Dự án “Hỗ trợ các sáng kiến về chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt” (PWG)

Oxfam tại Việt Nam vừa công bố đợt tài trợ lần thứ hai thuộc Dự án “Hỗ trợ các sáng kiến về chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt” (PWG). Đây là một trong những nỗ lực đáng chú ý nhằm thúc đẩy vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế xanh, trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với những tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu.

Không chỉ dừng ở việc cung cấp nguồn lực tài chính, chương trình được thiết kế như một cơ chế hỗ trợ toàn diện, khuyến khích phụ nữ tham gia sâu hơn vào quá trình hình thành và triển khai các mô hình phát triển bền vững. Trọng tâm của đợt tài trợ lần này là các sáng kiến cải thiện sinh kế, tạo việc làm tử tế và thúc đẩy những thực hành kinh tế tuần hoàn, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp.

Theo ban tổ chức, các đề xuất cần bám sát điều kiện thực tiễn tại địa phương, đồng thời chứng minh được khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Mỗi sáng kiến được lựa chọn có thể nhận mức tài trợ tối đa lên tới 1,8 tỷ đồng, tương đương 60.000 EUR, với thời gian triển khai từ 12 đến 15 tháng. Hạn cuối tiếp nhận hồ sơ là ngày 12/6/2026.

Phạm vi triển khai của chương trình trải rộng tại nhiều địa phương như Lào Cai, Huế, Đà Nẵng, Tuyên Quang, An Giang và Cà Mau những khu vực đang chịu tác động nặng nề từ biến đổi khí hậu. Từ xâm nhập mặn ở đồng bằng đến sạt lở và thời tiết cực đoan ở miền núi, các thách thức môi trường đặt ra yêu cầu cấp thiết về những mô hình phát triển linh hoạt, bền vững và phù hợp với bối cảnh địa phương.

Thực tế từ đợt tài trợ đầu tiên trong năm 2025 cho thấy sức hút và tiềm năng của cách tiếp cận này. Với 119 đề xuất gửi về từ các tổ chức địa phương, chương trình đã lựa chọn 18 sáng kiến tiêu biểu để hỗ trợ. Các mô hình trải rộng từ nông nghiệp thích ứng khí hậu, năng lượng tái tạo, quản lý chất thải đến các dự án khởi nghiệp xanh do phụ nữ dẫn dắt.

Điểm đáng chú ý là trong các sáng kiến này, phụ nữ không chỉ đóng vai trò người hưởng lợi mà trực tiếp tham gia vào quá trình thiết kế và vận hành. Sự tham gia này đã góp phần tạo nên những mô hình gắn với nhu cầu thực tiễn, có tính bền vững cao hơn và dễ nhân rộng trong cộng đồng. Những kết quả bước đầu cũng cho thấy khi được trao quyền và tiếp cận nguồn lực, phụ nữ có thể trở thành lực lượng thúc đẩy đổi mới sáng tạo ở cấp cơ sở.

Phát biểu tại sự kiện, ông Gonzalo Serrano De La Rosa, đại diện Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của các tổ chức địa phương trong tiến trình phát triển bền vững. Theo ông, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên, từ chính phủ, khu vực tư nhân đến các tổ chức xã hội, sẽ giúp đảm bảo các sáng kiến không chỉ phù hợp với thực tiễn mà còn duy trì được hiệu quả lâu dài.

Ở góc độ triển khai, ông Phạm Quang Tú, Phó Giám đốc Quốc gia Oxfam tại Việt Nam, cho rằng giá trị cốt lõi của dự án PWG nằm ở việc tạo ra một “không gian thực hành” cho phụ nữ. Tại đây, họ không chỉ nhận hỗ trợ mà còn chủ động đề xuất giải pháp, tham gia quản lý và lan tỏa mô hình trong cộng đồng. “Phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là những người dẫn dắt sự thay đổi”, ông nhấn mạnh.

Dự án PWG được khởi động từ tháng 4/2025 và dự kiến kéo dài đến năm 2029, với mục tiêu tài trợ khoảng 65 sáng kiến. Bên cạnh đó, chương trình hướng tới hỗ trợ ít nhất 33 doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, đồng thời tạo việc làm cho hơn 1.155 phụ nữ và trẻ em gái trong các lĩnh vực kinh tế xanh và tuần hoàn. Không dừng lại ở quy mô dự án, PWG còn kỳ vọng thúc đẩy ít nhất 10 thay đổi về chính sách và thực tiễn ở cấp địa phương, qua đó tạo tác động tích cực tới khoảng 7–10 triệu người.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề. Những tác động này không phân bổ đồng đều, trong đó phụ nữ và trẻ em gái thường là nhóm dễ bị tổn thương hơn do hạn chế trong tiếp cận nguồn lực và cơ hội ra quyết định. Chính vì vậy, việc thúc đẩy các sáng kiến do phụ nữ dẫn dắt không chỉ mang ý nghĩa về mặt xã hội mà còn là một chiến lược phát triển hiệu quả.

Thực tiễn cho thấy, khi phụ nữ tham gia vào các mô hình kinh tế xanh, các giải pháp thường gắn với nhu cầu thiết thực của gia đình và cộng đồng, từ đó nâng cao tính bền vững. Đây cũng là lý do nhiều chương trình phát triển hiện nay chuyển dần từ cách tiếp cận hỗ trợ đơn thuần sang trao quyền và tăng cường năng lực cho phụ nữ.

Song song với các sáng kiến từ tổ chức quốc tế, Chính phủ Việt Nam đang tích cực hoàn thiện các chính sách liên quan đến kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ứng phó với biến đổi khí hậu theo hướng nhạy cảm giới. Sự kết hợp giữa chính sách vĩ mô và các mô hình thực tiễn ở địa phương được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến rõ nét trong thời gian tới.

Với cách tiếp cận lấy cộng đồng làm trung tâm, dự án PWG cho thấy một hướng đi đáng chú ý: phát triển bền vững không thể tách rời yếu tố con người, đặc biệt là vai trò của phụ nữ. Đợt tài trợ lần thứ hai vì vậy không chỉ là cơ hội hỗ trợ tài chính, mà còn là bước tiếp nối trong hành trình xây dựng một nền kinh tế xanh, bao trùm và công bằng hơn tại Việt Nam.