Nếu dịch COVID-19 lan rộng, tương lai Vietnam Airlines sẽ về đâu?

Vừa mới được dự báo mất 3 năm để phục hồi như trước, ngành hàng không Việt Nam lại tiếp tục chuẩn bị điêu đứng nếu dịch bệnh lan rộng hơn nữa.

Việc BN1342 là một tiếp viên của Hãng Hàng không quốc gia Việt Nam ( Vietnam Airlines ) bị nhiễm COVID-19 và lây cho BN1347 khiến dịch bệnh lan trong cộng đồng, một lần nữa đặt ngành hàng không vào thế khó.

Đặc biệt, sau gần 3 tháng mở dần đường bay thương mại quốc tế, Thủ tướng đã ra quyết định tạm dừng các chuyến bay thương mại từ nước ngoài về Việt Nam, chỉ thực hiện các chuyến bay giải cứu đối với các trường hợp khó khăn, thực sự cần thiết.

Lỗ lũy kế hơn 10.000 tỷ đồng chỉ sau 9 tháng

Theo báo cáo tài chính mới nhất, tổng doanh thu và thu nhập khác của công ty mẹ - Tổng Công ty Hàng không Việt Nam, trong quý III/2020 giảm 66,33% so với quý III/2019, giảm hơn 12.713 tỷ đồng.

Trong đó, doanh thu cung cấp dịch vụ giảm mạnh tới 12.536 tỷ đồng (giảm 67,2%). Dù đã được cất cánh trở lại nhưng doanh thu khách nội địa vẫn giảm 34,8% so với cùng kỳ. Doanh thu khách quốc tế tiếp tục giảm đến 95,4%. Doanh thu thuê chuyến giảm 53,2%.

Mức giảm doanh thu của Vietnam Airlines mạnh hơn mức giảm của chi phí (46,4%) dẫn đến lợi nhuận sau thuế giảm mạnh đến 602% ở công ty mẹ.

Doanh thu khách nội địa của Vietnam Airlines vẫn giảm 34,8% so với cùng kỳ, khách quốc tế tiếp tục giảm đến 95,4%. Ảnh: Fili
Doanh thu khách nội địa của Vietnam Airlines vẫn giảm 34,8% so với cùng kỳ, khách quốc tế tiếp tục giảm đến 95,4%. Ảnh: Fili

Còn doanh thu vận tải hàng không hợp nhất trong quý là 6.011 tỷ đồng, tăng 1.092 tỷ đồng so với quý liền trước. Tuy nhiên, doanh thu vận tải hàng không trong quý này đóng góp 79% tổng doanh thu, trong khi ở quý trước, con số này lên tới 82%.

Tính chung tổng doanh thu hợp nhất Vietnam Airlines, gồm 3 hãng hàng không Vietnam Airlines, Pacific Airlines, VASCO cùng các công ty con trong lĩnh vực phụ trợ, thì con số được ghi nhận trong quý III/2020 là 7.602 tỷ đồng, giảm 70% so với cùng kỳ năm trước.

Trừ đi chi phí thường xuyên, lợi nhuận sau thuế của Vietnam Airlines âm 3.997 tỷ đồng. Mức lỗ này không được cải thiện gì đáng kể so với khoản lỗ quý lI (4.031 tỷ đồng) dù doanh thu hồi phục hơn 1.600 tỷ đồng.

Lũy kế 9 tháng năm 2020, Vietnam Airlines có được 32.411 tỷ đồng doanh thu thuần (giảm 57% so với cùng kỳ) và lỗ tới 10.676 tỷ đồng (giảm 525%). Đây là mức doanh thu 9 tháng thấp nhất mà hãng hàng không này ghi nhận được trong gần một thập niên trở lại đây. Khoản lỗ trên cũng “cuốn phăng” tổng lợi nhuận của Vietnam Airlines 5 năm trước (từ năm 2015 đến năm 2019, hãng này lãi luỹ kế 10.380 tỷ đồng).

Đến cuối tháng 9/2020, vốn chủ sở hữu của công ty mẹ giảm gần gấp đôi chỉ sau 3 tháng. Tổng tài sản của Vietnam Airlines đến cuối tháng 9 giảm hơn 18% so với đầu năm, còn 62.370 tỷ đồng.

Vốn chủ sở hữu giảm cũng khiến hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu của Vietnam Airlines tăng từ 3,1 hồi đầu năm lên hơn 8,4 lần hiện tại. Vietnam Airlines có hơn 35.000 tỷ đồng vay và nợ thuê tài chính, tăng 9% so với đầu năm.

Phá sản kịch bản phục hồi sau 3 năm?

Trong Hội thảo quốc gia Vượt qua khủng hoảng phát triển bền vững ngành hàng không Việt Nam vào cuối tháng 11 vừa qua, ông Phạm Văn Hảo, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam (Bộ GTVT) cho biết, theo đánh giá của Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO) sẽ có 2 kịch bản phát triển cho ngành hàng không.

Kịch bản thứ nhất, hàng không sẽ phát triển theo mô hình chữ V sụt giảm theo đáy và phát triển nhanh trở lại. Còn kịch bản thứ 2, hàng không sẽ phát triển mô hình chữ U quy luật sẽ giảm xuống đáy và kéo dài từ 3-5 tháng đi kèm suy giảm kinh tế, dự báo thị trường hàng không sụt giảm 48-71% tùy theo diễn biến dịch bệnh.

Thời điểm đó, ông Hảo đánh giá hàng không Việt Nam sẽ theo kịch bản thứ nhất. Đáng nói, dù là kịch bản lạc quan nhưng thị trường hàng không cũng phải “mất tới 3 năm mới phục hồi như năm 2019”.

Trong kịch bản lạc quan nhất, ngành hàng không cũng phải mất đến 3 năm để phục hồi như năm 2019. Ảnh: Finance Times
Trong kịch bản lạc quan nhất, ngành hàng không cũng phải mất đến 3 năm để phục hồi như năm 2019. Ảnh: Finance Times

Tuy nhiên, với tình hình dịch bệnh hiện tại, rất có thể kịch bản phục hồi như trên sẽ bị phá sản. Trước đó, ông Võ Huy Cường, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, nhận định, khi các rào cản nhập cảnh, cách ly được xoá bỏ, khi đó ngành hàng không mới được hoạt động bình thường.

Riêng với Vietnam Airlines, đây sẽ là một kịch bản cực kỳ xấu. Hồi đầu tháng 11, ông Trịnh Hồng Quang, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines cho rằng, hãng hàng không quốc gia sẽ chưa thể phục hồi đến hết tháng 10/2021 sau 2 đợt bùng phát dịch. Đồng thời, ông Quang lo ngại: "Năm 2021 sẽ tiếp tục khó khăn khi thị trường quốc tế chưa phục hồi, trong khi doanh thu thị trường quốc tế là chủ yếu đối với Vietnam Airlines”.

Hãng hàng không này xác định, nếu thị trường hàng không quốc tế không phục hồi được thì bản thân hãng bay này vẫn tiếp tục gặp khó khăn. Dự báo trong năm 2021, Vietnam Airlines vẫn lỗ hàng chục tỷ đồng mỗi ngày, mức lỗ sẽ ngang năm 2020. Nguyên nhân là do thị trường nội địa có phục hồi nhưng giá vé vẫn thấp quá, thậm chí dưới 50% mức giá năm 2019 do các hãng đều dồn cả vào thị trường nội địa, giá cạnh tranh nhau từng đồng.

Năm tới, Vietnam Airlines vẫn dự kiến lỗ chẳng kém năm nay. Ảnh: Getty
Năm tới, Vietnam Airlines vẫn dự kiến lỗ chẳng kém năm nay. Ảnh: Getty

Như vậy, nếu thị trường nội địa tiếp tục bị đóng băng, cánh cửa phục hồi của Vietnam Airlines sẽ ngày càng hẹp. Một lần nữa, hãng hàng không quốc gia lại bị kẹp vào thế khó.

Vietjet Air Bamboo Airways thì sao?

Không chỉ Vietnam Airlines, nếu tình hình dịch bệnh tiếp tục diễn biến xấu. Các hãng hàng không tư nhân chắc chắn khó “né” được tình trạng khủng hoảng.

Mới đây, ông Nguyễn Khắc Hải, Phó tổng giám đốc Bamboo Airways cho biết, đại dịch COVID-19 đã và đang ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động khai thác của các hãng hàng không trong và ngoài nước. Tại lúc cao điểm đại dịch, đội tàu bay của hãng hàng không non trẻ đã phải ngừng hoạt động từ 80% - 90%.

Không tiết lộ chi tiết về kết quả kinh doanh năm 2020, nhưng theo đại diện Bamboo Airways, về mặt tài chính, ngoài việc mất thêm các chi phí cho hoạt động cách ly, phòng chống dịch, hãng này đã và đang phải chịu thiệt hại nặng nề về doanh thu do nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa tại nội địa cũng như quốc tế sụt giảm rất sâu.

Mảng hàng không, khách sạn, du lịch của FLC lỗ thuần 2.907 tỷ đồng. Ảnh: Bamboo Airways
Mảng hàng không, khách sạn, du lịch của FLC lỗ thuần 2.907 tỷ đồng. Ảnh: Bamboo Airways

Theo báo cáo tài chính quý III/2020 của Tập đoàn FLC, công ty mẹ của Bamboo Airways, nhóm hàng không, khách sạn, du lịch đem về cho tập đoàn 3.648 tỷ đồng doanh thu nhưng lại “ngốn” tới 6.555 tỷ đồng giá vốn. Như vậy, mảng dịch vụ của FLC lỗ thuần 2.907 tỷ đồng. Còn trong báo cáo tài chính riêng đã soát xét bán niên năm 2020, FLC cũng phải trích lập dự phòng 1.145 tỷ đồng cho khoản góp vốn vào Bamboo Airways.

Về phía Vietjet Air, Phó tổng giám đốc Hồ Ngọc Yến Phương, cho biết, hãng này đã lỗ 2.400 tỷ đồng trong 9 tháng qua và số nợ lên đến 10.000 tỷ đồng dù đã bán hay chuyển nhượng tài sản đã tích lũy trong nhiều năm. Do tác động của dịch Covid-19, đây là lần đầu tiên Vietjet Air có những quý kinh doanh lỗ kể từ khi niêm yết trên sàn chứng khoán.

Luỹ kế 9 tháng đầu năm, Vietjet Air mới hoàn thành được 38% chỉ tiêu về doanh thu. Còn với lợi nhuận cho cả năm, hãng bay của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo rất có thể phải chịu cảnh phá sản về “mơ ước” hoà vốn.

Theo Planespotters, đội bay 73 chiếc máy bay thân hẹp của Vietjet Air hiện chỉ có 51 chiếc hoạt động khai thác, 22 chiếc phải "nằm sân" vì thị trường bay quốc tế chưa mở cửa trở lại. Hãng cũng không nhận thêm máy bay mới từ nhà sản xuất trong năm 2020 và chủ động biên chế 2 chiếc A320 cho Thai Vietjet Air để linh hoạt khai thác thêm thị trường hàng không nội địa Thái Lan trong bối cảnh thị trường trong nước bão hòa.

Theo thông tin chúng tôi tìm hiểu, chính Vietnam Airlines đã đề xuất thành lập khu cách ly riêng. Một bài viết trên trang truyền thông của hãng bay này vào cuối tháng 6/2020 nêu rõ: “Nhằm hỗ trợ công tác tổ chức cách ly tại Hà Nội, TP.HCM và các vùng lân cận, Vietnam Airlines đã chủ động đầu tư, trang bị cơ sở hạ tầng để thành lập 1 trung tâm cách ly tại Hà Nội và 2 trung tâm cách ly tại TP.HCM”.

Hãng này tự khẳng định, các yêu cầu về phòng cách ly riêng biệt, vật dụng, quy trình khử khuẩn, an toàn an ninh, cách ly… đều đáp ứng tiêu chuẩn, hướng dẫn của Ban chỉ đạo quốc gia về phòng chống dịch COVID-19 và CDC Hà Nội, TP.HCM.

Vietnam Airlines công bố rằng, hãng đã “xây dựng quy trình, quy định chi tiết và hướng dẫn, giám sát đến từng cá nhân tại khu cách ly. Đồng thời, triển khai sử dụng camera giám sát 24/7, huấn luyện thành thục và trang bị phương tiện bảo hộ y tế cho đội ngũ bảo vệ, vệ sinh, phục vụ, thực hiện công tác khử khuẩn… để hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp, phòng chống dịch an toàn”.

 Khu vực trung tâm cách ly y tế của Vietnam Airlines tại TP.HCM. Ảnh: VNA
 Khu vực trung tâm cách ly y tế của Vietnam Airlines tại TP.HCM. Ảnh: VNA

Trong cuộc họp báo tối 1/12 vừa qua, ông Nguyễn Trí Dũng, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM cho biết: “Bộ Giao thông Vận tải thời gian tới được giao sẽ xem xét trách nhiệm của Vietnam Airlines”. Còn ông Nguyễn Tấn Bỉnh, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nhấn mạnh: “Trong thời gian cách ly tập trung 4 ngày, BN1342 (tiếp viên hàng không - PV) ở khu này lại đi qua khu kia. Người này vi phạm nghiêm trọng quy định ở khu cách ly. Đây cũng là sự lỏng lẻo trong quản lý, là vi phạm của Vietnam Airlines”.

Tuy nhiên, trả lời trên Tri Thức Trực Tuyến, ông Đặng Anh Tuấn, Trưởng ban truyền thông Vietnam Airlines, cho rằng, hiện chưa đủ căn cứ để kết luận BN1342 nhiễm bệnh do lây chéo trong khu cách ly của hãng. Ông dẫn chứng rằng, một tiếp viên khác ở cùng phòng với bệnh nhân này nhưng không bị nhiễm.

TẤT ĐẠT