Bình đẳng giới bắt đầu từ cơ hội việc làm không thiên lệch

Diễn đàn quy tụ lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức phát triển. Với chủ đề về vai trò lãnh đạo và văn hóa doanh nghiệp, sự kiện nhấn mạnh bình đẳng giới tại nơi làm việc không phải là ưu ái, mà là gỡ bỏ rào cản để mọi nhân tài có cơ hội phát huy năng lực.

Chia sẻ tại Diễn đàn, bà Đặng Huỳnh Ức My – Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Thành Thành Công – Biên Hòa (AgriS) – đã đưa ra một góc nhìn đáng chú ý về bình đẳng giới, theo hướng ít kỹ thuật hóa hơn và đặt trọng tâm nhiều hơn vào yếu tố con người và thực tiễn vận hành.

Mở đầu phần chia sẻ, bà Ức My đặt ra một câu hỏi thẳng thắn: “Liệu chúng ta có đang quá kỹ thuật hóa và máy móc hóa vấn đề bình đẳng giới hay không?”. Theo bà, trong nhiều cuộc thảo luận hiện nay, câu chuyện bình đẳng giới thường được tiếp cận chủ yếu bằng các khung chính sách, quy trình và công cụ đo lường, trong khi bản chất sâu xa của vấn đề lại nằm ở con người – ai được trao quyền, ai được khuyến khích lên tiếng và ai thực sự có cơ hội hành động.

Bà Đặng Huỳnh Ức My – Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Thành Thành Công – Biên Hòa.

“Nếu ngay cả việc nói cũng không dám nói, thì làm sao dám làm?” – bà Ức My nêu vấn đề. Theo bà, việc thúc đẩy bình đẳng giới không thể chỉ dừng lại ở các bộ tiêu chí hay hướng dẫn kỹ thuật, nhất là trong bối cảnh Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện môi trường làm việc bình đẳng và bao trùm hơn. Điều cần thiết là tạo ra một không gian đủ an toàn để cả nam và nữ đều có thể thể hiện quan điểm, năng lực và trách nhiệm của mình.

Từ trải nghiệm cá nhân khi tham gia nhiều hoạt động ở cấp quốc gia và quốc tế, bà Ức My cho rằng Việt Nam thực tế đã tạo ra không ít điều kiện thuận lợi để phụ nữ tiếp cận các vị trí lãnh đạo. Tuy nhiên, cách tiếp cận hiện nay vẫn còn nặng về quy trình và hình thức, trong khi thiếu đi góc nhìn nhân văn và gắn với đời sống thực tế. “Chúng ta nói nhiều về công cụ, nhưng lại ít nói về việc phụ nữ đang sống, làm việc và đối diện với những áp lực cụ thể như thế nào,” bà nhận định.

Để minh họa cho quan điểm của mình, bà Ức My dẫn lại những ví dụ thực tiễn trong các giai đoạn khủng hoảng, khi năng lực lãnh đạo của phụ nữ được thể hiện rõ nét. Trong đại dịch Covid-19, bang Queensland (Úc) có Thủ hiến là nữ, lãnh đạo cảnh sát là nữ và Bộ trưởng Y tế cũng là nữ. Chính sự phối hợp của ba nhà lãnh đạo này đã giúp bang vượt qua đại dịch hiệu quả hơn so với nhiều khu vực khác. Hiện nay, một nữ lãnh đạo cũng đang đại diện cho Úc tại Việt Nam, đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy hợp tác song phương và hỗ trợ kịp thời trong những thời điểm khó khăn như thiên tai, lũ lụt.

Theo bà Ức My, những ví dụ đó cho thấy năng lực lãnh đạo không nằm ở giới tính, mà ở khả năng ra quyết định, tổ chức hệ thống và tạo ra sự cân bằng trong những tình huống phức tạp. Tuy nhiên, để phụ nữ có thể phát huy được vai trò đó, cần nhìn nhận đầy đủ “vai trò kép” mà họ đang đảm nhận: vừa làm việc chuyên môn, vừa gánh vác trách nhiệm gia đình và xã hội. Bình đẳng giới, vì vậy, không chỉ là câu chuyện về cơ hội, mà còn là việc xây dựng hạ tầng và chính sách đủ mạnh để phụ nữ thực sự cân bằng được công việc và cuộc sống.

Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch AgriS cho biết, trong quá trình làm việc tại nhiều quốc gia, bà thường xuyên nhận được những câu hỏi liên quan đến vai trò của phụ nữ trong lãnh đạo và vận hành hệ thống. Tuy nhiên, với bà, vấn đề cốt lõi không nằm ở giới tính của người lãnh đạo, mà ở năng lực tự quyết, khả năng tạo ra sự công bằng và thiết lập các thước đo minh bạch để hệ thống vận hành hiệu quả.

“Tôi không thần thánh hóa bất kỳ hệ thống nào, nhưng tôi tin vào dữ liệu và thông tin,” bà Ức My chia sẻ. Theo bà, dữ liệu không nói dối, bởi nó phản ánh rất rõ cách công việc, trách nhiệm và hiệu quả đang được phân bổ trong tổ chức. Khi các chức năng được đo lường rõ ràng, việc đánh giá trở nên công bằng hơn, đồng thời cho phép doanh nghiệp tận dụng thế mạnh của từng giới ở những khâu phù hợp. Thực tế cho thấy, nhiều phụ nữ làm rất tốt ở các vị trí giám sát, kiểm soát chất lượng, nhân sự – những công việc đòi hỏi sự tinh tế, độ nhạy và khả năng cân bằng giữa mềm mại và quyết đoán.

Bà Ức My chia sẻ cùng bà Sarah Hooper (Tổng lãnh sự Australia tại TP.HCM).

Từ trải nghiệm thực tế, bà Ức My cho rằng phụ nữ thường thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, sẵn sàng gánh vác thêm công việc nếu hệ thống vận hành chưa tối ưu. Chính vì vậy, thay vì tiếp tục kỹ thuật hóa bình đẳng giới bằng những khẩu hiệu hình thức, doanh nghiệp cần tập trung minh bạch hóa hệ thống quản trị, phân bổ công việc và đo lường hiệu suất một cách công bằng cho tất cả mọi người.

Chủ tịch AgriS cũng chia sẻ những ví dụ cụ thể về cách doanh nghiệp tiếp cận bình đẳng giới một cách đời thường và thực chất. Trước đây, AgriS áp dụng chính sách hỗ trợ 50% học phí cho sinh viên, nhân viên, đối tác và con em của họ – một cách giảm bớt áp lực ngoài công việc, thay vì yêu cầu người lao động phải “cố gắng hơn”. Hay như việc toàn hệ thống được nghỉ một ngày vào sinh nhật Chủ tịch, không xuất phát từ đặc quyền cá nhân, mà từ mong muốn rất giản dị: tạo cho mọi người một ngày nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng. Theo bà, đó cũng là một cách tiếp cận bình đẳng giới – không máy móc, không khẩu hiệu.

“Khi chúng ta nhìn vào công việc thay vì giới tính, mọi thứ trở nên đơn giản hơn,” bà Ức My kết luận. Bình đẳng giới, theo bà, không phải là đặt câu hỏi ai là nam, ai là nữ, mà là chọn đúng người cho đúng việc, vào đúng thời điểm, theo cách thực tế và hiệu quả nhất.

Bình đẳng giới mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?

Chia sẻ tại Diễn đàn GEARS@VIETNAM 2026, ông Lê Quang Bình – Giám đốc ECUE, đồng thời là Chủ nhiệm Chương trình GEARS@VIETNAM – nhấn mạnh rằng bình đẳng giới ngày nay không chỉ còn là một mục tiêu mang tính xã hội hay trách nhiệm đạo đức, mà đã trở thành một yếu tố quan trọng trong quản trị doanh nghiệp hiện đại. Theo ông, thúc đẩy bình đẳng giới mang lại những lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, từ hiệu quả quản trị, hiệu suất tài chính, năng lực cạnh tranh trong tuyển dụng cho đến việc tuân thủ pháp luật và quản trị rủi ro.

“Từ góc độ quản trị, câu hỏi mà các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần đặt ra không còn là ‘có làm bình đẳng giới hay không’, mà là ‘làm thế nào để có dữ liệu về bình đẳng giới nhằm ra quyết định tốt hơn’,” ông Bình nêu quan điểm. Theo ông, đây chính là một trong những câu hỏi cốt lõi của quản trị hiện đại – nơi mọi quyết định đều cần được dẫn dắt bởi dữ liệu thay vì cảm tính.

Ông Lê Quang Bình – Giám đốc ECUE, Chủ nhiệm Chương trình GEARS@VIETNAM.

Ông Bình cho rằng, trong thực tế, nhiều doanh nghiệp đều có mong muốn thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng lại gặp khó khăn ở khâu quản trị. Bình đẳng giới không đơn thuần là việc thống kê số lượng lao động nam và nữ, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu sâu hơn về cơ cấu lao động, cơ hội phát triển, mức độ tiếp cận vị trí quản lý, cũng như trải nghiệm thực tế của người lao động trong môi trường làm việc. “Chỉ khi có thể đo lường thì mới có thể quản trị. Và muốn quản trị hiệu quả, doanh nghiệp cần có dữ liệu đúng, đủ và có chiều sâu,” ông Bình nhấn mạnh.

Theo ông Bình, trong thời gian qua, chương trình đã triển khai 12 khóa đào tạo cho khoảng 760 cán bộ quản lý và người lao động tại các doanh nghiệp, tập trung vào các chủ đề then chốt như bình đẳng giới, thiên kiến vô thức, phòng chống quấy rối và xây dựng môi trường làm việc an toàn. Các khóa đào tạo được thiết kế linh hoạt cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau, từ lãnh đạo cấp cao, bộ phận nhân sự đến người lao động trực tiếp, nhằm đảm bảo nội dung không chỉ dừng ở nhận thức mà có thể chuyển hóa thành hành động cụ thể.

Song song với đào tạo là các hoạt động truyền thông, tọa đàm và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn giữa các doanh nghiệp. Đặc biệt, đã có 8 doanh nghiệp tiên phong chính thức tham gia chương trình đánh giá bình đẳng giới (GEA), bao gồm Biti’s, AgriS, Banchao, Niwenco, Wellspring, Lạc Địa, Pencil Group và WeCare247.

Ông Bình cho rằng điểm đáng chú ý là sự đa dạng của nhóm doanh nghiệp này, trải dài từ nông nghiệp, sản xuất, sáng tạo đến kinh tế chăm sóc; từ doanh nghiệp quy mô nhỏ đến các đơn vị có hàng nghìn, thậm chí hơn 10.000 lao động. “Điều đó cho thấy bình đẳng giới không phải là ‘đặc quyền’ của một ngành hay một quy mô nhất định, mà là vấn đề chung của toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp,” ông nói.

Ông Bình cho rằng GEARS tập trung vào ba nhóm nội dung chính. Thứ nhất là chiến lược và chính sách, giúp doanh nghiệp đánh giá lại toàn bộ hệ thống chính sách liên quan đến bình đẳng giới, xác định những nội dung đã có, còn thiếu, cũng như các yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật.

Các chuyên gia có nhiều quan điểm và góc nhìn về bình đẳng giới.

Thứ hai là phân tích cơ cấu lực lượng lao động theo giới, không chỉ ở con số tổng mà còn theo từng cấp quản lý, bộ phận, quá trình tuyển dụng, thăng tiến và nghỉ việc trong một giai đoạn nhất định. Thứ ba là khảo sát nhận thức của người lao động, nhằm phản ánh mức độ công bằng, minh bạch và an toàn mà nhân viên thực sự cảm nhận trong môi trường làm việc.

Theo ông Bình, khi doanh nghiệp nghiêm túc thúc đẩy bình đẳng giới, lợi ích không chỉ dừng lại ở hiệu quả nội bộ, mà còn lan tỏa ra xã hội, góp phần xây dựng một thị trường lao động an toàn, tôn trọng và phát triển bền vững hơn.

Viên Viên