Con trai tôi năm nay học lớp 8. Chỉ trong một năm, cậu bé từng khiến vợ chồng tôi tự hào bỗng thay đổi hoàn toàn: lười học, mất tập trung, thường xuyên cáu gắt và ngày càng phụ thuộc vào điện thoại. Không khí trong gia đình vì thế cũng trở nên nặng nề.

Nghĩ lại, có lẽ chính cách nuôi dạy trước đây của chúng tôi đã góp phần khiến con rơi vào tình trạng đó.

Đứa con “được nuôi quá no”

Vợ chồng tôi có con khá muộn. Mải mê gây dựng sự nghiệp, đến năm 38 tuổi tôi mới sinh con. Vì thế, chúng tôi dành cho con sự yêu thương gần như tuyệt đối, luôn cố gắng mang đến cho con những điều tốt nhất.

Từ ăn uống, quần áo đến đồ dùng học tập hay đồ chơi, chúng tôi luôn chọn những thứ tốt nhất có thể. Trong sinh hoạt hàng ngày, hầu như mọi việc đều do tôi sắp xếp: giờ giấc ngủ nghỉ, ăn uống, học bài… Con chỉ cần tập trung vào việc học.

Những năm tiểu học, con trai tôi khá thông minh và học giỏi, thành tích luôn nằm trong nhóm đầu của lớp. Điều đó càng khiến vợ chồng tôi tin rằng cách nuôi dạy của mình là đúng.

Nhưng khi bước vào cấp hai, mọi thứ dần thay đổi.

Kết quả học tập của con bắt đầu giảm sút. Nếu như lớp 7 con vẫn còn ở nhóm khá thì sang lớp 8, thành tích tụt xuống mức trung bình. Không chỉ vậy, thái độ học tập cũng trở nên uể oải, thiếu hứng thú.

Giáo viên phản ánh rằng con thường mất tập trung trong giờ học, làm bài tập qua loa. Ở nhà, chỉ cần nhắc đến chuyện học là con tỏ ra khó chịu, thậm chí đóng sầm cửa phòng.

Điều khiến tôi lo lắng nhất là con ngày càng nghiện điện thoại. Có lần hai mẹ con thỏa thuận chỉ được chơi điện thoại nửa tiếng sau khi làm xong bài tập. Nhưng đến nửa đêm, tôi vẫn thấy đèn phòng con sáng. Khi mở cửa ra, tôi phát hiện con đang lén chơi điện thoại.

Trong cơn tức giận, tôi giật lấy điện thoại. Nhưng con trai không những không nhận lỗi mà còn giằng lại, lớn tiếng phản ứng. Khoảnh khắc ấy khiến tôi vừa bất ngờ vừa đau lòng: cậu bé ngoan ngoãn trước đây dường như đã biến mất.

Bài học từ “hiệu ứng chuột đói”

Thời gian đó, tôi gần như mất ngủ vì lo lắng. Tôi bắt đầu tìm đọc nhiều tài liệu về giáo dục gia đình và tâm lý tuổi dậy thì.

Chính trong quá trình tìm hiểu này, tôi biết đến một thí nghiệm tâm lý nổi tiếng – “hiệu ứng chuột đói”.

Trong thí nghiệm, các nhà khoa học chia những con chuột con vừa cai sữa thành hai nhóm: một nhóm luôn được cung cấp thức ăn đầy đủ, nhóm còn lại thường xuyên phải chịu cảm giác đói.

Kết quả cho thấy nhóm chuột được ăn no lại chậm chạp và tuổi thọ ngắn hơn. Trong khi đó, nhóm chuột phải “đói” lại linh hoạt, khỏe mạnh và sống lâu hơn.

Từ thí nghiệm này, các nhà nghiên cứu rút ra kết luận: sự thỏa mãn quá mức đôi khi lại làm giảm khả năng thích nghi và phát triển.

Nhìn lại quá trình nuôi con của mình, tôi chợt nhận ra con trai đã lớn lên trong một môi trường quá đủ đầy.

Về vật chất, chúng tôi gần như đáp ứng mọi mong muốn của con. Có lần sinh nhật, con thích một đôi giày giá hơn 2000 tệ (khoảng hơn 7 triệu đồng). Dù thấy quá đắt, tôi vẫn mua. Nhưng chỉ sau vài lần đi, con đã bỏ vì “không thích”.

Trong sinh hoạt, con quen với việc được phục vụ. Ngoài chuyện học tập, con gần như chưa từng phải chịu khó hay tự giải quyết vấn đề nào.

Ngay cả khi con mâu thuẫn với bạn bè, tôi cũng thường đứng ra giải quyết thay.

Chính sự bao bọc quá mức ấy đã khiến con thiếu khả năng chịu áp lực. Khi bước vào môi trường học tập cạnh tranh hơn ở cấp hai, con dễ dàng cảm thấy thất bại, mất tự tin và tìm đến điện thoại như một cách trốn tránh.

Thay đổi cách nuôi dạy con

Sau khi nhận ra vấn đề, tôi bắt đầu thay đổi cách giáo dục con theo ba bước.

Thứ nhất, học cách “yếu thế” trước con.

Trước đây tôi luôn cố gắng làm mọi việc thay con. Nhưng giờ tôi chủ động nhờ con giúp đỡ trong những việc nhỏ như xách đồ, sửa đồ trong nhà… Khi con làm được, tôi kịp thời khen ngợi để con cảm thấy mình có ích và có giá trị.

Thứ hai, giảm bớt sự bao bọc.

Những việc thuộc trách nhiệm của con, tôi không can thiệp nữa. Nếu con dậy muộn và đi học trễ, con phải tự giải thích với giáo viên. Dần dần, con hiểu rằng mình phải tự chịu trách nhiệm cho hành động của mình.

Thứ ba, tạo ra “trạng thái hơi thiếu”.

Thay vì đáp ứng ngay mọi yêu cầu, tôi khuyến khích con tự nỗ lực để đạt được điều mình muốn. Chúng tôi lập một bảng điểm nhỏ: đọc sách, làm việc nhà hay hoàn thành tốt việc học đều có thể tích điểm để đổi lấy phần thưởng.

Ban đầu tôi không kỳ vọng nhiều, nhưng con lại tỏ ra rất hào hứng. Sau một thời gian, đọc sách dần trở thành thói quen của con. Thậm chí có hôm tôi quên nhắc, chính con lại chủ động hỏi: “Hôm nay con chưa đọc sách đâu”.

Nhìn thấy sự thay đổi của con, tôi hiểu rằng giáo dục không phải là cho con tất cả những gì con muốn.

Đôi khi, một chút “thiếu thốn”, một chút thử thách lại chính là động lực giúp trẻ trưởng thành, biết nỗ lực và trân trọng những gì mình có.

Nguồn: Sohu