Ngày 31/5, SCMP dẫn nguồn tin quân đội Trung Quốc cho biết, Bắc Kinh đã lên kế hoạch cho việc lập vùng nhận diện phòng không (ADIZ) trái phép ở Biển Đông từ năm 2010, hiện chỉ chờ thời cơ để công bố. Kế hoạch này được đưa ra cùng năm Trung Quốc lập ADIZ ở Hoa Đông năm 2013. 

Theo đó, ADIZ sẽ bao phủ toàn bộ Đông Sa, quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. 

Dù Trung Quốc đang giấu thông tin nhưng cơ quan phòng vệ Đài Loan đã biết kế hoạch này. Họ cho rằng, việc Trung Quốc công bố ADIZ sẽ làm gia tăng căng thẳng với Mỹ và tổn hại đến mối quan hệ giữa Bắc Kinh với các nước Đông Nam Á.

Chuyên gia Đài Loan nhận định Trung Quốc ngang nhiên xây dựng và phát triển trái phép các đảo nhân tạo, cụ thể là đường bay và hệ thống radar trên các đá Chữ Thập, Xu Bi và Vành Khăn thời gian qua đều nằm trong kế hoạch lập ADIZ ở Biển Đông.

Máy bay cảnh báo sớm KJ-500 của Trung Quốc.

Theo ảnh vệ tinh, quân đội Trung Quốc đã cho máy báy cảnh bảo sớm  KJ-500 và máy bay săn ngầm KQ-200 ở đá Chữ Thập. Hơn nữa, các cơ sở điều hòa không khí do Trung Quốc xây dựng cho thấy Bắc Kinh có thể sắp triển khai các máy bay chiến đấu.

“Một khi quân đội Trung Quốc triển khai máy bay chiến đấu ở đây, chúng có thể kết hợp với các máy bay cảnh báo sớm và máy bay săn ngầm để ngang nhiên thực hiện các hoạt động tuần tra ADIZ”, chuyên gia này nói.

Một chuyên gia hàng hải tại Bắc Kinh cho biết, hầu hết các nước đều chờ đến khi đủ trang thiết bị, năng lực cần thiết để vận hành mới công bố ADIZ. Nhưng Trung Quốc lại làm việc đó sớm hơn, ngay cả khi quần đội chưa có khả năng phát hiện, theo dõi hay trục xuất máy bay nước ngoài. 

Một nguồn tin  cho biết, Bắc Kinh còn do dự công bố AIZ ở Biển Đông là bởi nhiều yếu tố cả chính trị, ngoại giao và kỹ thuật. Quan trọng là trước kia quân đội Trung Quốc không có khả năng triển khai máy bay chiến đấu để trục xuất máy bay ở Biển Đông, khu vực rộng gấp mấy lần Hoa Đông, và chi phí lập ADIZ cũng rất lớn.