Ảnh minh họa: Getty Images

Dù nhiều quốc gia đã cải thiện khả năng tiếp cận nước sạch, bức tranh toàn cầu vẫn còn nhiều khoảng trống. Theo báo cáo, hơn 70% hộ gia đình ở khu vực nông thôn chưa được cung cấp nước đầy đủ. Trong bối cảnh đó, phụ nữ tiếp tục là lực lượng gánh vác chính việc lấy nước một công việc tốn thời gian và sức lực nhưng ít được ghi nhận.

Ước tính mỗi ngày, phụ nữ và trẻ em gái trên toàn thế giới dành tổng cộng khoảng 250 triệu giờ để đi lấy nước. Khoảng thời gian khổng lồ này đồng nghĩa với việc họ đánh mất cơ hội học tập, làm việc có thu nhập hoặc đơn giản là nghỉ ngơi. Đáng chú ý, trẻ em gái dưới 15 tuổi có khả năng phải đảm nhận công việc này cao gần gấp đôi so với trẻ em trai cùng độ tuổi, phản ánh rõ nét sự phân bổ lao động theo giới ngay từ sớm.

Không chỉ là vấn đề thời gian, việc thiếu nước sạch còn kéo theo hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng. Hiện vẫn có khoảng 2,1 tỷ người trên thế giới chưa được tiếp cận nguồn nước uống an toàn. Đối với phụ nữ và trẻ em gái, điều này đồng nghĩa với nguy cơ gia tăng các bệnh liên quan đến vệ sinh, áp lực lao động nặng nhọc và những rào cản trong tiếp cận giáo dục cũng như sinh kế bền vững.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng. Khi nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 1°C, thu nhập của các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ giảm mạnh hơn 34% so với các hộ do nam giới làm chủ. Đồng thời, phụ nữ phải dành thêm trung bình 55 phút mỗi tuần cho lao động, chủ yếu liên quan đến việc đảm bảo nước và sinh hoạt.

Không dừng lại ở gánh nặng sinh hoạt, phụ nữ còn gặp nhiều hạn chế trong quá trình ra quyết định liên quan đến tài nguyên nước. Tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, phụ nữ chiếm chưa đến 20% lực lượng lao động trong lĩnh vực nước, và thường nhận mức lương thấp hơn so với nam giới. Sự thiếu vắng tiếng nói của họ trong quản trị nguồn nước càng làm sâu sắc thêm khoảng cách giới.

Trước thực trạng này, Liên hợp quốc kêu gọi các quốc gia khẩn trương tháo gỡ các rào cản pháp lý, thể chế và tài chính, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của phụ nữ đối với nước, đất đai và các dịch vụ thiết yếu. Đồng thời, cần đẩy mạnh đầu tư tài chính có lồng ghép yếu tố giới, cải thiện hệ thống dữ liệu, thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ và công nhận giá trị của lao động không được trả công liên quan đến nước.

Lãnh đạo UNESCO nhấn mạnh, việc bảo đảm sự tham gia đầy đủ và thực chất của phụ nữ trong quản lý, quản trị tài nguyên nước không chỉ là vấn đề công bằng, mà còn là chìa khóa để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững, mang lại lợi ích lâu dài cho toàn xã hội.