đứa trẻ, 5 đứa ngồi trên sofa, 3 đứa ở trong phòng không ai nói chuyện với ai. Đứa thì lướt video, người thì chơi game, mỗi đứa một màn hình, im lặng tuyệt đối.

Mỗi đứa trẻ một cái điện thoại (Ảnh chụp màn hình)

Không ai giao tiếp với ai (Ảnh chụp màn hình)

Người quay clip không giấu nổi sự bức xúc, than thở: "Đây là tinh hoa xã hội sau này sao? Mỗi đứa một cái điện thoại, có điện thoại rồi thì chắc một ngày không ăn cơm cũng được!".

Trong mắt nhiều phụ huynh, chơi điện thoại là hành vi vô bổ nhất, vô dụng nhất. Nhìn cảnh đó, họ chỉ muốn trách chơi hoài, chơi suốt ngày, có gì hay ho đâu? Nhưng câu hỏi cần đặt ra là vì sao trẻ lại chọn điện thoại, chứ không phải bất cứ thứ gì khác?

Tại sao trẻ con ngày này dễ "nghiện" điện thoại?

Nhiều người vội vàng kết luận vì nhà không có điều kiện nên chỉ có điện thoại để chơi. Cách nhìn này nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực chất lại quá đơn giản. Thật ra, có rất nhiều niềm vui không hề tốn tiền như chơi trốn tìm, vẽ vời, đọc sách, chơi cờ, nói chuyện với người lớn, kể cho nhau nghe một câu chuyện... Những thế hệ trước đã lớn lên bằng những điều rất giản dị như thế.

Vậy tại sao ngày nay trẻ lại không còn mặn mà với chúng?

Câu trả lời nằm ở thói quen được hình thành từ rất sớm. Điện thoại thường không xuất hiện trong tay trẻ vì thiếu lựa chọn mà vì đó là lựa chọn tiện nhất cho người lớn. Khi cần yên tĩnh, khi bận việc, khi mệt mỏi, chỉ cần đưa điện thoại ra, mọi thứ lập tức ổn thỏa. Dần dần, trẻ quen với việc muốn giải trí thì mở màn hình, muốn đỡ buồn thì xem video. Những cách chơi khác không còn được gợi ý, không còn được duy trì và cũng không còn đủ hấp dẫn so với thế giới đầy màu sắc trong điện thoại. Đến khi bước vào những không gian như họp mặt gia đình - nơi người lớn nói chuyện với người lớn, trẻ bị "để rơi" ra ngoài cuộc trò chuyện thì điện thoại trở thành lựa chọn gần như duy nhất.

Có một điểm rất đáng suy ngẫm khác là trong chính những buổi tụ họp đó, không ít người lớn cũng cầm điện thoại lướt tin, trả lời tin nhắn, xem video ngắn. Nhưng hành vi ấy lại được coi là bình thường. Trong khi đó, trẻ làm điều tương tự thì bị gắn mác "vô dụng", "hư", "lười suy nghĩ".

Trẻ cần học tập, đúng. Nhưng người lớn cũng cần làm việc. Vậy vì sao cùng một hành vi, lại có hai tiêu chuẩn đánh giá hoàn toàn khác nhau? Có phải điều khiến người lớn khó chịu không phải là chiếc điện thoại mà là việc trẻ không làm theo kỳ vọng của mình, không ngồi ngoan nghe chuyện, không hòa nhập theo cách người lớn mong muốn?

Cảnh tượng này khiến nhiều người tranh cãi (Ảnh chụp màn hình)

Nhiều phụ huynh than phiền: "Trẻ bây giờ chỉ biết điện thoại". Nhưng ít người tự hỏi ngoài điện thoại, mình đã chủ động đưa cho con những lựa chọn nào khác?

Nếu cha mẹ bận rộn, không thể lúc nào cũng chơi cùng con thì điều cần thiết không phải là cấm đoán tuyệt đối mà là giúp trẻ hình thành những thói quen giải trí lành mạnh: một góc đọc sách, một vài trò chơi quen thuộc hoặc những hoạt động trẻ có thể tự làm mà không cần màn hình...

Muốn trẻ bớt phụ thuộc vào màn hình, không thể chỉ trách con, càng không thể chỉ trông chờ vào việc "cấm". Điều quan trọng hơn là cha mẹ có sẵn sàng thay đổi chính thói quen của mình hay không. Điện thoại không phải là vấn đề duy nhất. Cách người lớn tạo ra hoặc không tạo ra những trải nghiệm khác cho trẻ mới là điều đáng suy nghĩ hơn cả.