![]() |
| Quang cảnh sự kiện. Ảnh: Hương Linh |
Vừa qua, tại Khu triển lãm Việt Nam trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31), Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) tổ chức sự kiện bên lề với chủ đề “Chương trình Công tác Lima về Giới: Từ kế hoạch toàn cầu đến thực tiễn”.
Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận là cách chuyển các cam kết về bình đẳng giới thành tiêu chí cụ thể, có thể đo lường trong quá trình thực hiện chính sách khí hậu.
COP31 là kỳ hội nghị đầu tiên triển khai Kế hoạch Hành động về Giới Belém (2026-2034), gắn với Chương trình Công tác Lima về Giới. Trong bối cảnh này, các quốc gia cần xác định rõ phương thức thực hiện và xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả, thay vì dừng ở những định hướng chung.
Phía Việt Nam nhấn mạnh các nguyên tắc về công bằng và Trách nhiệm chung nhưng có phân biệt (CBDR-RC) cần được cụ thể hóa trong toàn bộ hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu. Yếu tố giới cần được lồng ghép từ giảm phát thải, thích ứng, hỗ trợ tài chính đến chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực. Đây cũng là điều kiện quan trọng để duy trì niềm tin giữa các quốc gia và bảo đảm công bằng trong thực hiện các mục tiêu khí hậu toàn cầu.
![]() |
| Ông Bùi Đức Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Việt Nam. Ảnh: Hương Linh |
Theo ông Bùi Đức Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời triển khai Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050, Kế hoạch quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và xây dựng Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) giai đoạn 2026-2035. Bình đẳng giới và hòa nhập xã hội đang từng bước được đưa vào các chính sách này.
Để hiện thực hóa các định hướng trên, Việt Nam xác định 3 ưu tiên: bảo đảm chuyển dịch công bằng, tạo cơ hội thực chất để phụ nữ tham gia và dẫn dắt kinh tế xanh; xây dựng ngân sách có trách nhiệm giới, gắn với dữ liệu phân tách theo giới tính, độ tuổi và tình trạng khuyết tật; tăng cường hợp tác quốc tế để mở rộng khả năng tiếp cận tài chính khí hậu cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.
Đáng chú ý, cách tiếp cận chính sách cũng đang có sự thay đổi. Phụ nữ không chỉ được nhìn nhận là nhóm dễ bị tổn thương cần hỗ trợ, mà còn là chủ thể tham gia thiết kế, triển khai và giám sát các chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu.
Chia sẻ kinh nghiệm của Campuchia, bà Ngin Lina, Thứ trưởng Bộ Môi trường Campuchia, cho biết trong quá trình cập nhật NDC, nước này đã tổ chức tham vấn từ cấp quốc gia đến địa phương, chú trọng sự tham gia của phụ nữ thuộc các nhóm yếu thế.
Trong hệ thống đánh giá kết quả NDC của Campuchia, có tới 131/136 chỉ số chính liên quan đến bình đẳng giới. Tuy nhiên, theo bà Ngin Lina, việc xác định mục tiêu và chỉ số mới là bước đầu. Thách thức tiếp theo là huy động sự phối hợp giữa chính phủ, đối tác phát triển và các tổ chức xã hội dân sự để đưa cam kết vào thực tiễn.
Ở góc độ hợp tác khu vực, bà Julie Amoroso-Garbin, Trưởng đại diện khu vực của Trung tâm Hợp tác khu vực UNFCCC châu Á - Thái Bình Dương, nhấn mạnh bình đẳng giới trong ứng phó với biến đổi khí hậu cần sự tham gia của toàn xã hội, từ địa phương đến quốc gia. Các tổ chức phụ nữ tại cơ sở cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan nhà nước và nhận được sự đồng hành của các đối tác phát triển.
Ban Thư ký UNFCCC đang phối hợp với UN Women, UNEP và UNDP xây dựng kế hoạch công tác chung trong khu vực. Bà Julie Amoroso-Garbin kêu gọi các quốc gia tận dụng thời điểm nộp bản đệ trình Kế hoạch Hành động về Giới Belém vào tháng 3/2027 và tiến trình Đánh giá nỗ lực toàn cầu lần thứ hai để đưa kinh nghiệm thực tiễn tại địa phương vào các cuộc đàm phán toàn cầu.
Khoảng cách giữa cam kết và việc phân bổ nguồn lực cũng được các đại biểu đề cập. Dẫn chứng một phiên đối thoại tài chính khí hậu cấp bộ trưởng kéo dài 3 tiếng rưỡi nhưng chỉ có hai quốc gia đề cập đến phụ nữ, trẻ em gái và bình đẳng giới, bà Tara Daniel, đại diện Tổ chức Phụ nữ vì Môi trường và Phát triển (WEDO), cho rằng yếu tố giới chưa được quan tâm tương xứng trong các quyết định phân bổ tài chính khí hậu.
![]() |
| Bà Tara Daniel, chuyên gia Tổ chức Phụ nữ vì Môi trường và Phát triển (WEDO). Ảnh: Hương Linh |
Theo bà Tara Daniel, tác động của biến đổi khí hậu khác nhau giữa các nhóm dân cư, do đó các vấn đề khí hậu đều gắn với bình đẳng giới. Các quốc gia cần sớm đánh giá thực trạng, đặc biệt quan tâm đến phụ nữ bản địa và những người ở tuyến đầu ứng phó thiên tai, làm cơ sở xây dựng kế hoạch hành động quốc gia.
Kinh nghiệm triển khai chương trình “EmPower: Phụ nữ vì các xã hội chống chịu với biến đổi khí hậu” tại 5 quốc gia được bà Dilruba Haider, đại diện UN Women, chia sẻ tại sự kiện.
Theo đó, chương trình đã nâng cao năng lực cho hơn 4.600 nhà hoạch định chính sách, hỗ trợ 15 quốc gia lồng ghép yếu tố giới vào khung chính sách khí hậu và giúp hơn 22.000 phụ nữ tiếp cận tài chính sinh kế xanh.
Tại Việt Nam, trong giai đoạn 2023-2026, chương trình huy động 4,5 triệu USD đầu tư vào năng lượng tái tạo và khởi nghiệp, hỗ trợ 847 doanh nhân nữ tiếp cận các sản phẩm tài chính và nâng cao kỹ năng cho hơn 2.200 phụ nữ.
Từ thực tiễn xây dựng chính sách trong nước, TS. Chu Thị Thanh Hương, Phó Trưởng phòng Quản lý phát thải và Bảo vệ tầng ozone (Cục Biến đổi khí hậu), đầu mối quốc gia về Giới và Biến đổi khí hậu của Việt Nam, cho biết quá trình cập nhật NDC đã bộc lộ những khoảng trống về chính sách, dữ liệu và chỉ số giới, bên cạnh bất bình đẳng trong cơ cấu lao động và những hạn chế trong tổ chức thực hiện. Điều này cho thấy nền tảng pháp lý đồng bộ vẫn chưa đủ để bảo đảm các yếu tố giới được phản ánh đầy đủ trong chính sách khí hậu.
Để khắc phục, Việt Nam đề xuất đưa 7 nhóm chỉ số về trách nhiệm giới vào NDC và hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) ngay từ giai đoạn xây dựng, thay vì chờ đến khi các chương trình được triển khai mới bổ sung.
Bảy nhóm chỉ số gồm: lao động và việc làm; thu nhập và việc làm xanh; khả năng tiếp cận nguồn lực và tài chính xanh; bảo trợ xã hội; kỹ năng và công nghệ; sự tham gia và vai trò lãnh đạo; bình đẳng giới trong chính sách và ngân sách.
Kinh nghiệm từ Bangladesh cũng cho thấy vai trò của cơ chế giám sát nguồn lực và trao quyền cho phụ nữ trong thích ứng khí hậu. Ông Dharitri Kumar Sarkar, Đồng Thư ký Bộ Môi trường, Rừng và Biến đổi khí hậu Bangladesh, cho biết nước này sử dụng Khung tài chính khí hậu để theo dõi dòng ngân sách khí hậu tại 25 bộ, ngành, qua đó đo lường tỷ lệ vốn thực sự đến tay phụ nữ.
Tại các vùng ven biển chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn, phụ nữ được trao quyền quản lý các hệ thống thu gom nước mưa. Họ cũng chiếm một nửa trong lực lượng 78.000 tình nguyện viên ứng phó bão. Theo ông Dharitri Kumar Sarkar, những thực tiễn này góp phần đưa Bangladesh trở thành hình mẫu về thích ứng với biến đổi khí hậu.
Về hỗ trợ kỹ thuật và điều phối quốc tế, bà Hannah Girardeau, chuyên gia của Tổ chức Đối tác NDC (NDCP), đánh giá cao nền tảng chính sách của Việt Nam. Thời gian tới, NDCP sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam tích hợp yếu tố giới vào kế hoạch thực thi NDC, tăng cường điều phối liên ngành theo hướng toàn chính phủ, đồng thời lồng ghép bình đẳng giới trong lập ngân sách khí hậu và huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân.
![]() |
| Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Hương Linh |
Thông qua các trao đổi tại sự kiện, vấn đề đặt ra không chỉ là đưa bình đẳng giới vào văn bản chính sách, mà còn phải xây dựng hệ thống chỉ số, dữ liệu và cơ chế phân bổ nguồn lực đủ cụ thể để theo dõi kết quả thực hiện. Đây là cơ sở để phụ nữ tham gia thực chất hơn vào quá trình hoạch định và triển khai các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu.






















Thúc đẩy bình đẳng giới từ chính sách chuyển đổi số
Phát động Tháng hành động vì bình đẳng giới năm 2026, hướng tới thu hẹp khoảng cách trong lao động
Quỹ Vì Tầm Vóc Việt chia sẻ với UN Women về kinh nghiệm huy động nguồn lực tư nhân cho các mục tiêu bình đẳng giới
Hà Nội triển khai Tháng hành động vì bình đẳng giới từ ngày 15/11
Biến đổi khí hậu làm gia tăng rủi ro đối với nông nghiệp và hồ chứa trên lưu vực sông Đồng Nai
Kịch bản biến đổi khí hậu 2025: Từ dữ liệu khoa học đến bài toán thích ứng ở từng địa phương
Cùng chuyên mục
Kinh tế chăm sóc ở Việt Nam: Nhìn nhận đúng giá trị lao động của phụ nữ
Việt Nam đề xuất 7 nhóm chỉ số giới trong thực hiện cam kết khí hậu
Phát động Tháng hành động vì bình đẳng giới năm 2026, hướng tới thu hẹp khoảng cách trong lao động
Phụ nữ vắng bóng trong ngành công nghệ, nền kinh tế chịu thiệt
45% nhà nghiên cứu khoa học ở Việt Nam là nữ, nhưng nữ giới quyết định chính sách khoa học chiếm tỷ lệ thấp
Đối thoại tại nơi làm việc: Thêm chính sách chăm lo cho lao động nữ