Quang cảnh Hội thảo “Đổi mới sáng tạo của nữ trí thức tại Thư viện tỉnh Khánh Hòa”

Tham dự hội thảo có bà Trịnh thị Thùy Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuạt tỉnh Khánh hòa; NGƯT.PGS.TS. Nguyễn Thị Thúy Hường, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chi hội trưởng Chi hội Nữ trí thức tỉnh Khánh Hòa; ThS.BS Đinh Thị Hoan, Ủy viên Ban Thường vụ, Chi hội phó Chi hội Nữ trí thức tỉnh Khánh Hòa.

Hội thảo còn có sự tham gia của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà giáo, chuyên gia như ThS. Nguyễn Thị Kiều Linh; ThS. Đoàn Huỳnh Cẩm Duyên, Giám đốc Công ty TNHH Digital Seeds, Giám đốc chuyên môn Trung tâm Giáo dục Công nghệ MindTech; ThS. Huỳnh Phương Duyên.

Về phía Thư viện tỉnh Khánh Hòa có ông Đinh Xuân Hương, Giám đốc Thư viện tỉnh, cùng Ban Giám đốc, đại diện lãnh đạo các phòng chuyên môn và hội viên Chi hội Nữ trí thức Thư viện tỉnh.

Các đại biểu tham dự hội thảo

Không chỉ là câu chuyện công nghệ

Phát biểu định hướng Hội thảo, NGƯT.PGS.TS. Nguyễn Thị Thúy Hường cho rằng sự phát triển của Cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống thư viện. Thư viện ngày nay không chỉ là nơi lưu giữ và cung cấp sách báo mà cần từng bước trở thành trung tâm tri thức số, không gian sáng tạo và điểm hẹn văn hóa của cộng đồng.

NGƯT.PGS.TS. Nguyễn Thị Thúy Hường, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chi hội trưởng Chi hội Nữ trí thức tỉnh Khánh Hòa báo cáo đề dẫn.

Trong quá trình đó, đội ngũ nữ trí thức tại Thư viện tỉnh Khánh Hòa, những người trực tiếp tham gia nhiều khâu chuyên môn và ứng dụng công nghệ, có vai trò quan trọng. Theo bà, đổi mới sáng tạo không chỉ nằm ở việc đưa thêm công nghệ vào thư viện mà còn ở cách tổ chức nguồn lực, đổi mới nghiệp vụ, phương thức phục vụ và tạo ra những giá trị mới cho người sử dụng.

Từ định hướng này, Hội thảo tập trung vào 5 nhóm vấn đề: xây dựng hạ tầng, kiến trúc thư viện thông minh; phát triển không gian tương tác và văn hóa đọc; số hóa, bảo tồn và phát huy di sản địa phương; liên thông, chia sẻ nguồn lực thông tin; ứng dụng công nghệ số và AI vào hoạt động nghiệp vụ.

Đây cũng là những vấn đề được các tham luận đi sâu phân tích, với cách tiếp cận khá sát thực tế hoạt động của Thư viện tỉnh.

Tham luận “Xây dựng kiến trúc thư viện thông minh ứng dụng Big Data và IoT tại Thư viện tỉnh Khánh Hòa” của Thạc sĩ Đoàn Huỳnh Cẩm Duyên đặt vấn đề về nền tảng công nghệ cho quá trình chuyển đổi mô hình thư viện.

Thay vì nhìn thư viện thông minh đơn thuần dưới góc độ trang thiết bị, vấn đề được đặt ra là kiến trúc công nghệ phải phục vụ được việc quản lý dữ liệu, kết nối các nguồn thông tin và nâng cao trải nghiệm của người sử dụng.

Ở góc độ phục vụ cộng đồng, Thạc sĩ Nguyễn Thanh Hà, Phó Trưởng phòng Công tác bạn đọc Thư viện tỉnh, trình bày tham luận “Giải pháp nâng cao chất lượng phục vụ cộng đồng, đa dạng hóa không gian tương tác sáng tạo và phát triển văn hóa đọc bền vững trong kỷ nguyên số”.

Nội dung này cho thấy bài toán của thư viện không chỉ là đưa tài liệu lên môi trường số mà còn phải trả lời câu hỏi: người đọc sẽ đến thư viện để làm gì và thư viện tạo ra trải nghiệm gì khác biệt trong bối cảnh người dùng có thể tiếp cận thông tin ở bất cứ đâu?

Đổi mới không gian, tăng tính tương tác và đa dạng hóa hoạt động vì thế được xem là một phần quan trọng trong việc duy trì văn hóa đọc và đưa thư viện trở thành một không gian văn hóa thực sự của cộng đồng.

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm là vấn đề bảo tồn và phát huy nguồn tài nguyên thông tin địa phương. Tham luận của bà Nguyễn Thị Mỹ Ngọc, Trưởng phòng Nghiệp vụ Thư viện tỉnh, với chủ đề “Số hóa, bảo tồn và phát huy giá trị các nguồn tài nguyên thông tin quý hiếm, tài liệu địa chí Khánh Hòa kết hợp ứng dụng công nghệ trực tuyến để tiếp cận bạn đọc trong giai đoạn mới”, đặt trọng tâm vào việc bảo vệ những tài liệu có giá trị đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận.

Đây là bài toán có ý nghĩa đặc biệt đối với một thư viện cấp tỉnh, bởi tài liệu địa chí không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn là nguồn tư liệu về lịch sử, văn hóa và đời sống của địa phương. Số hóa vì vậy vừa là giải pháp bảo tồn, vừa mở ra khả năng đưa nguồn tư liệu này đến với nhiều nhóm bạn đọc hơn.

Một vấn đề khác được đặt ra là liên thông thư viện và chia sẻ tài nguyên thông tin. Trong tham luận “Đẩy mạnh liên thông thư viện, chia sẻ tài nguyên thông tin dùng chung giữa Thư viện tỉnh với các Thư viện trường học, trung tâm nghiên cứu trên địa bàn”, bà Cao Thị Hoài, viên chức Phòng Nghiệp vụ Thư viện tỉnh, đề cập nhu cầu kết nối các nguồn lực đang nằm ở nhiều đơn vị khác nhau.

Nếu mỗi thư viện vận hành như một hệ thống riêng biệt, nguồn lực đầu tư cho tài liệu, dữ liệu và cơ sở vật chất có thể chưa được khai thác tối đa. Liên thông, chia sẻ vì vậy được đặt ra như một hướng đi để tăng khả năng sử dụng chung nguồn tài nguyên và tạo sức mạnh tổng hợp cho hệ thống thư viện. Đây cũng là vấn đề đòi hỏi không chỉ giải pháp kỹ thuật mà cả cơ chế phối hợp, chuẩn hóa dữ liệu và phương thức quản trị giữa các đơn vị.

Với tham luận “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số và các phần mềm chuyên ngành trong việc tự động hóa công tác phân loại, lưu trữ và tra cứu tài liệu: thực tiễn và đề xuất tại Thư viện tỉnh Khánh Hòa”, bà Trương Thị Cẩm Giang, viên chức Phòng Công tác bạn đọc Thư viện tỉnh, tập trung vào khả năng đưa công nghệ vào những công đoạn nghiệp vụ cụ thể.

Điểm đáng chú ý là AI được nhìn từ nhu cầu thực tế của thư viện, thay vì chỉ dừng ở việc nói về một công nghệ mới. Các vấn đề đặt ra liên quan đến khả năng tự động hóa, hỗ trợ cán bộ thư viện trong xử lý, tổ chức và tìm kiếm tài liệu, đồng thời đòi hỏi phải lựa chọn những ứng dụng phù hợp với điều kiện, dữ liệu và quy trình nghiệp vụ thực tế.

Qua các tham luận, một vấn đề xuyên suốt được đặt ra: chuyển đổi số không thể chỉ là mua sắm thiết bị hay đưa một phần hoạt động lên môi trường trực tuyến, mà phải đi cùng đổi mới cách làm và nâng cao năng lực của đội ngũ.

Thẳng thắn nhìn vào khả năng triển khai

Phát biểu tại Hội thảo, ông Đinh Xuân Hương, Giám đốc Thư viện tỉnh Khánh Hòa, trao đổi về những nội dung liên quan trực tiếp đến định hướng phát triển của Thư viện trong thời gian tới. Các ý kiến tại Hội thảo không chỉ dừng ở việc nêu định hướng mà tập trung vào khả năng triển khai trong thực tế: hạ tầng hiện có đáp ứng đến đâu, nguồn lực dữ liệu cần được chuẩn hóa như thế nào, việc liên thông giữa các đơn vị có thể thực hiện ra sao, không gian thư viện cần thay đổi thế nào để thu hút bạn đọc và AI có thể được ứng dụng vào những khâu nào trước mắt.

ông Đinh Xuân Hương, Giám đốc Thư viện tỉnh Khánh Hòa phát biểu.

Tinh thần trao đổi thẳng thắn này giúp các vấn đề công nghệ được đặt trong mối quan hệ với nguồn lực con người, kinh phí, dữ liệu, quy trình nghiệp vụ và nhu cầu thực tế của bạn đọc.

Tổng kết và định hướng triển khai, bà Đinh Thị Ninh Trang, Chi hội trưởng Chi hội Nữ trí thức Thư viện tỉnh nhấn mạnh, Hội thảo đã tập trung vào yêu cầu đổi mới hoạt động thư viện trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số, hướng tới xây dựng Thư viện tỉnh trở thành trung tâm tri thức số, không gian sáng tạo và điểm hẹn văn hóa của cộng đồng.

Năm nhóm vấn đề được xác định xuyên suốt gồm: hạ tầng và kiến trúc thư viện thông minh; không gian tương tác và văn hóa đọc; số hóa, bảo tồn và phát huy di sản địa phương; liên thông, chia sẻ nguồn lực; ứng dụng công nghệ số và AI trong nghiệp vụ.

Từ các ý kiến trao đổi, Hội thảo đề xuất Thư viện tỉnh tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư hạ tầng công nghệ, số hóa và bảo tồn tài liệu, tăng cường liên thông nguồn lực, đổi mới không gian và phương thức phục vụ bạn đọc, đồng thời nghiên cứu ứng dụng AI phù hợp với thực tiễn nghiệp vụ.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Một nội dung được nhấn mạnh là cùng với đầu tư công nghệ, cần tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng số, khả năng đổi mới sáng tạo và năng lực làm chủ công nghệ của đội ngũ nữ trí thức.

Hội thảo vì thế không chỉ đặt ra câu chuyện làm thế nào để một thư viện truyền thống chuyển đổi số, mà còn đặt ra câu hỏi rộng hơn: làm thế nào để con người, đặc biệt là đội ngũ nữ trí thức đang trực tiếp làm việc trong thư viện – trở thành chủ thể của quá trình đổi mới.

Những trao đổi tại Hội thảo được kỳ vọng trở thành cơ sở thực tiễn để Thư viện tỉnh Khánh Hòa tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của bạn đọc và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một thư viện hiện đại, thông minh, lấy người sử dụng làm trung tâm.