Một thành phần đồng nghĩa với sự thịnh vượng và phong phú, nó được sử dụng trong vô số món ăn và dùng để chế biến các món ngon trong lễ hội.

Nhưng tại chợ Xinmin ở Bắc Kinh, người bán hàng Wu Aizhen đang gặp khó khăn. Mặc dù giá thịt heo đã giảm khoảng 1/5 so với một năm trước nhưng bà vẫn bán được ít hơn 1/3 so với mùa lễ bình thường.

Nhu cầu thịt heo đã chậm lại trong nhiều tháng ở Trung Quốc, nhưng nhu cầu vẫn tiếp tục yếu ngay cả khi nước này sắp bước vào mùa cao điểm cho các bữa ăn công phu gửi một thông điệp mạnh mẽ về tiêu dùng và tình trạng dư cung ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, khi lương giảm ảnh hưởng đến các hộ gia đình và đè nặng lên giá tiêu dùng.

Ông Wu, người đã giữ gian hàng của mình trong hai thập kỷ, cho biết: "Năm nay rất khó tăng giá mặc dù đã gần đến Tết Nguyên đán".

Cách đó hàng trăm km ở miền đông Trung Quốc, nhà cung cấp thịt heo Gong Cheng cũng đang gặp khó khăn. Trước đây, những người lao động nhập cư, những trụ cột của ngành dệt may và xây dựng địa phương sẽ có khoảng 1.000 nhân dân tệ (140 USD) để mua thịt heo làm xúc xích trong mùa, ông nói. Bây giờ họ chỉ chi 300 nhân dân tệ hoặc không chi gì cả.

Ông Duncan Wrigley, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại công ty tư vấn Pantheon Macro Economics, cho biết: "Tiêu thụ thịt lợn rõ ràng đã không theo kịp nguồn cung kể từ khi Trung Quốc mở cửa trở lại vào năm ngoái, bất chấp lượng người đi ăn ngoài tăng vọt trở lại". 

Ông nói thêm, trong khi dữ liệu tốt còn khan hiếm, nông dân đã tăng cường sản xuất để đối phó với thiệt hại do dịch tả lợn và các hoạt động quy mô lớn đã chiếm thị phần lớn hơn trên thị trường.

Trung Quốc chiếm gần một nửa lượng tiêu thụ và sản xuất thịt heo toàn cầu, tiêu thụ lượng thịt nhiều gấp 5 lần so với Mỹ mỗi năm. Nhưng năm ngoái, mức tiêu thụ đã giảm 1 triệu tấn xuống còn khoảng 54 triệu, theo công ty tư vấn Shanghai JCI. Mặc dù không đáng kể nhưng đây là mức giảm đáng kể vào thời điểm mà các gia đình lẽ ra phải chi tiêu và giải trí trở lại, đồng thời sản lượng lại tăng lên đáng kể.

Nó đang làm tăng thêm bức tranh giảm phát đáng lo ngại của Trung Quốc. Thực phẩm chiếm 1/5 chỉ số giá tiêu dùng và thịt heo lại là một thành phần lớn. Giá tiêu dùng đã giảm trong tháng 12 trong tháng thứ ba liên tiếp và sự sụt giảm có vẻ sẽ kéo dài đến năm 2024.

Ông Darin Friedrichs, đồng sáng lập và giám đốc nghiên cứu thị trường của Sitonia Consulting, công ty tập trung vào nông nghiệp Trung Quốc, cho biết việc cắt giảm đặc biệt đáng chú ý ở những người tiêu dùng có thu nhập thấp.

"Nếu bạn đang nói về ai đó làm việc tại một ngân hàng ở Thượng Hải, thì họ vẫn ổn, họ vẫn ra ngoài và tiêu tiền", ông nói. "Nhưng có một khu vực lớn của nền kinh tế, những người lao động nhập cư, những người lao động cổ xanh đang làm việc không tốt và đang cắt giảm rất nhiều".

Tại một thành phố thuộc tỉnh Giang Tô giàu có ở bờ biển phía đông, Li Fumin, người quản lý hàng chục quán ăn tự phục vụ cung cấp bữa ăn cho hàng chục nghìn công nhân nhập cư, lo lắng rằng ông có thể phải đóng cửa các nhà hàng khi mọi người đổi đơn đặt hàng các món ăn như thịt heo om đỏ lấy các món khác.

Ông Li, người đã ngừng tìm nguồn cung cấp các loại thịt đắt tiền hơn như thịt bò và thịt cừu, cho biết: "Mọi người đều khó kiếm tiền, vì vậy khách hàng rất hạn chế khi ăn thịt".

Sự giảm cảm giác thèm ăn này, cùng với những thay đổi trong thói quen ăn uống và giải trí, xuất hiện sau nhiều năm mở rộng và hiện đại hóa khi Trung Quốc tìm cách giải quyết tình trạng khan hiếm thực phẩm và cải thiện an ninh nguồn cung, bao gồm cả việc xây dựng các trang trại lợn cao tầng.

Dữ liệu công bố vào tháng trước cho thấy sản lượng thịt heo của Trung Quốc trong năm 2023 tăng lên mức cao nhất trong 9 năm, trong khi chính phủ đã phải can thiệp 3 lần vào năm ngoái để mua thịt heo làm kho dự trữ chiến lược nhằm hỗ trợ giá.

Ngay cả Pay, một nhà phân tích nông nghiệp tại Trivium China, một công ty tư vấn nghiên cứu chính sách, cho biết việc tiêu thụ thịt lợn giảm tạo ra một "vòng luẩn quẩn" khiến nguồn cung thậm chí còn nhiều hơn trên thị trường.

"Ví dụ, các công ty chăn nuôi chờ bán lợn vào dịp Trung thu và nghỉ lễ tháng 10 vào mùa thu năm ngoái, hy vọng giá cao hơn, nhưng cuối cùng lại cho lợn ăn lâu hơn và bán những con heo thậm chí còn béo hơn ra thị trường với giá thậm chí còn thấp hơn", bà nói.

Suy thoái có thể sẽ gây thiệt hại nặng nề nhất cho các nhà chăn nuôi nhỏ của Trung Quốc - những người vẫn nuôi khoảng 40% đàn lợn của cả nước và đẩy nhanh quá trình hợp nhất của họ.

Dan Lu, một chuyên gia về chăn nuôi chọn lọc và bán tinh dịch lợn ở miền nam Trung Quốc, cho biết: "Những tổn thất lớn mà tôi thấy hiện nay trong ngành chăn nuôi là điều mà tôi đang trải qua lần đầu tiên trong sự nghiệp của mình". Ông cho biết 7 trong số 10 hộ sản xuất nhỏ trong khu vực mà ông quản lý đã đóng cửa trang trại của họ.

Các nhà sản xuất lớn cũng không tránh khỏi. Nhà chăn nuôi heo hàng đầu Tập đoàn Công nghệ sinh học Phúc Kiến Aonong cho biết vào tuần trước rằng họ có thể hủy niêm yết trong vài năm nữa do tiếp tục thua lỗ do giá thịt yếu. Các nhà sản xuất khác đã được mua lại hoặc bán doanh nghiệp để huy động tiền.

Điều an ủi là năm con rồng có thể mang lại chút thời gian nghỉ ngơi khi nguồn cung thịt heo bắt đầu ổn định, Pay cho biết. Tuy nhiên, bà cho rằng điều đó sẽ xảy ra trong vài tháng nữa và giá thịt heo có thể sẽ không tăng sớm nhất cho đến tháng 9.

(Nguồn: Bloomberg)

NGỌC CHÂU