Các quan chức cho biết, chính quyền Biden đặc biệt lo ngại Nga có thể sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật hoặc chiến trường.

Lần đầu tiên tôi đưa tin các quan chức Mỹ lo lắng về việc Nga sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật vào năm 2022, nhưng trong cuốn sách mới của tôi, "Sự trở lại của các cường quốc" xuất bản vào ngày 12/3, tôi tiết lộ những chi tiết độc quyền về mức độ lập kế hoạch dự phòng chưa từng có được thực hiện với tư cách là cấp cao. Các thành viên trong chính quyền Biden ngày càng trở nên lo lắng trước tình hình này.

"Đó là điều mà cuộc xung đột đã mang lại cho chúng tôi, vì vậy chúng tôi có quyền chuẩn bị kỹ lưỡng và làm mọi thứ có thể để tránh điều đó xảy ra", quan chức chính quyền cấp cao đầu tiên nói với tôi.

Điều khiến chính quyền Biden đạt được đánh giá đáng kinh ngạc như vậy không phải là một chỉ số, mà là một tập hợp các diễn biến, phân tích và – quan trọng là – thông tin tình báo mới có độ nhạy cao.

Nỗi lo sợ của chính quyền, một quan chức chính quyền cấp cao thứ hai nói với tôi, "không chỉ là giả thuyết - nó còn dựa trên một số thông tin mà chúng tôi đã thu thập được".

"Chúng tôi phải lập kế hoạch sao cho có thể ở vị trí tốt nhất có thể trong trường hợp sự kiện không còn khó tưởng tượng này thực sự diễn ra", cũng chính quan chức cấp cao đó nói với tôi.

Trong khoảng thời gian từ cuối mùa hè đến mùa thu năm 2022, Hội đồng An ninh Quốc Mỹ gia đã triệu tập một loạt cuộc họp để đưa ra các kế hoạch dự phòng "trong trường hợp có dấu hiệu rõ ràng rằng họ sắp làm điều gì đó, tấn công bằng vũ khí hạt nhân, hoặc nếu họ làm vậy thì chúng tôi sẽ phản ứng như thế nào, chúng tôi sẽ cố gắng ngăn chặn hoặc ngăn chặn nó như thế nào", quan chức chính quyền cấp cao đầu tiên nói với tôi.

"Tôi không nghĩ rằng nhiều người trong chúng ta khi bắt đầu công việc sẽ phải dành nhiều thời gian để chuẩn bị cho một kịch bản mà cách đây vài năm người ta cho là đã xảy ra", một quan chức chính quyền cấp cao này nói với tôi.

Người Nga bao vây

Cuối mùa hè năm 2022 đang chứng tỏ một thời kỳ tàn khốc đối với lực lượng Nga ở Ukraina. Lực lượng Ukraina đang tiến vào Kherson do Nga chiếm đóng ở phía Nam. Thành phố này là phần thưởng lớn nhất của Nga kể từ cuộc chiến diễn ra. 

Giờ đây, nó có nguy cơ bị thất bại trước cuộc phản công của Ukraina. Điều quan trọng là khi lực lượng Ukraina tiến lên, toàn bộ các đơn vị Nga có nguy cơ bị bao vây. Quan điểm trong nội bộ chính quyền là sự mất mát thảm khốc như vậy có thể là "nguy cơ tiềm ẩn" cho việc sử dụng vũ khí hạt nhân.

Quan chức cấp cao đầu tiên của chính quyền cho biết: "Nếu một số lượng đáng kể lực lượng Nga bị tiêu diệt - nếu mạng sống của họ bị đe dọa - thì đó là dấu hiệu báo trước về mối đe dọa tiềm tàng trực tiếp đối với lãnh thổ Nga hoặc nhà nước Nga".

"Ở Kherson vào thời điểm đó ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy phòng tuyến của Nga có thể sụp đổ. Hàng chục nghìn quân Nga có thể dễ bị tổn thương".

Nga đang mất dần vị thế bên trong lãnh thổ có chủ quyền của Ukraina chứ không phải bên trong Nga. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ lo ngại rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin lại nhìn nhận vấn đề theo cách khác. Ông đã nói với người dân Nga rằng Kherson hiện là một phần của nước Nga, do đó ông có thể coi sự mất mát nặng nề ở đó là mối đe dọa trực tiếp đối với ông và nhà nước Nga.

"Đánh giá của chúng tôi đôi khi là một trong những kịch bản mà họ sẽ cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân, bao gồm những thứ như mối đe dọa hiện hữu đối với nhà nước Nga, mối đe dọa trực tiếp đối với lãnh thổ Nga", quan chức cấp cao đầu tiên của chính quyền cho biết.

Với đánh giá như vậy, Nga có thể coi một cuộc tấn công hạt nhân chiến thuật như một biện pháp ngăn chặn những tổn thất thêm nữa đối với lãnh thổ do Nga nắm giữ ở Ukraina cũng như bất kỳ cuộc tấn công tiềm tàng nào vào chính Nga.

Cờ giả

Cùng lúc đó, bộ máy tuyên truyền của Nga đang tung ra một câu chuyện sai sự thật mới về một quả bom bẩn của Ukraina, mà các quan chức Mỹ lo ngại có thể nhằm mục đích che đậy cho một cuộc tấn công hạt nhân của Nga.

Vào tháng 10/2022, Bộ trưởng Quốc phòng Nga, Sergei Shoigu, đã thực hiện một loạt cuộc điện thoại tới các quan chức quốc phòng ở Mỹ, Anh, Pháp và Thổ Nhĩ Kỳ, nói với họ rằng Điện Kremlin "lo ngại về những hành động khiêu khích có thể xảy ra của Kyiv liên quan đến việc sử dụng vũ khí bẩn".

Các quan chức Mỹ và phương Tây khác bác bỏ cảnh báo của Nga. Tuy nhiên, đại sứ Nga tại Liên hợp quốc đã gửi một lá thư trực tiếp tới Liên hợp quốc nêu chi tiết về mối đe dọa tương tự. Các quan chức Nga cáo buộc Ukraina sẽ chế tạo và cho nổ một quả bom bẩn chống lại lực lượng Nga và sau đó đổ lỗi vụ tấn công cho Nga.

Các quan chức Mỹ bác bỏ cảnh báo của Nga nhưng lo ngại động cơ đằng sau chúng. Quan chức cấp cao đầu tiên của chính quyền nói với tôi: "Thông điệp công khai của Nga đã đi chệch hướng về khả năng Ukraina sử dụng bom bẩn, điều mà chúng tôi thấy không có căn cứ trên thực tế". 

"Điều đáng lo ngại hơn" đối với quan chức này là người Nga sẽ nói những điều này "hoặc là cái cớ để họ làm điều gì đó điên rồ hoặc là vỏ bọc cho điều gì đó mà chính họ đang muốn làm. Vì vậy, điều đó khá đáng báo động".

Nhưng có một điều nữa đã nâng mối lo ngại đó lên một tầm cao mới. Các cơ quan tình báo phương Tây đã nhận được thông tin rằng hiện đã có thông tin liên lạc giữa các quan chức Nga đang thảo luận rõ ràng về một cuộc tấn công hạt nhân.

Như quan chức chính quyền cấp cao đầu tiên mô tả với tôi, có "những dấu hiệu cho thấy chúng tôi đang tìm hiểu thông qua các phương tiện khác rằng đây ít nhất là điều mà các cấp thấp hơn trong hệ thống Nga đang thảo luận".

Việc Mỹ tiếp cận thông tin liên lạc nội bộ của Nga trước đây đã được chứng minh là có khả năng. Trước cuộc chiến của Nga với Ukraina, Mỹ đã chặn các chỉ huy quân sự Nga thảo luận về việc chuẩn bị cho cuộc chiến, những thông tin liên lạc là một phần trong đánh giá tình báo của Mỹ, sau đó được chứng minh là chính xác, rằng một cuộc tấn công sắp xảy ra.

"Đó không bao giờ là một đánh giá rõ ràng, trắng đen", quan chức cấp cao đầu tiên của chính quyền nói với tôi. "Nhưng mức độ rủi ro dường như đang tăng lên, vượt xa mức trước đó ở bất kỳ thời điểm nào khác".

Liệu Mỹ có biết không?

Mỹ chưa bao giờ phát hiện được thông tin tình báo cho thấy Nga đang thực hiện các bước huy động lực lượng hạt nhân của mình để thực hiện một cuộc tấn công như vậy.

"Rõ ràng là chúng tôi đã đặt ưu tiên cao cho việc theo dõi và ít nhất có một số khả năng để theo dõi những chuyển động như vậy của lực lượng hạt nhân của nước này", quan chức chính quyền cấp cao này nói với tôi. "Và chưa bao giờ chúng tôi thấy bất kỳ dấu hiệu nào về các bước mà chúng tôi mong đợi họ sẽ thực hiện nếu họ đi theo con đường sử dụng vũ khí hạt nhân".

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ không chắc chắn liệu Nga có đưa vũ khí hạt nhân chiến thuật vào sử dụng hay không. Không giống như vũ khí hạt nhân chiến lược, có khả năng phá hủy toàn bộ thành phố, vũ khí hạt nhân chiến thuật hoặc chiến trường đủ nhỏ để di chuyển một cách lặng lẽ và có thể bắn từ các hệ thống thông thường đã được triển khai trên chiến trường Ukraina.

"Nếu điều họ định làm là sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật, đặc biệt là vũ khí hạt nhân chiến thuật hiệu suất rất thấp và đặc biệt nếu họ chỉ sử dụng một hoặc một số lượng rất nhỏ, thì không chắc rằng chúng tôi sẽ biết", quan chức chính quyền cấp cao này tiếp tục.

Nhiều quan chức chính quyền cấp cao đã tham gia vào một hoạt động tiếp cận khẩn cấp. Theo các quan chức chính quyền cấp cao, Ngoại trưởng Antony Blinken đã truyền đạt mối quan ngại của Mỹ một cách "rất trực tiếp" với Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Mark Milley đã gọi điện cho người đồng cấp Nga, Tướng Valery Gerasimov, tổng tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Nga. 

Theo một quan chức cấp cao của Mỹ, Tổng thống Joe Biden đã cử Giám đốc CIA Bill Burns đến nói chuyện với Sergey Naryshkin, người đứng đầu cơ quan tình báo nước ngoài của Nga, tại Thổ Nhĩ Kỳ để truyền đạt những lo ngại của Mỹ về một cuộc tấn công hạt nhân đang diễn ra và đánh giá ý định của Nga.

Mỹ cũng hợp tác chặt chẽ với các đồng minh của mình để phát triển các kế hoạch dự phòng cho một cuộc tấn công hạt nhân của Nga và truyền đạt cảnh báo cho phía Nga về hậu quả của một cuộc tấn công như vậy.

"Chúng tôi đã tiến hành một số cuộc trò chuyện thầm lặng với các đồng minh cốt lõi để suy nghĩ kỹ càng", quan chức cấp cao đầu tiên của chính quyền nói với tôi. "Đó là dấu hiệu nổi bật trong toàn bộ cách tiếp cận của chúng tôi— rằng chúng tôi làm việc này tốt hơn và mạnh mẽ hơn khi chúng tôi hoàn toàn liên kết với các đồng minh của mình".

Ấn Độ và Trung Quốc

Ngoài ra, Mỹ còn tìm cách tranh thủ sự giúp đỡ của các nước không phải đồng minh, đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ, để ngăn cản Nga thực hiện một cuộc tấn công như vậy.

Quan chức cấp cao thứ hai của chính quyền nói với tôi: "Một trong những điều chúng tôi đã làm không chỉ là nhắn tin trực tiếp cho họ mà còn mạnh mẽ thúc giục, gây sức ép, khuyến khích các quốc gia khác, những quốc gia mà họ có thể chú ý hơn, làm điều tương tự".

Các quan chức Mỹ nói rằng sự tiếp cận và tuyên bố công khai của nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã giúp ngăn chặn một cuộc khủng hoảng.

"Chúng tôi tin rằng việc thể hiện cho cộng đồng quốc tế thấy mối quan ngại về vấn đề này, đặc biệt là mối quan tâm từ các nước chủ chốt đối với Nga và Nam bán cầu, cũng là một yếu tố hữu ích, thuyết phục và cho họ thấy cái giá phải trả của tất cả những điều này có thể là gì", vị lãnh đạo cấp cao đầu tiên nói. 

"Tôi nghĩ thực tế là chúng ta biết Trung Quốc, Ấn Độ, những nước khác, có thể đã ảnh hưởng phần nào đến suy nghĩ của họ", quan chức cấp cao thứ hai của chính quyền nói với tôi. "Tôi không thể chứng minh điều này một cách rõ ràng, nhưng tôi nghĩ đó là đánh giá của chúng tôi".

Trong khoảng thời gian kể từ vụ lo sợ hạt nhân vào cuối năm 2022, tôi đã hỏi các quan chức Mỹ và châu Âu xem họ có xác định được bất kỳ mối đe dọa tương tự nào không. Mối nguy hiểm giảm bớt khi chiến tranh bước vào thời kỳ tương đối bế tắc ở phía Đông. Tuy nhiên, Mỹ và các đồng minh vẫn cảnh giác.

Một quan chức cấp cao của Mỹ nói với tôi: "Chúng tôi đã ít lo lắng hơn về viễn cảnh sắp xảy ra kể từ thời điểm đó, nhưng đó không phải là điều chúng tôi luôn nghĩ đến". "Chúng tôi tiếp tục hoàn thiện các kế hoạch và… không nằm ngoài khả năng chúng tôi có thể phải đối mặt với ít nhất là nguy cơ gia tăng của vấn đề này một lần nữa trong những tháng tới".

(Nguồn: CNN)