Trong những tuần gần đây, giới chức Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã tăng cường trao đổi về đề xuất chi một phần trong số tài sản bị phong tỏa trị giá khoảng 300 tỷ USD của Nga. Đây sẽ là bước đi triệt để mở ra một chương mới trong cuộc chiến tài chính của phương Tây chống lại Moscow.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh 2 gói hỗ trợ tài chính quan trọng dành cho Kiev với tổng giá trị lên đến hơn 100 tỷ USD bị đình trệ trong tuần này, khi các thành viên đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ và Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đưa ra lập trường phản đối chính sách tài trợ cho Ukraina. 

Việc tịch thu tài sản của Nga có thể mang lại một nguồn tài trợ thay thế cho Kyiv, đặc biệt là trong bối cảnh dự kiến chi phí tái thiết sau chiến tranh sẽ rất lớn.

Nhưng cho đến nay, các chính phủ G7 hầu hết đều ngần ngại trước một động thái như vậy vì lo ngại một số nhà đầu tư nước ngoài có tài sản bằng đồng USD và Euro sẽ tháo chạy.

Mặc dù Washington chưa bao giờ công khai ủng hộ việc tịch thu tài sản, nhưng Mỹ đã có lập trường quyết đoán hơn trong những tuần gần đây, với lập luận tại các ủy ban G7 rằng có một lộ trình để tịch thu tài sản "phù hợp với luật pháp quốc tế".

"Các thành viên G7 và các quốc gia bị ảnh hưởng đặc biệt khác có thể tịch thu tài sản thuộc chủ quyền của Nga như một biện pháp đối phó nhằm buộc Nga chấm dứt hành động gây hấn", một tài liệu thảo luận của chính phủ Mỹ được Financial Times xem và được lưu hành trong các ủy ban G7 cho biết. Kho bạc Mỹ từ chối bình luận.

Một quan chức Mỹ cho biết Washington đang tích cực tham gia vào các cuộc đối thoại về việc sử dụng tài sản thuộc chủ quyền của Nga và tin rằng có một khoảng thời gian ngắn để đưa ra quyết định. Họ gợi ý rằng vấn đề này có thể được thảo luận tại một cuộc họp có thể diễn ra của các nhà lãnh đạo G7 trùng với dịp kỷ niệm hai năm ngày Nga xung đột toàn diện Ukraina vào tháng 2.

Các đề xuất của EU cho đến nay vẫn chưa dừng lại ở việc tự mình thu giữ tài sản của Nga, thay vào đó nhằm mục đích hớt váng lợi nhuận tạo ra cho các tổ chức tài chính như Euroclear, nơi nắm giữ 191 tỷ euro tài sản có chủ quyền.

Nhưng những lời kêu gọi khai thác tài sản ngày càng lớn hơn khi xuất hiện những rạn nứt trong sự đồng thuận chính trị về việc tài trợ bổ sung cho Ukraina. Các gói viện trợ trị giá lần lượt là 60 tỷ USD và 50 tỷ euro ở Washington và Brussels đã không giành được sự chấp thuận trong tuần này.

Lord David Cameron, ngoại trưởng Vương quốc Anh, đã bày tỏ sự tin tưởng rằng có "một con đường hợp pháp" để tịch thu tài sản và đề nghị Vương quốc Anh có thể hành động với Mỹ nếu các đồng minh G7 khác không thể bị thuyết phục.

"Thời điểm đặc biệt đòi hỏi các biện pháp phi thường," ông nói với ủy ban quốc hội Vương quốc Anh hôm thứ Năm, đồng thời cho biết thêm rằng ông đang thúc đẩy mạnh mẽ đề xuất này trong G7.

Ông phủ nhận sẽ có "hiệu ứng lạnh" đối với hoạt động đầu tư vào bên trong, nhấn mạnh rằng những nhà đầu tư có thể cảm thấy lo lắng sẽ "khá ớn lạnh trước thực tế là chúng tôi đã đóng băng" tài sản.

Quan chức Mỹ cho biết các cuộc thảo luận pháp lý của G7 phản ánh tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế trong việc ứng phó với hành động xâm lược của Nga. Mục tiêu trong những tuần tới sẽ là giải quyết tất cả các vấn đề quan trọng để G7 có thể cùng nhau hợp tác.

Các nước châu Âu, đặc biệt là Đức, Pháp và Bỉ, đã miễn cưỡng thực hiện một động thái như vậy, với lý do lo ngại về mặt pháp lý như các biện pháp bảo vệ tài sản có chủ quyền được hưởng theo luật pháp quốc tế. Phần lớn tài sản nhà nước trị giá 300 tỷ euro của Nga được nắm giữ ở châu Âu.

Mặc dù vậy, một quan chức phương Tây cho biết đã có "những cuộc đối thoại trực tiếp" trong G7 và "sự đồng thuận ngày càng tăng" ủng hộ việc sử dụng tài sản thuộc chủ quyền của Nga cho Ukraina.

Nó quay trở lại câu hỏi rằng liệu công dân và ngân khố phương Tây có phải trả tiền cho cuộc chiến hay Điện Kremlin cũng phải gánh chịu?

Một nhà ngoại giao EU tham gia vào cuộc đàm phán thượng đỉnh thất bại trong tuần này cho biết: "Chúng tôi cần tìm cách đưa tiền mặt đến Ukraina, dưới bất kỳ hình thức nào. Và ngày càng có nhiều quốc gia chỉ vào tài sản và tự hỏi tại sao chúng vẫn nằm ở đó".

(Nguồn: FT)