Trung Quốc và Nga đang khám phá các lĩnh vực hợp tác mới, bao gồm ô tô và nông sản vào năm 2024, sau khi đạt mức thương mại song phương cao kỷ lục vào năm ngoái, mặc dù các nhà phân tích đã cảnh báo về những bất ổn do lệnh trừng phạt của phương Tây gây ra.

Dữ liệu hải quan cho thấy Nga đã vượt qua Úc và Đức để trở thành đối tác thương mại lớn thứ sáu của Trung Quốc tính theo từng quốc gia và khu vực, sau Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông và Đài Loan – vào năm 2023, dữ liệu hải quan cho thấy, cao hơn bốn bậc so với hai năm trước.

Mối quan hệ thương mại bền chặt này đã thách thức các lệnh trừng phạt chung của phương Tây áp đặt lên Nga khi xung đột ở Ukraina vào tháng 2/2022, củng cố hơn nữa mối quan hệ đối tác "không giới hạn" giữa Bắc Kinh và Moscow.

Nhưng vẫn còn câu hỏi về việc thương mại song phương giữa họ có thể cao đến mức nào trong năm nay và liệu Trung Quốc có thể trở thành mục tiêu của các nước phương Tây vì đã cung cấp huyết mạch cho Nga hay không.

Theo Tổng cục Hải quan, thương mại giữa Trung Quốc và Nga đã tăng 26,3% so với một năm trước đó, đạt mức kỷ lục 240 tỷ USD vào năm ngoái, vượt qua mục tiêu ban đầu là 200 tỷ USD.

Con số này chiếm khoảng 36% giá trị thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ trong cùng thời kỳ, mặc dù Bắc Kinh sở hữu thặng dư thương mại khổng lồ trên khắp Thái Bình Dương do nước này xuất khẩu nhiều hơn đáng kể so với nhập khẩu.

Các lô hàng của Trung Quốc đến Nga đã tăng 46,9% so với cùng kỳ năm ngoái lên 111 tỷ USD vào năm 2023, trong khi nhập khẩu tăng 12,7% lên 129,1 tỷ USD.

Xuất khẩu ô tô của Trung Quốc sang Nga đã tăng gấp 5 lần lên khoảng 800.000 chiếc vào năm ngoái, chiếm khoảng 1/5 tổng lượng xe xuất khẩu của nước này.

"Chiến tranh ở Ukraina và các lệnh trừng phạt của phương Tây đã thúc đẩy thương mại", Aleksei Chigadaev, cựu giảng viên thỉnh giảng về nghiên cứu khu vực so sánh tại Trường Kinh tế Cao cấp ở Moscow, cho biết.

Ông nói thêm, Nga cần sự giúp đỡ của Trung Quốc để thay thế các thương hiệu đã rút lui, đồng thời xuất khẩu sang Trung Quốc cũng sẽ tăng lên.

Thông tin từ công ty tài chính BBVA của Tây Ban Nha cho thấy Trung Quốc sẽ tiếp tục xuất khẩu ô tô, thiết bị máy móc sang Nga và đổi lại nhận được hàng hóa, tài nguyên.

Ông Dong Jinyue, nhà kinh tế cấp cao tại BBVA Research, cho biết: "Tôi tin rằng sự thịnh vượng của mối quan hệ thương mại Trung-Nga sẽ duy trì vào năm 2024, đồng thời ước tính khối lượng thương mại song phương sẽ tăng 25% trong năm nay".

"Nga phải chuyển phần lớn nhu cầu nhập khẩu và cung ứng xuất khẩu từ châu Âu, Mỹ và các nước khác vốn là đồng minh sang Trung Quốc.

"Trung Quốc đang hỗ trợ Nga trong các lĩnh vực thương mại song phương và lĩnh vực tài chính, chẳng hạn như cung cấp thanh khoản bằng nhân dân tệ cho Nga để tránh bị loại khỏi hệ thống tài chính quốc tế".

Mỹ và Liên minh châu Âu đã áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt đối với Nga khi cuộc chiến ở Ukraine chuẩn bị bước sang năm thứ ba.

Các lệnh trừng phạt mới nhất được công bố vào tháng 12, khi các nhà lãnh đạo Nhóm G7 áp đặt lệnh cấm trực tiếp đối với kim cương của Nga, có hiệu lực từ đầu tháng 1.

Bắc Kinh cũng đang đối mặt với nguy cơ bị trừng phạt thứ cấp, khi một số nhà sản xuất Trung Quốc đã bị đưa vào danh sách đen vì liên quan đến các vấn đề của Nga.

Phát biểu tại cuộc họp báo thường niên vào tháng 12/2023, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết Nga và Trung Quốc đang phát triển đều đặn mối quan hệ kinh tế "trên mọi phương diện", đặc biệt là trong xây dựng cơ sở hạ tầng và các ngành công nghệ cao.

Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin cũng đã đến thăm các nhà lãnh đạo Trung Quốc tại Bắc Kinh vào cuối tháng 12/2023, mặc dù cả hai bên vẫn chưa công bố mục tiêu thương mại định lượng cho năm 2024.

Ông Chigadaev cho biết thêm: "Phần lớn hàng xuất khẩu của Nga là tài nguyên khoáng sản, bao gồm dầu, khí đốt và gỗ".

Trung Quốc đã nhập khẩu 79,8 triệu tấn dầu thô từ Nga trong 11 tháng đầu năm ngoái, tăng 22,2% so với một năm trước đó.

Moscow đang thúc đẩy việc xây dựng đường ống Power of Siberia 2 để cung cấp thêm khí đốt cho Trung Quốc.

"Rõ ràng, danh pháp hàng hóa có thể được mở rộng với các sản phẩm nông nghiệp, [chẳng hạn như phân bón", ông Chigadaev nói.

Hãng thông tấn Nga Tass hôm 18/1 đưa tin rằng Tập đoàn Uralchem của Nga đã ký một biên bản ghi nhớ cung cấp 600.000 tấn phân bón cho Công ty Xuất nhập khẩu Nông nghiệp Lựu Vàng Tân Cương của Trung Quốc trong vòng ba năm.

Chigadaev nói rằng Liên minh châu Âu và Mỹ có thể bắt đầu đàm phán với Trung Quốc để tăng áp lực kinh tế lên Nga, nhưng họ phải "đưa ra điều gì đó để đổi lại".

"Ví dụ, nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với các công ty Trung Quốc ở EU và Mỹ", ông nói thêm.

"Nhưng hiện tại, khả năng xảy ra lựa chọn này là ở mức tối thiểu".

(Nguồn: SCMP)