Ấn Độ đã thay thế Trung Quốc trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới vào tháng trước theo Liên Hợp Quốc, tổ chức đã dự đoán sự thay đổi như vậy từ lâu.

Dân số khổng lồ của hai quốc gia là nền tảng cho nhiều thập kỷ so sánh giữa rồng và voi về sức mạnh kinh tế, hệ thống chính trị và phương thức phát triển.

Sự thay đổi này đã gây ra nhiều cuộc thảo luận ở Trung Quốc khi đà tăng trưởng kinh tế của nước này chậm lại, chi phí lao động tăng cao và những nỗ lực tách rời của Mỹ đã thúc đẩy nhiều nhà sản xuất chuyển đến các quốc gia bao gồm Ấn Độ.

Dưới đây là một số khía cạnh chính của sự thay đổi mà bạn cần biết.

1. Động lực dân số Trung Quốc-Ấn Độ

Dân số Trung Quốc là 542 triệu người khi nước này được thành lập vào năm 1949, cao hơn khoảng 50% so với Ấn Độ.

Sự đảo ngược đáng kể kể từ đó phần lớn là kết quả của những thay đổi đối với chính sách dân số của Bắc Kinh trong 4 thập kỷ qua hoặc lâu hơn.

Dân số Trung Quốc tăng trưởng bùng nổ dưới thời ông Mao Trạch Đông, người tin rằng "nhiều người hơn" đồng nghĩa với "nhiều quyền lực hơn", đạt 937 triệu người vào thời điểm ông qua đời vào năm 1976.

Tuy nhiên, nhà lãnh đạo tối cao tiếp theo của Trung Quốc, ông Đặng Tiểu Bình, người đã mở cửa đất nước cho các nhà đầu tư nước ngoài và khởi xướng cải cách kinh tế, đã đưa ra chính sách một con vào năm 1980 để cải thiện sinh kế của người dân - phần lớn được tính theo bình quân đầu người.

Được coi là quốc sách và được thực hiện nghiêm ngặt trong 35 năm, chính sách một con được giới chức Bắc Kinh tin rằng đã làm giảm khoảng 400 triệu ca sinh.

Nhưng những điều chỉnh chính sách - bắt đầu từ năm 2016 đã đến quá muộn, với tỷ lệ sinh của Trung Quốc giảm xuống chỉ còn 1,2 ca sinh/phụ nữ vào năm ngoái, so với 2 ca sinh/phụ nữ ở Ấn Độ.

Dân số Trung Quốc đã giảm lần đầu tiên sau 6 thập kỷ vào năm ngoái, mặc dù chính sách hai con đã được thực hiện từ năm 2016 và sau đó là các ưu đãi và nới lỏng chính sách khác của chính phủ.

Ông John Wilmoth, Giám đốc Ban Dân số Liên Hợp Quốc, tuần trước cho biết dân số Trung Quốc đã đạt đỉnh và "có thể giảm xuống dưới 1 tỷ trước cuối thế kỷ này", nhưng dân số Ấn Độ sẽ tăng trong vài thập kỷ nữa.

2. Quy mô dân số của Trung Quốc có quan trọng đối với nền kinh tế không?

Lao động giá rẻ là một cân nhắc quan trọng đối với các nhà đầu tư nước ngoài đổ xô vào Trung Quốc từ những năm 1980 để sản xuất sản phẩm.

Cùng với việc Bắc Kinh tiếp cận các thị trường phát triển thông qua tư cách thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới khó kiếm được vào năm 2001, họ đã chứng kiến các sản phẩm giá rẻ sản xuất tại Trung Quốc đến mọi nơi trên thế giới.

Họ cũng giúp biến Trung Quốc từ một quốc gia nông nghiệp nghèo thành một nền kinh tế công nghiệp hóa nhanh chóng và là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Suy thoái kinh tế của Trung Quốc kể từ năm 2011 trùng hợp với một bước ngoặt trong quy mô lực lượng lao động của nước này và khiến Trung Quốc lo ngại rằng Ấn Độ sẽ sử dụng lợi thế nhân khẩu học của mình để lặp lại thành công của Trung Quốc.

Độ tuổi trung bình ở Trung Quốc vào năm 2020 là 38,4, lớn hơn 10 tuổi so với Ấn Độ, theo ước tính của Liên hợp quốc. Độ tuổi trung bình toàn cầu là 30,9.

Mức lương trung bình hàng tháng của công nhân Trung Quốc đã tăng lên 8.903 nhân dân tệ (1.287 USD) vào năm 2021 từ mức 3.483 nhân dân tệ một thập kỷ trước đó. Con số năm 2021 ở Ấn Độ là 17.017 rupee (208 USD), theo một báo cáo do Tổ chức Lao động Quốc tế công bố năm ngoái.

Ngoài lực lượng lao động đang bị thu hẹp, Trung Quốc còn có dân số già đi nhanh chóng, đe dọa hệ thống lương hưu quốc gia và sức sống của tiêu dùng trong nước.

Lo sợ về thập kỷ trì trệ kinh tế đã mất của Nhật Bản – vốn đi kèm với dân số già đi và thu hẹp nhanh chóng, chính quyền Trung Quốc đã tăng cường nỗ lực tăng quỹ lương hưu nhà nước, tăng tỷ lệ sinh con và phụ thuộc nhiều hơn vào robot, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ cao khác. phát triển để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị của hàng hóa sản xuất.

3. Lợi tức nhân khẩu học so với lợi tức tài năng

Chính quyền Trung Quốc đã cố gắng hạ thấp mối quan tâm về dân số, coi chúng là cuộc tranh luận về số lượng so với chất lượng.

Họ nói rằng chi phí lao động chỉ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư và hiệu quả kinh tế của một quốc gia, làm nổi bật sự ổn định chính trị của Trung Quốc, nguồn nhân tài kỹ thuật lớn, thị trường rộng lớn, cụm công nghiệp tinh vi và môi trường kinh doanh thân thiện.

Phát biểu tại cuộc họp báo đầu tiên với tư cách là thủ tướng, Li Qiang bác bỏ những lo ngại của thị trường về sự thay đổi nhân khẩu học, nói rằng lợi tức nhân khẩu học của Trung Quốc chưa biến mất và lợi tức tài năng của nó đang được tiến hành.

"Chúng ta sẽ không chỉ xem xét quy mô dân số mà còn xem xét quy mô của lực lượng lao động có trình độ cao," ông nói vào giữa tháng Ba.

Ông cho biết hơn 240 triệu người Trung Quốc đã được giáo dục đại học, trong khi thời gian giáo dục trung bình mà những người mới tham gia lực lượng lao động nhận được đã tăng lên 14 năm.

Đất nước này cũng vượt xa Ấn Độ về nhiều thông số, chẳng hạn như thời gian học, đầu tư trực tiếp nước ngoài và đổi mới.

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc vào năm 2021 là 17,7 nghìn tỷ USD, so với 3,2 nghìn tỷ USD của Ấn Độ và GDP bình quân đầu người của nước này cao hơn 5 lần so với đối thủ Nam Á.

4. Tự động hóa, người máy và AI có giúp được gì không?

Sự bình tĩnh của Bắc Kinh về dân số Trung Quốc đang giảm, sẽ vẫn là nước lớn thứ hai thế giới trong nhiều thập kỷ tới, được củng cố một phần bởi sự nhấn mạnh của nước này vào việc cải thiện năng suất và tăng cường sử dụng công nghệ.

Việc phát hành ChatGPT gần đây, một talkbot do OpenAI phát triển, đã làm tăng triển vọng cải thiện đáng kể hiệu quả công việc và cũng làm dấy lên lo ngại về mất việc làm.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc từ lâu đã nỗ lực tăng cường tự động hóa và sử dụng robot ở các tỉnh xuất khẩu như Quảng Đông, nơi mà việc tăng lương đã ám ảnh các nhà sản xuất trong gần một thập kỷ.

Trung Quốc có 1,22 triệu robot công nghiệp vào cuối năm 2021, bao gồm 268.195 robot được lắp đặt trong năm đó, theo dữ liệu do Liên đoàn Robot quốc tế công bố. Một thập kỷ trước đó, nó chỉ có 74.317.