Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (NIEF) phối hợp với Cục Thống kê (GSO) tổ chức hội nghị nghiên cứu xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê việc làm xanh, dưới sự hỗ trợ của Chính phủ Đan Mạch.

Đối với người dân và sinh kế, số liệu thống kê chất lượng cao về việc làm xanh biến quá trình chuyển đổi xanh trở nên cụ thể và công bằng hơn. Nhờ dữ liệu về những công việc mới, những nhu cầu kỹ năng cần và các đối tượng có thể chịu ảnh hưởng của quá trình thay đổi kinh tế, các nhà hoạch định chính sách có thể xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp, hỗ trợ người lao động vượt qua các thay đổi về cơ cấu và đảm bảo rằng quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh hơn sẽ mang lại các cơ hội việc làm thỏa đáng và công bằng cho tất cả mọi người.

Trên thế giới, chỉ có một số ít quốc gia đã xây dựng các chỉ tiêu việc làm xanh phù hợp với đặc thù quốc gia và lồng ghép vào hệ thống thống kê chính thức. Với việc nghiên cứu để ban hành Bộ Chỉ số này, Việt Nam đã trở thành một trong các quốc gia tiên phong trong nghiên cứu, đề xuất sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống và dựa trên bằng chứng, số liệu, để phản ánh ảnh hưởng của quá trình chuyển đổi xanh đối với việc làm, kỹ năng và sinh kế trong nền kinh tế.

Bộ chỉ tiêu này do Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (NIEF) chủ trì và phối hợp chặt chẽ với Cục Thống kê (GSO) xây dựng, với sự hỗ trợ tài chính của Chính phủ Đan Mạch. Kết quả nghiên cứu đã được công bố chính thức tại một cuộc hội thảo khoa học vừa diễn ra gần đây tại Hà Nội.

Dữ liệu phục vụ chuyển đổi xanh 

Phát biểu tại hội thảo, bà Đỗ Thị Ngọc, Phó cục trưởng Cục Thống kê, nhấn mạnh vai trò trung tâm của thống kê trong việc hỗ trợ các quyết định chính sách:

“Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững và thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, yêu cầu đặt ra đối với công tác thống kê là phải cung cấp được hệ thống thông tin, dữ liệu kịp thời, đầy đủ và đáng tin cậy, phục vụ công tác hoạch định, giám sát và đánh giá chính sách.”

Ông Jesper Blaabjerg Holm, Tham tán của Đại sứ quán Đan Mạch tại Hà Nội phát biểu

Thay mặt phía Đan Mạch, ông Jesper Blaabjerg Holm, Tham tán của Đại sứ quán Đan Mạch tại Hà Nội, cũng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống dữ liệu quốc gia tốt và đáng tin cậy để thực hiện các tham vọng tăng trưởng xanh của Việt Nam.

“Việt Nam đã đưa ra những cam kết mạnh mẽ về tăng trưởng xanh và đạt mức phát thải ròng bằng 0 (net-zero) vào năm 2050. Đây là những mục tiêu tham vọng và chính đáng. Tuy nhiên, tham vọng là chưa đủ. Chúng ta cần dữ liệu: đáng tin cậy, kịp thời và tích hợp để kết nối các lĩnh vực môi trường, kinh tế, năng lượng và thị trường lao động.”

Thực hiện đo lường Việc làm Xanh

Việc xây dựng các Chỉ tiêu Việc làm Xanh phản ánh nỗ lực của Việt Nam trong việc cụ thể hóa các khái niệm toàn cầu thành những công cụ thực tiễn phù hợp với điều kiện quốc gia. Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính đã hợp tác chặt chẽ với Cục Thống kê triển khai dự án trong đó các định nghĩa then chốt, phạm vi và phương pháp đo lường, đồng thời đảm bảo sự phù hợp với các tiêu chuẩn thống kê quốc tế.

Ông Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính cho rằng Bộ Chỉ tiêu Thống kê Việc làm Xanh nếu được triển khai sẽ là cơ sở vững chắc để phân tích những thay đổi trên thị trường lao động liên quan đến chuyển đổi xanh:

“Đây là những nội dung hết sức quan trọng để các cơ quan chức năng xem xét, vận dụng trong quá trình xây dựng, theo dõi và đánh giá chính sách về lao động, việc làm và tăng trưởng xanh trong thời gian tới.”

Bên cạnh việc phát triển khung khái niệm, hai cơ quan đã thử nghiệm Bộ Chỉ tiêu thông qua một cuộc khảo sát thí điểm. Kết quả cho thấy các chỉ tiêu có phương pháp luận vững chắc, phản ánh thực tế kinh tế Việt Nam và có thể tích hợp vào hệ thống thống kê quốc gia sau khi được hoàn thiện thêm.

Các kết quả khảo sát thí điểm tại Quảng Ninh và Phú Thọ cũng cho thấy việc làm xanh đang mở rộng ra ngoài các lĩnh vực “xanh” truyền thống, thể hiện sự chuyển đổi sâu rộng của thị trường lao động khi thực hiện chuyển đổi xanh.

Từ xây dựng đến thể chế hóa

Bà Đỗ Thị Ngọc, Phó cục trưởng Cục Thống kê, bày tỏ sự tin tưởng rằng bộ chỉ tiêu việc làm xanh có khả năng triển khai trong hệ thống thống kê quốc gia sau khi tiếp tục được hoàn thiện, cung cấp những thông tin quan trọng phục vụ nghiên cứu, xây dựng và điều chỉnh các chính sách về lao động, việc làm, phát triển nguồn nhân lực gắn với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng cần tiếp tục nỗ lực để đi từ giai đoạn khảo sát thí điểm phát triển đến thể chế hóa, bởi đo lường việc làm xanh là một lĩnh vực phức tạp và không ngừng thay đổi, đòi hỏi phải cải thiện phương pháp luận, tăng cường chia sẻ dữ liệu và duy trì sự phối hợp giữa các cơ quan.

Dự án xây dựng Bộ Chỉ tiêu Thống kê Việc làm Xanh là một phần trong hoạt động hợp tác giữa Việt Nam và Đan Mạch về tăng cường thống kê và dữ liệu xanh. Chương trình này bao gồm Hợp tác ngành Chiến lược (SSC) về Thống kê giữa Cục Thống kê Việt Nam và Cơ quan Thống kê Đan Mạch, hỗ trợ các lĩnh vực chuyển đổi số, thống kê doanh nghiệp, truyền thông và thống kê xanh. Đan Mạch cũng hỗ trợ việc xác định và giải quyết các khoảng trống dữ liệu xanh quan trọng liên quan đến các ưu tiên phát triển của Việt Nam.

Như ông Jesper Holm đã nhấn mạnh: “Những nỗ lực này đều phản ánh quan điểm của Đan Mạch rằng dữ liệu là một tài sản chiến lược đối với các chính phủ, phục vụ hoạch định chính sách xanh và duy trì lòng tin của người dân.”