Để ứng phó với Covid-19, ngay từ giữa năm 2020, các ngân hàng trung ương trên thế giới đã tung ra hàng loạt các chính sách tiền tệ nới lỏng chưa từng có tiền lệ.

Việt Nam tuy cung nhiều tiền ra nền kinh tế, nhưng lại chưa gây ra lạm phát. Nguyên nhân là do vòng quay của tiền chậm lại, chuỗi cung ứng bị đứt gãy, cung hàng hóa chậm lại, người dân chi tiêu tằn tiện, khu vực dịch vụ gần như đóng băng…Hiện Ngân hàng Nhà nước mới chỉ  thực hiện hạ lãi suất suất điều hành và chưa có kế hoạch mua lại tài sản như trái phiếu. Cùng với đó, các chính sách điều hành linh hoạt, phù hợp với từng thời điểm đã cho thấy sự hiệu quả của nhà điều hành góp phần ổn định các chỉ báo kinh tế vĩ mô như tỷ giá, lạm phát hay lãi suất trong các năm gần đây.

Xu hướng lạm phát tăng được dự báo sẽ tiếp tục trong ít nhất vài tháng tới do sự tăng giá phi mã của một số mặt hàng đầu vào phục vụ cho sản xuất tiêu biểu phải kể đến dầu thô với mức tăng 40% so với cùng kỳ. Riêng trong quý 1/2021, 80% hàng hóa đã tăng cao trở lại về trên mốc trước dịch khi Covid-19 đã tạo ra cú sốc lớn với giá hàng hóa. Dự báo của World Bank cho biết, giá dầu dự báo đạt trung bình 56USD/thùng trong năm 2021, cao hơn 30% trung bình năm 2020, và tăng nhẹ lên gần 60 USD vào năm 2022. Chỉ trong thời gian ngắn, lượng tiền cơ sở đã tăng gấp đôi, cho thấy mức độ của các chính sách nới lỏng. Kéo theo đó là sự tăng giá của các kênh tài sản với điển hình là thị trường cổ phiếu và thị trường các tài sản có mức sinh lời cố định như trái phiếu. Mặt bằng giá kim loại dự báo tăng 30% trước khi giảm trở lại năm 2022. Trong khi đó, giá nông sản dự kiến tăng trung bình 14% trong năm nay và tập trung vào một số ít mặt hàng cố định.

Câu hỏi lớn đặt ra lúc này đó là liệu sự thiếu hụt và tăng giá mà thế giới đang chứng kiến có phải là tác động của đại dịch hay bản chất nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi và mở ra một kỷ nguyên lạm phát mới. Câu trả lời có ý nghĩa rất lớn đối với người lao động, nhà đầu tư, công ty và chính phủ. Với làn sóng tăng giá đã hiển hiện rõ ràng cả trên các kệ hàng và trong dữ liệu chính thức, kỳ vọng lạm phát của các doanh nghiệp và người tiêu dùng đang tăng lên. Điều đó tự nó đặt ra một thách thức. Nếu các doanh nghiệp và người tiêu dùng nghĩ rằng tình trạng tăng giá sẽ duy trì lâu, họ có thể thay đổi hành vi của mình theo cách gây ra tình trạng ép giá kéo dài.

Nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình hồi phục từ mức rất thấp giữa năm ngoái do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid và sự hạn chế đi lại giữa các quốc gia. Quý 1/2021, GDP tăng trưởng 4,48% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,68% cùng kỳ của năm 2020 – giai đoạn mà dịch bệnh covid chưa thực sự tác động tới kết quả tăng trưởng – cho thấy nền kinh tế thực sự đang tăng trưởng trở lại. Động lực cho sự tăng trưởng vẫn nằm ở khu vực chế biến chế tạo, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và xuất khẩu. Tính chung 5 tháng đầu năm 2021, chỉ số sản xuất công nghiệp – chỉ số quan trọng phản ánh tăng trưởng, tăng 9,9% so với cùng kỳ năm trước, trong đó ngành chế biến chế tạo tăng 12,6% trong khi cùng kỳ năm trước chỉ tăng 3,2%. Tương tự như vậy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ - chỉ số quan trọng phản ánh sức cầu trong nền kinh tế, tăng 7,6% so với cùng kỳ năm trước (nếu loại trừ yếu tố giá, tăng 6,27%), còn cùng kỳ năm trước tăng 6,56%.

VN-Index tăng trung bình tới 15,9%/năm; cao hơn áp đảo so với mức tăng 6,4%/năm của lạm phát. Theo đánh giá của FiinGroup, VN-Index hiện được định giá P/E ở mức 18,6x lợi nhuận trượt 4 quý gần nhất đến hết quý 1 năm 2021 và P/B ở mức 2,8x. Mặc dù VN-Index đang liên tục lập đỉnh nhưng xét trên chiều dài lịch sử 10 năm qua, đây là mức định giá vẫn chưa quá cao so với trung bình 1 lần độ lệch chuẩn của chỉ số định giá này.

Theo nghiên cứu của Bloomberg, khi lạm phát leo thang thì giá hàng hóa thường tăng mạnh, đặc biệt nhạy cảm như giá dầu, giá kim loại hoặc giá các mặt hàng nông nghiệp. Trong khi việc đầu tư chỉ số giá hàng hóa quốc tế chưa phù hợp trong bối cảnh hiện tại đối với đại đa số nhà đầu tư, thì việc đầu tư vào các doanh nghiệp đang sản xuất, kinh doanh các mặt hàng kỳ vọng tăng giá trong môi trường lạm phát là hợp lý.

Nhật Hạ