Vào mùa xuân, sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm cùng với sự thay đổi đột ngột từ ấm sang lạnh dễ gây co mạch và dao động huyết áp, dẫn đến nhồi máu não (tắc nghẽn mạch máu não, đột quỵ thiếu máu cục bộ).

Trong những năm gần đây, số lượng bệnh nhân đột quỵ trên toàn thế giới đã tăng lên đáng kể. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) tin rằng có thể phòng ngừa tới 80% các trường hợp đột quỵ bằng cách thay đổi thói quen sinh hoạt. Y học cổ truyền Trung Quốc, với phương châm "phòng bệnh hơn chữa bệnh", đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu qua hàng nghìn năm, có thể giúp mọi người nhận biết và phòng ngừa đột quỵ sớm hơn.\

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Tiến sĩ Ma Kui, một chuyên gia y học cổ truyền Trung Quốc kỳ cựu ở California (Hoa Kỳ), cho biết có nhiều dấu hiệu cảnh báo trước khi đột quỵ xảy ra, một số còn xuất hiện trước đó vài tuần, vài tháng, thậm chí sáu tháng hoặc lâu hơn. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân không chú ý do thiếu kiến thức y khoa, do đó bỏ lỡ thời điểm tối ưu để phòng ngừa và điều trị.

Các dấu hiệu cảnh báo thường gặp của đột quỵ

So với y học phương Tây, Y học cổ truyền Trung Quốc (TCM) có thể dự đoán nguy cơ đột quỵ sớm hơn. Dựa trên kinh nghiệm y khoa hàng chục năm của mình, BS Ma Kui đã liệt kê những dấu hiệu cảnh báo sớm sau đây của đột quỵ như sau:

- Tê bì ngón tay cái

Tê ngón tay cái là một trong những dấu hiệu được nhắc đến sớm nhất. Theo Ma Kui, danh y thời Kim Lưu Hoàn Tố từng viết trong cuốn "Lục thư trung phong giới" rằng đột quỵ thường có những dấu hiệu báo trước từ rất sớm, thậm chí có thể xuất hiện trước khoảng 3 năm.

Trong sách có đoạn: Nếu một người thường xuyên cảm thấy tê bì ngón tay cái và ngón trỏ, tay chân yếu khó cử động hoặc cơ bắp co giật nhẹ, thì có thể là dấu hiệu báo trước nguy cơ đột quỵ trong vài năm tới. Đây được xem là một trong những cách nhận biết sớm nguy cơ đột quỵ được ghi nhận từ lâu trong y học cổ truyền.

Ngoài ra, một số người thường xuyên mệt mỏi vào buổi chiều tối, cảm thấy thiếu sức sống và liên tục ngáp như thể cơ thể đang thiếu oxy. Đây cũng được cho là một dấu hiệu khá điển hình trước khi xảy ra nhồi máu não.

- Mệt mỏi mỗi tối

Một số bệnh nhân bị mệt mỏi và uể oải mỗi tối, thường xuyên ngáp, dường như là dấu hiệu của tình trạng mất nước và thiếu oxy. Đây là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất của đột quỵ. Những người khác lại dễ bị sặc khi uống nước hoặc ăn. 

Bác sĩ Ma Kui cho biết: "Những triệu chứng này có thể do các vấn đề về tim hoặc bệnh lý mạch máu não, có thể liên quan đến chứng xơ vữa động mạch".

- Căng cứng ở cổ

Cảm giác căng cứng ở cổ cũng có thể liên quan đến bệnh lý mạch máu não, tức là cổ cảm thấy rất căng và cứng trong nhiều tuần liên tiếp, và một số người cũng có thể bị đau lưng.

Những dấu hiệu sớm khác của nhồi máu não

Ngoài các biểu hiện về thể chất, nhồi máu não còn có thể đi kèm những thay đổi bất thường về cảm xúc. Người thân có thể đột nhiên nhận thấy bệnh nhân trở nên cứng đầu hơn, dễ cáu gắt hoặc nóng nảy. Tuy nhiên, những thay đổi này cũng có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý khác, vì vậy cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân.

Một số bệnh nhân còn có mùi cơ thể nặng, cảm giác "nóng trong", táo bón kéo dài. Những biểu hiện này đôi khi cũng được xem là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ nhồi máu não.

Nhiều năm trước, tại Trung Quốc từng có hai nghệ sĩ nổi tiếng qua đời trong nhà vệ sinh, và các chuyên gia cho rằng nguyên nhân có thể liên quan đến đột quỵ.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), các dấu hiệu thường gặp của đột quỵ não còn bao gồm: 

Chóng mặt

Lú lẫn, khó tập trung

Nói khó hoặc nói không rõ, tê bì mặt hoặc cánh tay

Mất thăng bằng

Rối loạn thị lực đột ngột

Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân

Phòng ngừa nhồi máu não từ thói quen ăn uống và sinh hoạt

Bác sĩ Ma Kui cho biết ông bắt đầu học Đông y từ nhỏ, từng theo học danh y châm cứu nổi tiếng của Thiên Tân Thạch Học Mẫn, người sáng lập phương pháp châm cứu "tỉnh não khai khiếu".

Theo ông, việc phòng ngừa nhồi máu não nên bắt đầu từ những thói quen rất đơn giản trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là chế độ ăn uống.

Trong thực đơn hàng ngày của BS Ma Kui luôn có một loại gia vị rất quen thuộc là tỏi. Ông nói: "Ăn thịt mà không ăn kèm tỏi thì giá trị dinh dưỡng giảm đi một nửa". Theo ông, tỏi giúp cơ thể tăng khả năng hấp thu vitamin B1 trong thịt nạc, đồng thời giảm cảm giác ngấy.

Ngoài ra, tỏi còn có thể: Cải thiện tuần hoàn máu, chống oxy hóa, chống viêm, hỗ trợ điều hòa mỡ máu và huyết áp...

Những tác dụng này được cho là có lợi trong việc phòng ngừa nhồi máu não và giảm nguy cơ tái phát.

Ông cho rằng ăn một lượng nhỏ tỏi sống có thể phát huy hiệu quả tốt hơn. Tuy nhiên, tỏi có thể làm tăng tác dụng của thuốc chống đông máu, vì vậy những người đang dùng thuốc cần thận trọng.

Trên bàn ăn của ông cũng thường xuyên có giấm và chanh. Khi ăn các món như cá hoặc bánh bao, thêm một chút giấm không chỉ giúp món ăn ngon hơn mà còn được cho là có lợi cho sức khỏe. Việc thêm một ít nước cốt chanh vào món ăn cũng giúp hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Một bí quyết khác của ông là mỗi ngày đều ăn dưa chuột và cà chua.

Ông cho biết các thực phẩm màu đỏ thường có lợi cho máu và mạch máu, chẳng hạn như: Khoai lang đỏ, táo đỏ, táo đỏ tươi, hành tây đỏ, dưa hấu, nho đỏ, đậu đỏ... Những thực phẩm này có thể hỗ trợ sức khỏe mạch máu và giúp điều hòa mỡ máu.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng không nên bổ sung thực phẩm hoặc dược liệu một cách tùy tiện. Ví dụ, nhiều người thấy trên mạng nói uống trà kỷ tử tốt liền làm theo, nhưng lại không hiểu rõ những lưu ý hay không cân nhắc thể trạng của mình.

Ông cũng lưu ý rằng dù là lao động trí óc hay lao động thể chất cũng không nên quá sức.

Vì nhiều người hiện nay thường xuyên ngồi lâu trước máy tính hoặc sử dụng điện thoại, ông giới thiệu một bài tập đơn giản giúp phòng ngừa nhồi máu não và hỗ trợ hạ huyết áp.