Theo các nguồn tin và dữ liệu hải quan, việc chuyển giao vũ khí để hỗ trợ phòng thủ của Ukraina trước Nga đã diễn ra hơn một năm. Các quy định xuất khẩu vũ khí của Ấn Độ hạn chế việc sử dụng vũ khí đối với người mua đã khai báo, những người này có nguy cơ bị chấm dứt hoạt động mua bán trong tương lai nếu xảy ra chuyển nhượng trái phép.

Ba quan chức Ấn Độ cho biết, Điện Kremlin đã nêu vấn đề này ít nhất hai lần, bao gồm cả trong cuộc gặp hồi tháng 7 giữa Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và người đồng cấp Ấn Độ. Thông tin chi tiết về việc chuyển đạn dược lần đầu tiên được Reuters đưa tin.

Sau khi công bố báo cáo này, Bộ Ngoại giao Ấn Độ mô tả nó là "suy đoán và gây hiểu nhầm".

Người phát ngôn của Bộ Randhir Jaiswal cho biết hôm thứ Năm: "Nó hàm ý những hành vi vi phạm của Ấn Độ mà không tồn tại và do đó, là không chính xác".

Jaiswal cho biết thêm: "Ấn Độ đang thực hiện xuất khẩu sản phẩm quốc phòng có tính đến các nghĩa vụ quốc tế về không phổ biến vũ khí hạt nhân và dựa trên khung pháp lý và quy định chặt chẽ, bao gồm đánh giá toàn diện các tiêu chí liên quan, bao gồm cả nghĩa vụ và chứng nhận của người dùng cuối".

Bộ Ngoại giao và Quốc phòng Nga cũng như Bộ Quốc phòng Ấn Độ đều không trả lời các câu hỏi. Vào tháng 1, Jaiswal nói trong một cuộc họp báo rằng Ấn Độ chưa gửi hoặc bán đạn pháo cho Ukraina.

Hai chính phủ Ấn Độ và hai nguồn tin công nghiệp quốc phòng nói với Reuters rằng, Delhi chỉ sản xuất một lượng rất nhỏ đạn dược được Ukraina sử dụng, một quan chức ước tính rằng con số này chỉ bằng 1% tổng số vũ khí mà Kiev nhập khẩu kể từ sau chiến tranh. 

Hãng thông tấn này không thể xác định liệu số vũ khí này được các khách hàng châu Âu bán lại hay tặng cho Kiev.

Trong số các quốc gia châu Âu gửi đạn dược của Ấn Độ tới Ukraina có Ý và Cộng hòa Séc, những nước đang dẫn đầu sáng kiến cung cấp đạn pháo cho Kyiv từ bên ngoài Liên minh châu Âu, theo một quan chức cấp cao của Tây Ban Nha và Ấn Độ, đồng thời là cựu giám đốc điều hành cấp cao tại Yantra India, một công ty nhà nước có đạn dược đang được Ukraina sử dụng.

Quan chức Ấn Độ cho biết Delhi đang theo dõi tình hình. Tuy nhiên, cùng với một giám đốc điều hành ngành quốc phòng có hiểu biết trực tiếp về việc chuyển giao, ông cho biết Ấn Độ chưa thực hiện bất kỳ hành động nào để hạn chế nguồn cung sang châu Âu. Giống như hầu hết trong số 20 người được Reuters phỏng vấn, họ nói với điều kiện giấu tên do tính nhạy cảm của vấn đề.

Bộ quốc phòng Ukraina, Ý, Tây Ban Nha và Séc không trả lời yêu cầu bình luận.

Delhi và Washington, nước ủng hộ an ninh chính của Ukraina, gần đây đã tăng cường hợp tác quốc phòng và ngoại giao trong bối cảnh một Trung Quốc đang trỗi dậy, cả hai đều coi là đối thủ chính của họ.

Ấn Độ cũng có mối quan hệ nồng ấm với Nga, nhà cung cấp vũ khí chính của nước này trong nhiều thập kỷ, và Thủ tướng Narendra Modi đã từ chối tham gia chế độ trừng phạt do phương Tây lãnh đạo chống lại Moscow.

Tuy nhiên, Delhi, nước nhập khẩu vũ khí lớn nhất thế giới từ lâu, cũng coi cuộc chiến kéo dài ở châu Âu là cơ hội để phát triển lĩnh vực xuất khẩu vũ khí còn non trẻ, theo sáu nguồn tin Ấn Độ quen thuộc với quan chức chính phủ.

Ukraina, nơi đang chiến đấu để ngăn chặn cuộc tấn công của Nga vào trung tâm hậu cần phía đông Pokrovsk, đang thiếu đạn pháo nghiêm trọng.

Nhà Trắng từ chối bình luận và Bộ Ngoại giao Mỹ đã chuyển các câu hỏi về hoạt động xuất khẩu vũ khí của Delhi tới chính phủ Ấn Độ.

Theo dữ liệu do Viện nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm tổng hợp, Ấn Độ chỉ xuất khẩu hơn 3 tỷ USD vũ khí từ năm 2018 đến năm 2023.

Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh cho biết tại một hội nghị ngày 30/8 rằng xuất khẩu quốc phòng đã vượt 2,5 tỷ USD trong năm tài chính vừa qua và Delhi muốn tăng con số đó lên khoảng 6 tỷ USD vào năm 2029.

Hồ sơ hải quan cho thấy rằng, trong hai năm trước cuộc chiến diễn ra vào tháng 2/2022, ba nhà sản xuất đạn dược lớn của Ấn Độ - Yantra, Munitions India và Kalyani Strategic Systems - chỉ xuất khẩu 2,8 triệu USD linh kiện đạn dược sang Ý và Cộng hòa Séc, cũng như Tây Ban Nha và các nước khác. Slovenia, nơi các nhà thầu quốc phòng đã đầu tư mạnh vào chuỗi cung ứng cho Ukraina.

Dữ liệu cho thấy từ tháng 2/2022 đến tháng 7/2024, con số này đã tăng lên 135,25 triệu USD, bao gồm cả đạn dược đã hoàn thiện mà Ấn Độ bắt đầu xuất khẩu sang 4 quốc gia.

Arzan Tarapore, chuyên gia quốc phòng Ấn Độ tại Đại học Stanford, cho rằng nỗ lực mở rộng xuất khẩu vũ khí của Delhi là yếu tố chính dẫn đến việc nước này chuyển giao vũ khí cho Ukraina.

"Có lẽ trong đợt mở rộng đột ngột gần đây, một số trường hợp vi phạm của người dùng cuối đã xảy ra."

Giao hàng bí mật

Cựu quan chức hàng đầu của Yantra cho biết, nhà thầu quốc phòng chưa niêm yết của Ý Meccanica per l'Elettronica e servomeccanismi (MES) nằm trong số các công ty gửi đạn pháo do Ấn Độ sản xuất tới Ukraina.

MES là khách hàng nước ngoài lớn nhất của Yantra. Giám đốc điều hành cho biết công ty có trụ sở tại Rome mua vỏ rỗng từ Ấn Độ và đổ đầy chất nổ vào chúng.

Giám đốc điều hành cho biết, một số công ty phương Tây có khả năng nạp thuốc nổ nhưng thiếu năng lực sản xuất hàng loạt đạn pháo.

Yantra cho biết trong báo cáo thường niên 2022-2023 rằng họ đã đồng ý thỏa thuận với một khách hàng Ý giấu tên để thiết lập dây chuyền sản xuất đạn pháo L15A1 mà cựu giám đốc Yantra xác định là MES.

MES và Yantra India đã không trả lời email yêu cầu bình luận.

Dữ liệu hải quan chỉ ra rằng, Yantra đã vận chuyển đạn pháo L15A1 rỗng 155mm trị giá 35 triệu USD cho MES trong khoảng thời gian từ tháng 2/2022 đến tháng 7/2024.

Hồ sơ hải quan cũng cho thấy, vào tháng 2/2024, công ty vũ khí Dince Hill có trụ sở tại Anh - có hội đồng quản trị bao gồm một giám đốc điều hành MES hàng đầu - đã xuất khẩu 6,7 triệu USD đạn dược từ Ý sang Ukraina.

Trong số hàng xuất khẩu có đạn pháo L15A1 155mm mà tờ khai hải quan cho biết được MES sản xuất cho Bộ Quốc phòng Ukraina và cung cấp để "tăng cường khả năng phòng thủ và sẵn sàng huy động của Ukraina".

Trong một trường hợp khác, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Tây Ban Nha Oscar Puente chia sẻ trên mạng xã hội vào tháng 5, một thỏa thuận dành cho người dùng cuối được ký bởi một quan chức quốc phòng Séc, cho phép chuyển đạn 120 mm và 125 mm từ Munitions India cho đại lý vũ khí Czech Defense Systems.

Các nhà hoạt động ủng hộ Palestine đã cáo buộc rằng Borkum, một con tàu chở vũ khí do Ấn Độ sản xuất đã dừng ở một cảng Tây Ban Nha, đang chở vũ khí đến Israel.

Báo El Mundo của Tây Ban Nha hồi tháng 5 đưa tin điểm đến cuối cùng thực ra là Ukraina. Một quan chức Tây Ban Nha và một nguồn tin khác quen thuộc với vấn đề này đã xác nhận với Reuters rằng Kyiv là người dùng cuối. Munitions India và CDS đã không trả lời các câu hỏi.

Hồ sơ hải quan ngày 27/3 cho thấy Munitions India đã vận chuyển 10.000 viên đạn súng cối 120mm và 125mm, trị giá hơn 9 triệu USD, từ Chennai đến CDS.

Lửa thân thiện

Nga, nơi cung cấp hơn 60% lượng vũ khí nhập khẩu của Delhi, là đối tác có giá trị của Ấn Độ. Vào tháng 7, ông Modi đã chọn Moscow cho chuyến công du quốc tế song phương đầu tiên kể từ khi đắc cử nhiệm kỳ thứ ba.

Tại một cuộc gặp khác vào tháng đó ở Kazakhstan giữa nhà ngoại giao hàng đầu Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar và Lavrov, Bộ trưởng Nga đã gây sức ép với người đồng cấp về việc đạn dược của Ấn Độ được người Ukraina sử dụng và phàn nàn rằng một số do các công ty nhà nước Ấn Độ sản xuất, theo một quan chức Ấn Độ. 

Quan chức này không chia sẻ phản hồi của Jaishankar.

Walter Ladwig, chuyên gia an ninh Nam Á tại King's College London, cho biết việc chuyển hướng một lượng đạn dược tương đối nhỏ có ích về mặt địa chính trị cho Delhi.

Ông nói: "Nó cho phép Ấn Độ cho các đối tác ở phương Tây thấy rằng họ không 'đứng về phía Nga' trong cuộc xung đột Nga-Ukraina", đồng thời cho biết thêm rằng Moscow có rất ít ảnh hưởng đối với các quyết định của Delhi.

(Nguồn: Reuters)