Công ty xe điện của Việt Nam niêm yết trên sàn chứng khoán Nasdaq của Mỹ vào ngày 15/8 thông qua SPAC. Cổ phiếu VFS đã tăng vọt sau khi niêm yết và lên tới 93 USD, đẩy vốn hóa thị trường của VinFast lên gần 200 tỷ USD, gần gấp đôi tổng vốn hóa thị trường của Ford và General Motors.

Kể từ đó, đà tăng giá của cổ phiếu VinFast đã nhạt dần và chỉ còn khoảng 18 USD/cổ phiếu, vốn hóa thị trường còn khoảng 42 tỷ USD, đứng thứ 13 trong bảng xếp hạng các nhà sản xuất ô tô lớn nhất theo vốn hóa thị trường.

Hiện tại, VinFast đã bị Ford và General Motors qua mặt, khi hai hãng này xếp ở vị trí 11 và 12 với vốn hóa lần lượt là gần 48 tỷ USD và 45 tỷ USD.

Tại sao cổ phiếu VinFast giảm giá?

Cổ phiếu VinFast đã giảm kể từ khi định giá của công ty tăng cao hơn mức mà các yếu tố cơ bản đảm bảo. VinFast chỉ giao khoảng 7.400 xe vào năm 2022, và trong khi lượng giao hàng tăng lên 11.300 xe trong nửa đầu năm 2023 - và hãng dự kiến sẽ bán được tới 50.000 xe trong cả năm nay - những con số này chưa phản ánh đúng mức định giá hiện tại của hãng.

Công ty hiện có công suất sản xuất hàng năm là 300.000 xe và đang xây dựng nhà máy tiếp theo ở Bắc Carolina, nơi sẽ có công suất hàng năm là 150.000 xe. 

Theo phân tích của các chuyên gia, VinFast vẫn chưa xây dựng được thương hiệu của mình tại thị trường Mỹ - và với cuộc chiến giá xe điện, con đường phía trước có vẻ gập ghềnh đối với các công ty khởi nghiệp xe điện từ Việt Nam.

VFS có vẻ được định giá khá cao ngay cả bây giờ. Trong bài thuyết trình về sáp nhập, VinFast dự kiến doanh thu là 1,875 tỷ USD trong năm nay - theo mức vốn hóa thị trường hiện tại, hệ số giá trên doanh thu năm 2023 là 22,4 lần. Con số này vượt xa các công ty khởi nghiệp xe điện khác như Lucid Motors (LCID) và Rivian (RIVN).

Huyền thoại bán khống Jim Chanos trước đó đã có vài lời dành cho VinFast, ngay trước khi cổ phiếu này giảm hơn 40% trong phiên giao dịch 29/8. Nhà đầu cơ, người nổi tiếng đã kiếm được nhiều tiền khi đặt cược vào Enron trước khi nó sụp đổ, đã gọi hãng xe điện mới này là "cổ phiếu meme trị giá 200 tỷ USD".

"Nhà đầu tư đang mua một cổ phiếu mà các nhà giao dịch quyền chọn cho rằng sẽ giảm 50%… trong ba tuần tới", Jim Chanos tweet trên trang X đã được đổi thương hiệu của Musk, trích dẫn mức giá ngụ ý dựa trên các quyền chọn bán sẽ hết hạn vào ngày 15/9.

Không rõ liệu Chanos có báo hiệu rằng bản thân ông đang có một vị thế bán khống ở VinFast giống như ông đã làm với đối thủ xe điện Tesla hay không, nhưng các nhà đầu tư vẫn theo dõi cựu chiến binh Phố Wall để được tư vấn giao dịch.

Dù thế nào đi nữa, cổ phiếu của VinFast cũng giảm mạnh sau đó và kết phiên 7/9 với mức giảm 26,57%.

Sự ra mắt của nhà sản xuất ô tô Việt Nam với tư cách là một công ty giao dịch đại chúng đã đánh dấu một điều gì đó giống như một câu chuyện cổ tích đối với công ty khởi nghiệp này.

Bỏ qua đợt IPO thông thường và khắt khe hơn, nó đã niêm yết vào đầu tháng này thông qua một công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC). Chỉ trong vài ngày, giá trị thị trường của VinFast đã vượt qua gần như toàn bộ ông lớn của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, trừ Tesla. 

Điều này bất chấp thực tế rằng VinFast chỉ là một nhà sản xuất ô tô 6 năm tuổi, mới chỉ bán được 18.700 xe điện cho đến nay và đến từ một quốc gia có số lượng ô tô chỉ bằng một nửa so với Maroc vào năm ngoái.

VinFast mất khoảng 150 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong khoảng một tuần. Từ vị trí thứ 2, hiện VinFast đã tụt xuống vị trí 13 trên bảng xếp hạng các nhà sản xuất ô tô có giá trị vốn hóa thị trường cao nhất thế giới.

Để thực sự nắm bắt được quy mô vốn hóa đáng kinh ngạc của VinFast, hãy so sánh nó với các hãng ô tô cùng ngành.

Theo dữ liệu của Morningstar được Yahoo Finance trích dẫn, vốn hóa thị trường của Toyota thấp hơn doanh thu 12 tháng gần nhất của hãng. Đây là mức định giá hợp lý đối với một công ty dẫn đầu ngành trưởng thành. Ngược lại, GM và Ford phải đối mặt với mức giảm đáng kể hơn từ các nhà đầu tư.

Trong lĩnh vực cổ phiếu tăng trưởng, các nhà sản xuất xe điện như Rivian, Nio và Xpeng được định giá cao gấp sáu lần con số doanh thu tương ứng của họ. Tesla, dưới sự lãnh đạo của Elon Musk, đưa ra mức phí bảo hiểm thậm chí còn cao hơn khi các nhà đầu tư dự đoán phần thu nhập có tỷ suất lợi nhuận cao hơn từ phần mềm xe tự lái, FSD.

Ngược lại, VinFast đang giao dịch với mức doanh thu đáng kinh ngạc gấp hàng trăm lần doanh thu hàng năm. Điều này đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về định giá thị trường của nó. 

Đối với Chanos hoặc bất kỳ ai khác sẵn sàng đặt cược giảm giá, việc chỉ cần tìm một nhà môi giới hàng đầu có khả năng và sẵn sàng cho vay cổ phiếu có thể là một thách thức cực kỳ lớn.

Đó là bởi vì 99% cổ phần VinFast được nắm giữ bởi một người: chủ tịch và người sáng lập Phạm Nhật Vượng, người có thời điểm là ông trùm giàu thứ hai châu Á trên giấy tờ nhờ VinFast.