Tăng mức xử phạt vi phạm bình đẳng giới trong gia đình từ 1/5/2026

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 76/2026/NĐ-CP (Nghị định 76), sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới. Điểm đáng chú ý của nghị định mới là việc điều chỉnh tăng mức phạt đối với nhiều hành vi vi phạm, nhất là các hành vi liên quan đến bất bình đẳng giới trong gia đình. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/5/2026.

Theo quy định mới, hành vi cản trở hoặc không cho thành viên trong gia đình tham gia các hoạt động tạo thu nhập hoặc đáp ứng nhu cầu chung chỉ vì lý do giới tính sẽ bị xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng, tăng đáng kể so với mức cũ từ 3 đến 5 triệu đồng. Tương tự, hành vi đối xử bất bình đẳng giữa các thành viên trong gia đình vì lý do giới tính cũng bị áp dụng mức phạt này.

Đối với các hành vi nghiêm trọng hơn, mức xử phạt được nâng lên tương ứng. Cụ thể, hành vi đe dọa dùng vũ lực hoặc uy hiếp tinh thần nhằm cản trở thành viên trong gia đình tham gia định đoạt tài sản chung do định kiến giới sẽ bị phạt từ 10 đến 12 triệu đồng, thay vì mức 5 đến 7 triệu đồng như trước đây. Ngoài ra, các hành vi áp đặt việc thực hiện lao động gia đình, sử dụng biện pháp tránh thai hoặc triệt sản như trách nhiệm của một giới nhất định cũng thuộc nhóm bị xử phạt ở khung này.

Đáng chú ý, hành vi dùng vũ lực để ngăn cản quyền tham gia định đoạt tài sản chung của thành viên gia đình vì lý do giới tính bị xử phạt từ 12 đến 15 triệu đồng, tăng mạnh so với mức cũ từ 7 đến 10 triệu đồng. Việc nâng mức xử phạt được đánh giá là bước đi nhằm tăng tính răn đe, đồng thời góp phần thay đổi nhận thức và hành vi trong gia đình theo hướng tôn trọng bình đẳng giới.

Bên cạnh việc điều chỉnh mức phạt, Nghị định 76 cũng sửa đổi, bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong tổ chức thực hiện. Các quy định mới tập trung vào nhóm hành vi vi phạm trong phạm vi gia đình nơi các biểu hiện bất bình đẳng giới vẫn còn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau.

Nghị định cũng làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật đối với các hành vi vi phạm xảy ra trước và sau thời điểm có hiệu lực. Cụ thể, trường hợp hành vi vi phạm đã xảy ra và kết thúc trước ngày 1/5/2026 nhưng sau đó mới bị phát hiện hoặc đang trong quá trình xem xét thì sẽ áp dụng quy định tại thời điểm hành vi được thực hiện để xử phạt.

Trong khi đó, đối với các hành vi vi phạm đã phát sinh trước thời điểm nghị định có hiệu lực nhưng vẫn tiếp diễn sau ngày 1/5/2026, cơ quan chức năng sẽ áp dụng quy định của Nghị định 76 để xử lý. Quy định này nhằm bảo đảm tính liên tục trong quản lý nhà nước, đồng thời tránh bỏ lọt hoặc xử lý không thống nhất các hành vi vi phạm.

Việc ban hành Nghị định 76 được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý về bình đẳng giới, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, đồng thời thúc đẩy xây dựng môi trường gia đình tiến bộ, công bằng và văn minh trong bối cảnh xã hội ngày càng đề cao quyền con người và phát triển bền vững.