Giáo viên đứng lớp bốn tiết liền. Nhân viên telesales gọi ba mươi cuộc mỗi ngày. Người bán hàng nói liên tục từ sáng đến tối. Hướng dẫn viên du lịch hò hét giữa đám đông.

Và rồi một ngày, giọng khàn đi. Ban đầu chỉ hơi khô cổ cuối ngày. Sau đó khàn cả buổi sáng. Rồi có những hôm gần như không ra tiếng.

Đây không phải chuyện nhỏ. Khản tiếng kéo dài không chỉ ảnh hưởng công việc mà còn có thể là dấu hiệu của tổn thương thực thể ở dây thanh - thứ cần được phát hiện sớm.

Khản tiếng kéo dài làm sao khỏi?

Giọng nói được tạo ra như thế nào?

Hiểu cơ chế giúp bạn biết mình đang làm gì sai. Thanh quản nằm ở phần trên khí quản, bên trong có hai nếp niêm mạc gọi là dây thanh. Khi bạn nói, luồng khí từ phổi đẩy lên làm hai dây thanh rung động - khoảng 100 đến 250 lần mỗi giây với giọng người trưởng thành.

Để rung động mượt mà, bề mặt dây thanh cần hai điều kiện: mềm mại và đủ ẩm. Khi một trong hai điều kiện này không được đáp ứng, dây thanh rung không đều. Âm thanh phát ra trở nên khàn, rè, hoặc mất hẳn.

Vì sao nói nhiều gây khản tiếng?

Hãy hình dung dây thanh như hai bề mặt cọ xát vào nhau hàng trăm lần mỗi giây. Lạm dụng giọng khiến quá trình cọ xát kéo dài quá sức chịu đựng của mô. Kết quả là phù nề - dây thanh sưng lên, dày hơn, rung động kém linh hoạt.

Lạm dụng sai cách còn tệ hơn. Nói to trong môi trường ồn, hét lên để át tiếng, nói với tông giọng không tự nhiên, hoặc gồng cổ khi nói - tất cả đều tăng lực tác động lên dây thanh.

Nếu tình trạng này lặp lại hàng ngày mà không có thời gian phục hồi, mô sẽ phản ứng bằng cách dày lên tại điểm va chạm mạnh nhất. Đó là cách hạt xơ dây thanh hình thành - tổn thương thường gặp nhất ở người dùng giọng chuyên nghiệp.

Các yếu tố làm nặng thêm

Nói nhiều hiếm khi là nguyên nhân duy nhất. Thường có thêm những yếu tố cộng hưởng:

- Khô họng. Điều hòa, quạt gió, không khí mùa khô đều làm giảm độ ẩm niêm mạc. Dây thanh khô rung động kém và dễ tổn thương hơn.
- Uống không đủ nước. Nhiều người làm nghề nói nhiều lại uống ít nước vì ngại đi vệ sinh giữa giờ. Đây là vòng luẩn quẩn tai hại.
- Trào ngược dạ dày thực quản. Axit trào lên gây viêm vùng thanh quản. Dấu hiệu gợi ý: khàn giọng nặng nhất vào buổi sáng, cảm giác vướng họng, hay hắng giọng.
- Thói quen hắng giọng. Mỗi lần hắng giọng là một lần dây thanh va đập mạnh vào nhau. Càng hắng càng kích ứng, càng kích ứng lại càng muốn hắng.
- Khói thuốc lá. Kể cả hút thụ động. Khói thuốc gây viêm mạn tính và làm dày niêm mạc thanh quản.
- Bụi và hóa chất trong không khí. Đặc biệt với người làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường công nghiệp.
- Nhiễm trùng hô hấp. Một đợt viêm họng hoặc viêm phế quản khiến dây thanh vốn đã mệt mỏi càng dễ tổn thương.

Phân biệt khản tiếng cơ năng và tổn thương thực thể

Đây là điều quan trọng cần nhận biết.

- Khản tiếng cơ năng là tình trạng do lạm dụng giọng đơn thuần, chưa có tổn thương cấu trúc. Đặc điểm: giọng khàn sau một ngày nói nhiều, cải thiện rõ sau khi nghỉ ngơi và giữ ẩm, không kèm đau.
- Khản tiếng do tổn thương thực thể liên quan đến hạt xơ, polyp, nang dây thanh hoặc các bất thường khác.

Đặc điểm: khàn kéo dài không cải thiện dù đã nghỉ, giọng hụt hơi, mất một số nốt cao, phải gắng sức mới phát âm được.Ranh giới giữa hai tình trạng này là thời gian. Khản tiếng kéo dài trên hai tuần mà không rõ nguyên nhân cần được bác sĩ tai mũi họng soi thanh quản để đánh giá.

Khản tiếng kéo dài quá hai tuần không rõ nguyên nhân cần được khám ngay

Cần đi khám ngay nếu có những dấu hiệu này

- Khản tiếng kéo dài trên hai đến ba tuần không cải thiện.
- Khản tiếng kèm nuốt khó hoặc nuốt đau.
- Nổi hạch ở cổ.Ho ra máu.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Khó thở.
- Mất tiếng hoàn toàn và đột ngột.

Với người hút thuốc lá hoặc uống rượu thường xuyên, ngưỡng đi khám nên thấp hơn nữa.

Bảy nguyên tắc giữ giọng cho người nói nhiều

Một - uống nước đều đặn, từng ngụm nhỏ. Không phải uống thật nhiều một lúc. Để chai nước bên cạnh và nhấp thường xuyên trong lúc làm việc. Nước ấm tốt hơn nước lạnh.

Hai - nghỉ giọng chủ động. Sau mỗi 45–60 phút nói liên tục, cố gắng dành 5–10 phút im lặng hoàn toàn. Với giáo viên, có thể tận dụng thời gian học sinh làm bài tập.

Ba - dùng thiết bị hỗ trợ thay vì gắng sức. Micro không dây là khoản đầu tư rẻ hơn nhiều so với chi phí điều trị dây thanh. Trong môi trường ồn, hãy lại gần người nghe thay vì nói to hơn.

Bốn - bỏ thói quen hắng giọng. Khi cảm thấy vướng họng, thay vì hắng, hãy nuốt nước bọt hoặc nhấp một ngụm nước.

Năm - tránh thì thầm khi đang khàn. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng thì thầm tạo áp lực lên dây thanh nhiều hơn nói nhẹ nhàng ở tông bình thường.

Sáu - giữ độ ẩm môi trường. Nếu làm việc trong phòng điều hòa cả ngày, cân nhắc máy tạo ẩm hoặc đơn giản là đặt một chậu nước trong phòng.

Bảy - xử lý trào ngược nếu có. Không ăn no trong vòng 2–3 giờ trước khi nằm. Kê cao đầu giường. Hạn chế đồ cay, chua, cà phê và rượu bia.

Những gì nên tránh

- Súc miệng bằng dung dịch chứa cồn mạnh: làm khô niêm mạc thêm.
- Ngậm đá lạnh để “làm dịu”: gây co mạch, không giúp phục hồi.
- Tự ý dùng thuốc corticoid để “lấy lại giọng nhanh”: có thể che giấu tổn thương và gây tác dụng phụ.
- Tiếp tục nói bình thường khi đã mất tiếng: đây là lúc dây thanh cần được nghỉ tuyệt đối.

Giải pháp hỗ trợ cho người dùng giọng nhiều

Bên cạnh việc điều chỉnh thói quen, các sản phẩm thảo dược có tác dụng làm dịu niêm mạc họng là lựa chọn được nhiều người làm nghề nói nhiều sử dụng.

Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa là lựa chọn tiện dụng để mang theo trong ngày làm việc - ngậm giữa các tiết dạy, giữa các cuộc gọi. Thành phần gồm Thiên môn, Mạch môn, Xạ can, Kha tử, cao Lá thường xuân cùng tinh dầu Bạc hà, Gừng và Húng chanh. Sản phẩm hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản. Người lớn ngậm 1 viên/lần, 4 lần/ngày.

Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Titafa

Với tình trạng kèm ho và đờm, Thiên Môn Bổ Phổi Premium Titafa dạng siro ho 280ml có thành phần chính là AP-Bio® - chiết xuất Xuyên tâm liên chuẩn hóa tỷ lệ 14:1 có nghiên cứu lâm sàng, kết hợp chiết xuất Lá thường xuân và nền thảo mộc truyền thống. Người lớn dùng 20ml/lần, ngày 3 lần.

Thiên Môn Bổ Phổi Premium Titafa

Lưu ý: Viên ngậm không dùng cho người đái tháo đường, người tỳ vị hư hàn, đi ngoài phân lỏng. Dạng siro không dùng cho phụ nữ có thai, người ăn uống chậm tiêu. Tư vấn: hotline 1900 2163 hoặc truy câp thienmonbophoi.com.vn

Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.