Theo trang tin Nikkei Asia, tại Ðông Nam Á - khu vực thương mại phát triển nhanh nhất thế giới với dân số 670 triệu người, các nền tảng mua sắm trực tuyến gồm Shopee (Singapore), Tokopedia (Indonesia), Lazada (Trung Quốc) đang chiếm ưu thế. Nhưng sự phát triển nhanh chóng của TikTok có thể sẽ làm rung chuyển thị trường mua sắm trực tuyến này.

Tuy nhiên, TikTok đang phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan chức năng do lo ngại về các nội dung có hại. Ngoài ra, các chuyên gia cũng lo ngại về việc TikTok có thể duy trì mức độ phổ biến trong bao lâu nếu vẫn tiếp tục duy trì các ưu đãi khủng như hiện tại.

Đối với Regi Oktaviana, một chủ doanh nghiệp 29 tuổi ở Mojokerto, TikTok Shop đã thay đổi cuộc sống của cô. Doanh nghiệp của cô là một đơn vị bán túi, sử dụng khoảng 65 nhân viên. Tất cả mọi người thường xuyên giới thiệu và bán hàng trên TikTok Shop, từ sáng tới tối.

300 chiếc túi và ví của công ty, hầu hết có giá từ 30.000 đến 60.000 rupiah (2 đến 4 USD) đã trở thành một cú hích đối với những người theo dõi trẻ tuổi của Oktaviana, những người hiện có tổng cộng 3,7 triệu người.

Oktaviana cho biết chỉ trong hơn một năm, doanh số hàng tháng của doanh nghiệp đã tăng gấp 4 lần với số lượng đơn đặt hàng đôi khi lên tới 5.000 đơn mỗi ngày. 

Doanh thu từ TikTok Shop chiếm 90% tổng doanh thu của doanh nghiệp. "TikTok Shop đã trở thành thứ không thể thiếu với chúng tôi", Regi chia sẻ.

Kể từ khi ra mắt tính năng bán lẻ trực tuyến TikTok Shop tại Ðông Nam Á vào năm 2021, nền tảng này đã làm mưa làm gió tại nhiều nước - gồm Indonesia, Malaysia, Việt Nam, Singapore và Philippines. 

Oktaviana cho biết TikTok Shop nhận hoa hồng 8,3% từ mỗi đơn hàng, cao hơn một số thị trường khác. Tuy nhiên, cô cho biết khoản hoa hồng này rất xứng đáng vì TikTok thường xuyên tổ chức các hội thảo và sự hỗ trợ từ những người quản lý tài khoản, những người đưa ra lời khuyên về nội dung và chương trình khuyến mãi.

Sự phát triển nhanh chóng của TikTok Shop cho thấy sự dịch chuyển đáng chú ý của một thế hệ người tiêu dùng tại thị trường thương mại điện tử đang phát triển nhanh chóng, trong đó nhóm khách đông đảo nhất là những người trẻ tìm kiếm sự kết nối cá nhân với người bán.

Nhiều người dùng Ðông Nam Á nói rằng họ "nghiện" TikTok Shop, vì nó cho phép họ dễ dàng truy cập những video giới thiệu sản phẩm khác nhau để đưa ra quyết định mua hàng mà không cần phải suy nghĩ nhiều.

Diyana Mukhadi, một nhân viên bảo hiểm 36 tuổi ở Kuala Lumpur (Malaysia), cho biết cô dành nhiều giờ mỗi ngày để xem TikTok và chi tới 300 ringgit (hơn 1,5 triệu đồng) hằng tháng mua các sản phẩm gia dụng, mỹ phẩm qua TikTok Shop. "Bạn không cần phải suy nghĩ nhiều và dễ tìm được những sản phẩm mình thích" - Mukhadi nói. 

Theo Hãng nghiên cứu We Are Social (Anh), người dùng ở Ðông Nam Á dành trung bình khoảng 3 tiếng/ngày cho mạng xã hội, nhiều hơn so với khoảng 2 tiếng/ngày của người dân ở Mỹ và Trung Quốc.

Theo công ty tư vấn Momentum Works (Singapore), TikTok Shop ngày càng tạo được sức hút ở Ðông Nam Á, giúp tổng giá trị hàng hóa (GMV) ước tính được bán thông qua nền tảng này tăng lên gấp 7 lần, từ 600 triệu USD vào năm 2021 lên 4,4 tỷ USD vào năm ngoái. 

Hồi tháng 7, TikTok cho biết trong số 325 triệu người dùng hàng tháng tại Ðông Nam Á, cứ 4 người thì có 1 người đã mua hàng qua TikTok Shop. Trên toàn cầu, TikTok đặt mục tiêu tăng gấp 4 lần doanh thu bán hàng qua hoạt động thương mại điện tử, lên mức 20 tỷ USD trong năm nay.

Mặc dù TikTok vẫn chưa thể chiếm vị trí dẫn đầu của những Shopee, Lazada hay Tokopedia, nhưng nền tảng này có thể là mối đe dọa cho các đối thủ vì đây là một trong những nền tảng phát triển nhanh nhất thế giới.

Ranjan Sharma, chuyên gia nghiên cứu về lĩnh vực công nghệ, truyền thông và viễn thông ở khu vực Đông Nam Á tại JPMorgan, cho biết những doanh nghiệp TMĐT trong khu vực đang trải qua "một năm với nhiều sự điều chỉnh". Nhiều đơn vị đã buộc phải cắt giảm ưu đãi cho người tiêu dùng và người bán, dẫn đến việc nhiều người đã rút tiền khỏi nền tảng của họ.

Shopee và Tokopedia đang phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng chậm lại sau các đợt sa thải nhân sự và cắt giảm chi phí gần đây, những biện pháp trong nỗ lực có lãi. Trong khi đó, Alibaba vào tháng trước đã rót 845 triệu USD cho Lazada khi thị trường TMĐT Đông Nam Á ngày càng trở nên cạnh tranh hơn.

Tại Indonesia, Rose All Day Cosmetics, một thương hiệu làm đẹp địa phương được chứng nhận Halal, đã chứng kiến doanh số bán hàng thông qua TikTok Shop tăng trưởng "ngang ngửa" với Shopee, kênh bán hàng trực tuyến lớn nhất của họ. "Chúng tôi nhận được lợi tức đầu tư cao hơn trên TikTok", nhà đồng sáng lập Tiffany Danielle chia sẻ.

Tại Việt Nam, TikTok Shop đã vượt qua Lazada và lần đầu tiên chiếm vị trí thứ hai trên thị trường thương mại điện tử với 20% thị phần trong quý từ tháng 4 đến tháng 6. Doanh thu của TikTok ước tính đạt 16,3 nghìn tỷ đồng (689,4 triệu USD) trong nửa đầu năm 2023, theo Metric. Nền tảng video ngắn cũng đã vượt qua những doanh nghiệp trong nước như Tiki và Sendo.

Sharma của JPMorgan cho biết: "Câu hỏi đặt ra là điều gì sẽ xảy ra với một số nền tảng trực tuyến nhỏ hơn, đặc biệt là những nền tảng không có khả năng tiếp cận nguồn vốn. "Ngành công nghiệp tổng thể có thể hợp nhất".

Được thành lập vào năm 2012, ByteDance, công ty mẹ của TikTok, đã trở thành một trong những công ty khởi nghiệp có giá trị và lợi nhuận cao nhất ở Trung Quốc, với doanh số bán quảng cáo vượt qua cả Alibaba. Nhưng tốc độ tăng trưởng người dùng trong nước chậm lại đang thúc đẩy các nhà bán lẻ trực tuyến Trung Quốc, bao gồm cả ByteDance, đẩy nhanh việc mở rộng ra nước ngoài.

"Đối với thị trường nước ngoài, Đông Nam Á dễ tiếp nhận thương mại điện tử hơn các thị trường khác, vì vậy thị trường này đang hoạt động tương đối tốt vào thời điểm hiện tại", một giám đốc điều hành của ByteDance cho biết.

Trong một hội nghị ở Indonesia hồi tháng 6, Giám đốc điều hành TikTok - Shou Zi Chew tiết lộ sẽ "đầu tư hàng tỉ đô-la" vào Ðông Nam Á. Nhằm giành được sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, ông Chew cho biết riêng thị trường Indonesia sẽ nhận được hơn 12 triệu USD đầu tư trong 3 năm tới, hỗ trợ các doanh nhân trẻ và doanh nghiệp nhỏ sử dụng TikTok.

Trái ngược với sự phát triển của TikTok, Shopee và Tokopedia đang tăng trưởng chậm lại sau các đợt sa thải nhân sự và cắt giảm chi phí hoạt động nhằm tăng lợi nhuận.

Tuy vậy, các nhà phân tích chỉ ra rằng các giao dịch của TikTok nghiêng về các đơn đặt hàng nhỏ đến từ người dùng trẻ tuổi. Ông Roshan Raj, đối tác tại công ty tư vấn Redseer, nhận định tuy TikTok đang làm tốt trong lĩnh vực thời trang, làm đẹp và chăm sóc cá nhân, nhưng cần đa dạng hóa sang các lĩnh vực khác như điện tử.

Không giống như các thị trường khác cho phép người dùng tìm kiếm sản phẩm, TikTok dựa vào việc mua hàng ngẫu hứng thông qua nhiều nhà cung cấp nhỏ khác nhau, khiến việc tiềm hiểu về sản phẩm trở nên khó khăn hơn.

Nhưng việc TikTok nhấn mạnh vào việc trao quyền cho các thương nhân địa phương đã bộc lộ điểm yếu của nó. Chỉ một tháng sau cam kết của TikTok, chính quyền Indonesia cho biết nước này có kế hoạch hạn chế việc bán hàng hóa nước ngoài trên các thị trường kỹ thuật số.

Bộ trưởng Thương mại Zulkifli Hasan nói với các phóng viên ở Jakarta vào tuần trước rằng theo các quy tắc đã được lên kế hoạch, Indonesia sẽ hạn chế doanh số bán hàng hóa nhập khẩu của các thương gia nước ngoài trị giá dưới 100 USD trên các trang thương mại điện tử truyền thống và nền tảng mạng xã hội.

TikTok cho biết họ không có kế hoạch triển khai hoạt động kinh doanh xuyên biên giới ở Indonesia sau khi các quan chức và người chơi trong ngành bày tỏ lo ngại rằng việc thúc đẩy thương mại điện tử của nền tảng này có thể tràn ngập các sản phẩm Trung Quốc tại quốc gia này.

Cũng có những lo ngại về việc liệu TikTok Shop có thể duy trì các ưu đãi và trợ cấp hào phóng của mình hay không. Trong vài tháng qua, người bán và người dùng cho biết họ bắt đầu thấy ít khuyến mãi hơn trên TikTok Shop.

"Suy cho cùng, đó không phải là nền tảng duy nhất mà chúng tôi sử dụng", một người bán quần áo có trụ sở tại Singapore cho biết. Chủ doanh nghiệp đã tham gia nền tảng này vào năm ngoái khi TikTok ra mắt tại thành phố mà không có hoa hồng cho người bán.

"Tôi sẽ tiếp tục thử những thị trường tốt nhất. Luôn luôn có giải pháp thay thế", ông nói.

(Nguồn: Nikkei)

GIA HÂN