Tòa nhà chọc trời duy nhất ở Paris sắp bước sang tuổi 50 mà nhiều người 'ghét cay ghét đắng'

Có một câu chuyện cười ở Paris rằng đỉnh tháp Montparnasse có tầm nhìn đẹp nhất ở thủ đô nước Pháp. Không phải vì tầm nhìn ngoạn mục ra Tháp Eiffel hay Vương cung thánh đường Sacre-Coeur nằm trên đỉnh Montmartre, mà bởi vì đây là nơi duy nhất mà bạn không cần phải nhìn thấy tòa nhà chọc trời.

Kể từ khi tòa tháp 59 tầng bằng kính màu sô-cô-la được khánh thành vào năm 1973, nó đã bị nhiều người dân Paris chê trách là một sự tàn phá trên đường chân trời của "Kinh đô ánh sáng". Đây là tòa nhà chọc trời duy nhất ở Paris, cao 210m (689 feet), trong một thành phố được biết đến chủ yếu nhờ sự đồng nhất về kiến trúc.

Sự tức giận ban đầu đối với tòa nhà - được thiết kế bởi các kiến trúc sư Jean Saubot, Eugène Beaudouin, Urbain Cassan và Louis de Hoÿm de Marien - không có gì đáng ngạc nhiên. Trong lịch sử, người dân Paris gần như phản đối theo phản xạ đối với những thay đổi lớn đối với diện mạo thành phố của họ. 

Tháp Eiffel, được hoàn thành vào năm 1889, lúc đầu bị chế giễu, với một số người gọi nó là "đèn đường thảm hại" và "bộ xương khổng lồ vô duyên". Và nhiều người cảm thấy các kim tự tháp bằng kính nổi tiếng của kiến trúc sư IM Pei, được lắp đặt bên ngoài Bảo tàng Louvre vào giữa những năm 1980, có phong cách quá cấp tiến.

Trong khi các cư dân cuối cùng đã tìm đến những công trình mang tính biểu tượng này, Tháp Montparnasse vẫn bị một lượng lớn người ghê tởm khi nó tiến gần đến lễ kỷ niệm 50 năm ngày khánh thành vào ngày 18/6.

Một thành phố đang thay đổi

Để hiểu tại sao nhiều người dân Paris coi Tháp Montparnasse là lạc lõng, người ta phải xem xét lý do tại sao thành phố lại có hình dạng như ngày nay.

Quy hoạch thành phố Paris và phong cách kiến trúc của nó chủ yếu có từ giữa thế kỷ 19. Vào thời điểm đó, thành phố được coi là quá đông đúc, ẩm ướt và đầy bệnh tật. Tìm cách biến nó thành một biểu tượng của sự hùng vĩ của Pháp, Napoléon III đã nhờ đến Nam tước Georges-Eugene Haussmann, khi đó là tỉnh trưởng của sông Seine, để biến thủ đô thành một thành phố châu Âu hiện đại, sôi động.

Haussmann đã san bằng nhiều đường phố chật chội thời trung cổ và các tòa nhà đổ nát của Paris để nhường chỗ cho những đại lộ rộng rãi, quảng trường công cộng, công viên xanh tươi và hệ thống thoát nước mới, tất cả đều giúp hồi sinh và làm sạch thành phố.

Tòa nhà chọc trời duy nhất ở Paris sắp bước sang tuổi 50 mà nhiều người 'ghét cay ghét đắng' - Ảnh 1.

Nam tước Georges-Eugene Haussman đã tạo ra kiến trúc Paris mà ngày nay chúng ta gắn liền với thành phố. Ảnh: Rostislav Glinsky

Phần dễ thấy nhất trong di sản của Haussmann là phong cách kiến trúc mang tên ông: Các tòa nhà chung cư kiểu Haussmannian, các cấu trúc sáu tầng có mặt tiền bằng đá phổ biến khắp Paris và tạo cho thành phố nét thẩm mỹ đồng nhất, khác biệt.

Khoảng một thế kỷ sau, Paris phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng danh tính khác. Mặc dù bản thân thủ đô vẫn còn nguyên vẹn, nhưng Chiến tranh thế giới thứ 2 đã khiến phần lớn nước Pháp trở thành đống đổ nát. 

Tái phát triển có nghĩa là một cơ hội để hiện đại hóa đất nước một lần nữa, lần này bằng cách bổ sung thêm các đường cao tốc trên toàn quốc và các tòa nhà chọc trời mới — như đã được thực hiện ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh.

"Trên đống đổ nát của thảm họa chiến tranh, họ muốn xây dựng một thứ gì đó hoàn toàn mới cho một thế hệ mới", Virginie Picon-Lefebvre, giáo sư kiến trúc tại Ecole Nationale Superieure d'Architecture Paris-Belleville và là chuyên gia về kiến trúc hậu chiến của thủ đô, nói với CNN qua điện thoại.

Montparnasse, một khu phố ở phía nam Paris, là một trong những ứng cử viên đầu tiên cho dự án đổi mới đô thị quy mô lớn của thành phố trong thời kỳ bùng nổ kinh tế sau Thế chiến thứ 2.

Khu vực này đã trải qua một số biến đổi. Vào những năm 1920, đây là điểm nóng của phong cách Bohemian dành cho các nhà văn và nghệ sĩ như Salvador Dali và Ernest Hemingway. Nhưng đến những năm 1950, nó đã trở thành một khu vực tồi tàn của thị trấn được đánh dấu bằng những con hẻm nhỏ, những tòa nhà bị lên án và một nhà ga xe lửa quá đông đúc.

Mặc dù các kế hoạch đã được vạch ra cho tòa tháp, động lực đã tăng lên sau khi thành lập nền Cộng hòa thứ năm của Pháp và Tổng thống Charles de Gaulle trở lại nắm quyền vào năm 1958.

Mục tiêu là xây dựng một khu phố hiện đại phục vụ cho thế hệ doanh nhân cổ trắng mới, với đầy các văn phòng; các tòa nhà chung cư mới, một nhà ga xe lửa đã được cải tạo, một đường cao tốc đến sân bay mới đang được xây dựng ở phía nam Paris — và Tháp Montparnasse.

Tòa nhà chọc trời duy nhất ở Paris sắp bước sang tuổi 50 mà nhiều người 'ghét cay ghét đắng' - Ảnh 2.

Phố Montparnasse's Rue De La Gaite chụp năm 1930. Vào những năm 1950, khu vực này trở nên quá đông đúc, chật chội và được đánh dấu bằng các tòa nhà xuống cấp. Ảnh: Getty

Picon-Lefebvre giải thích: Lúc đầu, có sự phấn khích về triển vọng hiện đại hóa Paris, đặc biệt là trong giới kiến trúc sư, kỹ sư và nhà phát triển. Nhiều tòa nhà cao tầng và chuyển đổi đã được lên kế hoạch, cũng như việc xây dựng một khu kinh doanh ở phía Tây Paris có tên là La Defense.

Nhưng dư luận nhanh chóng quay lưng lại với tòa tháp, với việc người dân địa phương chỉ trích chiều cao của nó trong một khu phố có các tòa nhà thấp hơn. Nhiều cư dân phàn nàn rằng tòa nhà chọc trời đơn độc — lớn nhất châu Âu sau khi hoàn thành vào năm 1973 — không phù hợp với một thành phố mà hầu hết các tòa nhà chỉ cao 6 tầng.

Bất chấp những lo ngại này, dự án vẫn tiếp tục. Tổng thống Georges Pompidou đã phê duyệt việc phát triển Montparnasse vào năm 1969, và 1 năm sau viên đá đầu tiên của tòa nhà được đặt.

Tòa nhà chọc trời duy nhất ở Paris sắp bước sang tuổi 50 mà nhiều người 'ghét cay ghét đắng' - Ảnh 3.

Tòa tháp gây tranh cãi được khánh thành vào năm 1973. Ảnh: Newscom

"Thật kinh khủng", một người qua đường nói trong đoạn phim lưu trữ được giới thiệu trong một bộ phim tài liệu gần đây về Tháp Montparnasse trên truyền hình Pháp. Một người phụ nữ khác đứng trước tòa tháp gần hoàn thiện gọi nó là "khủng khiếp".

Tuy nhiên, một số cư dân cho rằng tòa tháp hiện đại và là dấu hiệu của sự tiến bộ. Tòa nhà cũng đã thu hút sự chia sẻ của những người cư ngụ cao cấp, bao gồm các Tổng thống Pháp François Mitterrand, Jacques Chirac và Emmanuel Macron. Cả ba đều thành lập văn phòng chiến dịch ở đó vào một thời điểm nào đó trong nửa thế kỷ qua.

Picon-Lefebvre giải thích rằng mặc dù Tháp Montparnasse không được ưa chuộng nhưng nó vẫn tự hào có các văn phòng được trang bị tốt, tầm nhìn tuyệt đẹp ra Paris và dễ dàng tiếp cận các phương tiện giao thông công cộng.

"Thật thoải mái khi làm việc ở đó", cô nói.

Tương lai của những tòa nhà chọc trời

Không giống như tháp Eiffel, công chúng không nồng nhiệt với tháp Montparnasse. Phần lớn do sự phản đối kịch liệt của công chúng, hội đồng thành phố Paris đã cấm xây dựng các tòa nhà cao hơn 37m (121 feet) vào năm 1977. 

Các tòa nhà chọc trời đã bị trục xuất đến La Defense hoặc các vùng ngoại ô khác cho đến năm 2010, khi chính quyền thành phố Paris nới lỏng các yêu cầu về chiều cao cho phép xây dựng các tòa tháp văn phòng cao ở ngoại vi thành phố, nhưng vẫn nằm trong ranh giới của thành phố.

Quyết định đó đã khơi lại cuộc tranh luận công khai. Các nhà phê bình coi Tháp Montparnasse như một câu chuyện cảnh báo, vì nhiều người dân Paris vẫn coi tòa nhà chọc trời 50 tuổi này là chướng mắt.

Tòa nhà chọc trời duy nhất ở Paris sắp bước sang tuổi 50 mà nhiều người 'ghét cay ghét đắng' - Ảnh 4.

Tòa nhà làm dấy lên lo ngại về việc liệu các tòa nhà thẳng đứng có phù hợp với đường chân trời của Paris hay không. Ảnh: John Kellerman

Một ứng cử viên bảo thủ cho cuộc bầu cử thị trưởng Paris năm 2014 thậm chí còn đề xuất phá hủy tòa tháp trong chiến dịch tranh cử, gọi đó là "thảm họa đô thị". (Bà ấy đã thua). Ứng cử viên chiến thắng, Thị trưởng đương nhiệm Anne Hidalgo, gọi đề xuất này là "vô nghĩa" nhưng bản thân bà cũng thừa nhận tòa nhà "chắc chắn không phải là đẹp nhất".

Tuy nhiên, một số người cho rằng đã đến lúc phải xem xét lại liệu các tòa nhà cao tầng có thuộc về Paris hay không. Kiến trúc sư nổi tiếng Jean Nouvel cho biết, ông tin rằng đã đến lúc "ngừng nghĩ rằng Paris là một thành phố bảo tàng".

"Paris vẫn chưa kết thúc", người đoạt giải Pritzker nói với tờ báo Pháp Le Parisien năm 2008. "Nếu các tòa nhà thẳng đứng có thể làm phong phú thêm trung tâm thủ đô, tại sao chúng ta lại tước đoạt chúng?".

Sau một quá trình đấu thầu kéo dài, chính quyền thành phố Paris đã phê duyệt việc thành lập tòa nhà chọc trời thứ hai của Paris vào năm 2015, Tháp Tam giác cao 180m (590 foot) ở rìa quận 15 phía Tây Nam.

Mặc dù Hidalgo ban đầu ủng hộ Tháp Tam giác, nhưng chính quyền của bà một lần nữa đặt ngoài vòng pháp luật các tòa nhà chọc trời trong tương lai ở thủ đô. Giới hạn chiều cao 37m đối với các tòa nhà đã được khôi phục vào tuần trước như một phần của kế hoạch trên diện rộng được đưa ra để chống biến đổi khí hậu và giảm lượng khí thải carbon trong thành phố.

Tháp Triangle dự kiến sẽ được hoàn thành vào năm 2026. Liệu nó có thu hút sự phẫn nộ giống như người tiền nhiệm 50 tuổi của nó hay không vẫn đang là một câu hỏi.

(Nguồn: CNN)

CHẤN HƯNG