Trong những năm đồng hành cùng con trưởng thành, tôi dần nhận ra rằng, những yêu cầu thực sự mà trẻ đưa ra với chúng ta không hề nhiều. Khi chúng nghiêm túc cất lời, thường chỉ có hai điều: thứ nhất, "hãy đến chơi với con"; thứ hai, "hãy để con thử".

Thế nhưng, chính hai điều tưởng chừng đơn giản này lại là những điều dễ bị chúng ta từ chối nhất.

Khi trẻ nói: "Hãy đến chơi với con"

Đối với thế hệ chúng ta, tuổi thơ thường có anh chị em bên cạnh, lúc chơi đùa không bao giờ thiếu bạn, nên việc cha mẹ có ở bên hay không dường như không quá quan trọng. Nhưng trẻ em ngày nay đa phần sinh ra trong những gia đình ít con, thậm chí chỉ có một con, chúng ta luôn nói rằng "Con cô đơn quá, phải dành thời gian cho con", nhưng khi con thực sự cần, những suy nghĩ đó lại dễ dàng bị gạt sang một bên.

Ảnh minh họa

Những tình huống như vậy trong cuộc sống diễn ra rất nhiều, nhưng hiếm khi được chúng ta coi trọng:

Đứa trẻ ngẩng đầu hỏi: "Bố ơi, chơi xếp hình với con được không?", chúng ta không ngẩng đầu lên, đáp: "Đợi chút, bố đang bận".

Đứa trẻ nhẹ nhàng hỏi: "Mẹ ơi, tối nay mẹ ngủ cùng con được không?", chúng ta trả lời qua loa: "Lớn rồi, phải tự ngủ chứ".

Đứa trẻ mong chờ: "Hôm nay bố mẹ về sớm được không?", chúng ta nghĩ là điều hiển nhiên: "Công việc quan trọng hơn".

Chúng ta luôn cho rằng việc ở bên con có thể để sau, nghĩ rằng bây giờ bận rộn kiếm tiền là để cho con một tương lai tốt hơn. Nhưng logic của trẻ lại hoàn toàn khác. Trong thế giới của chúng, sự đồng hành chính là tương lai. Chúng sẽ không nhớ bạn đã làm thêm bao nhiêu giờ, ký được bao nhiêu hợp đồng, mà chỉ nhớ rằng ngày hội thể thao bạn có đến không, khi chúng ốm bạn có ở bên không, khi chúng sợ hãi bạn có nắm tay chúng không.

Rất nhiều cha mẹ khi về già mới hối tiếc: "Hồi đó bận quá, không dành thời gian cho con". Nhưng tuổi thơ không thể quay lại. Điều bạn bỏ lỡ không chỉ là một lời đề nghị đơn giản, mà là một giai đoạn trưởng thành không thể lặp lại. Khi con chủ động muốn bạn ở bên, hãy hiểu rằng đó là cách vụng về nhất để con nói: "Con cần bạn". Và vài năm sau, có thể con sẽ không nói nữa.

Khi trẻ nói: "Hãy để con thử"

"Con muốn học vẽ" - "Không có tương lai đâu". 

"Con muốn tham gia cuộc thi" - "Đừng đi cho mất mặt". 

"Con muốn tự đăng ký" - "Con không làm được đâu, để bố mẹ làm".

...

Chúng ta luôn thích vạch sẵn con đường cho con, lựa chọn thay con từ ngành học, bạn bè đến ước mơ, với những lý do nghe rất hợp lý: "Bố mẹ đã đi đường vòng rồi, không muốn con lặp lại", "Tất cả là vì con", "Xã hội rất thực tế"...

Nhưng vấn đề là nếu trẻ chưa từng có cơ hội tự mình thử thì sau này làm sao chúng có thể chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình?

Ảnh minh họa

Một đứa trẻ lớn lên trong sự từ chối thử nghiệm sẽ dần học được ba điều: không còn bày tỏ mong muốn, không còn tranh thủ cơ hội và đẩy toàn bộ trách nhiệm cho cha mẹ. Bởi chúng biết: "Nói cũng vô ích", "Đằng nào bố mẹ cũng quyết thay".

Chúng ta sợ con thất bại, nhưng lại quên rằng thất bại chính là con đường tất yếu để một con người trưởng thành. Hôm nay không cho con thử, ngày mai con sẽ không dám thử; đến ngày kia, có thể con đã đánh mất dũng khí đối diện với cuộc đời.

Điều đáng sợ hơn thất bại là một người chưa từng thực sự sống cho chính mình.

Hai kiểu từ chối, hai kiểu tổn thương

Từ chối đồng hành sẽ làm tổn thương cảm xúc; từ chối cho thử sẽ làm tổn thương sự tự tin. Sự đồng hành mang lại cảm giác an toàn, còn cơ hội thử mang lại cảm giác giá trị bản thân. Một đứa trẻ được đồng hành đầy đủ sẽ có nội tâm vững vàng; một đứa trẻ được phép thử sẽ có bước chân chắc chắn. Khi tâm ổn định, con sẽ không hoang mang; khi có nền tảng, con mới dám tiến về phía trước.

Nếu nói điều quý giá nhất cha mẹ có thể cho con là gì thì đó không phải tiền bạc, nhà cửa hay tài nguyên, mà là hai câu: "Bố mẹ ở đây" và "Con cứ thử đi". Khi trẻ biết rằng ngã có người đỡ, thất bại có người bên cạnh, chúng mới đủ dũng khí để tiến lên.

Nhiều cha mẹ đến tuổi trung niên mới nhận ra:con không còn bám lấy mình nữa, không còn hỏi han, không còn mời mình bước vào thế giới của chúng.

Khi bạn có thời gian, con lại không cần; khi bạn muốn ủng hộ, con lại không hỏi ý kiến nữa.

Đến lúc đó, bạn mới hiểu không phải con không hiểu chuyện, mà là những lần bị từ chối trước đây đã khiến con học cách tự lập, đồng thời cũng học cách giữ khoảng cách. Khoảng cách giữa cha mẹ và con cái chưa bao giờ xuất hiện đột ngột, mà được tích lũy từ vô số câu "Để lát nữa", "Đừng làm nữa", "Nghe lời bố mẹ đi".

Kết

Thời gian cha mẹ có thể đồng hành cùng con có lẽ chỉ hơn mười năm. Đừng để con trải qua tuổi thơ trong cô đơn, cũng đừng để sự hối hận trở thành nỗi đau âm ỉ sau này. Hy vọng khi con trưởng thành, điều con nhớ rõ nhất là khi con cần, bạn luôn ở đó; khi con muốn bay, bạn biết cách buông tay. Đó có lẽ chính là tình yêu sâu sắc và khôn ngoan nhất mà cha mẹ có thể dành cho con.