Ngày 1/9, Văn phòng Tổng thống Philippines thông báo, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr đã ấn định mức trần giá gạo trong nỗ lực nhằm kiểm soát giá cả của mặt hàng chủ lực quốc gia, đồng thời để ứng phó với "sự gia tăng đáng báo động" của giá bán lẻ gạo tại nước này.

Theo Hãng tin Reuters, giá trần đối với gạo xay xát thông thường tại Philippines được đặt ở mức 41 peso (0,72 USD)/kg, trong khi giá gạo xay xát kỹ được đặt ở mức 45 peso (0,79 USD)/kg. Mức trần này bắt buộc có hiệu lực cho đến khi được tổng thống Philippiens dỡ bỏ.

Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết, gạo xay xát kỹ trong nước và nhập khẩu hiện được bán ở mức từ 47 đến 56 peso ở khu vực Vùng thủ đô Manila, trong khi gạo xay thường trong nước và nhập khẩu có giá 42 đến 55 peso tính đến ngày 30/8.

Gạo, loại lương thực chủ yếu trong các hộ gia đình trên khắp châu Á, đã biến động trong những tháng gần đây do thời tiết khắc nghiệt như lũ lụt và nắng nóng. Ấn Độ, nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, đã chuyển sang hạn chế xuất khẩu gạo trắng non-basmati trong khi Thái Lan đang gấp rút tăng cường nguồn cung.

Xuất khẩu từ Việt Nam, nước xuất khẩu gạo lớn thứ ba thế giới, đang tăng vọt để đáp ứng nhu cầu trên toàn khu vực. Theo Nikkei, khoảng 90% lượng gạo nhập khẩu của Philippines vào năm 2022 đến từ Việt Nam.

Sự can thiệp của chính phủ vào giá gạo diễn ra trong bối cảnh tốc độ tăng giá tiêu dùng trên cả nước đang giảm tốc, với lạm phát chung giảm xuống 4,7% trong tháng 7. Tuy nhiên, lạm phát giá gạo đã đạt 4,2% trong tháng 7 năm nay từ mức 1,0% vào tháng 1/2022. Mức giá cao như vậy ảnh hưởng không tương xứng đến các hộ gia đình nghèo phải chi phần lớn thu nhập của họ cho thực phẩm.

Ông Nicholas Antonio Mapa, nhà kinh tế cấp cao tại Ngân hàng ING ở Manila, lập luận rằng mức trần giá chính thức không phải là giải pháp lâu dài cho vấn đề chi phí lương thực tăng cao.

"Việc đặt ra giới hạn giá trong hầu hết các trường hợp có thể đặt ra mức trần giá tạm thời. Tuy nhiên, những giới hạn cứng như vậy có thể dẫn đến sự xuất hiện sự kém hiệu quả về cung và cầu, có thể dẫn đến giao dịch ngầm hoặc thị trường chợ đen". ông Mapa nói.

Đây là lần đầu tiên Tổng thống Marcos áp đặt trần giá gạo kể từ chiến thắng bầu cử vào tháng 5/2022.

Giá hàng hóa tăng vọt không có gì mới đối với Philippines, vì việc mở cửa trở lại nền kinh tế trong nước vào năm 2022 sau đại dịch COVID đã phục hồi nhu cầu tiêu dùng và đẩy giá tăng do nhu cầu bị dồn nén. Các mặt hàng thiết yếu như hành tây ghi nhận mức tăng giá trong năm qua.

Leonardo Lanzona, một nhà kinh tế tại Đại học Ateneo De Manila ở Philippines, cho biết động thái hạn chế giá gạo có thể gây ra "thảm họa cho cả nông dân và thương nhân".

Ông nói: Trước đây, giới hạn giá đã "dẫn đến chi phí lớn hơn cho chính phủ. Tác động trước mắt của nó là kéo sản lượng xuống và giảm nguồn cung trên thị trường".

"Giá sẽ giữ ở mức trần nhưng trừ khi được cung cấp thêm trợ cấp, những hàng dài người mua gạo mà chúng ta thấy lần cuối dưới thời chính quyền Marcos đầu tiên sẽ bắt đầu mọc trở lại", Lanzona nói.

(Nguồn: Nikkei/Reuters)