Kaliningrad, có biên giới với các quốc gia Liên minh châu Âu và dựa vào đường sắt và đường bộ qua Lithuania cho hầu hết hàng hóa, đã bị cắt khỏi một số hoạt động vận chuyển hàng hóa từ lục địa Nga kể từ ngày 17/6 theo lệnh trừng phạt của Brussels.

Các quan chức châu Âu đang đàm phán về việc miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với lãnh thổ này, vốn đã ảnh hưởng đến các mặt hàng công nghiệp như thép, mở đường cho một thỏa thuận vào đầu tháng 7 nếu thành viên EU Lithuania từ chối bảo lưu, một người giấu tên cho biết. 

Cuộc tranh cãi về việc Nga bị cô lập đang thử thách quyết tâm của châu Âu trong việc thực thi các biện pháp trừng phạt được áp đặt sau cuộc chiến của Nga vào Ukraina, làm dấy lên lo ngại về sự leo thang sau khi các hạn chế khác khiến Nga vỡ nợ.

Trong khi các cường quốc phương Tây cam kết ủng hộ Ukraina, nhắc lại quyết tâm của họ tại cả hai hội nghị thượng đỉnh G7 và NATO trong tuần này, thì cả châu Âu đều khó có thể đứng vững trước các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc và tránh leo thang thêm với Nga.

Đó là lý do tại sao các quan chức châu Âu, với sự hậu thuẫn của Đức, đang tìm kiếm một thỏa hiệp để giải quyết một trong nhiều mâu thuẫn của họ với Moscow, một người trong số họ cho biết.

Người này cho biết, nếu tuyến đường truyền thống cho hàng hóa của Nga đến Kaliningrad, trước tiên là Belarus và sau đó là Litva, không được khôi phục, quốc gia Baltic lo ngại Moscow có thể sử dụng lực lượng quân sự để cày nát một hành lang đất liền qua lãnh thổ của mình.

Trong khi đó, Đức có binh sĩ đóng quân tại Lithuania và có thể bị cuốn vào một cuộc đối đầu cùng với các đồng minh NATO nếu điều đó xảy ra. Nền kinh tế lớn nhất châu Âu cũng phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu khí đốt của Nga và sẽ dễ bị tổn thương bởi bất kỳ sự cắt giảm dòng chảy nào nếu tranh chấp Kaliningrad leo thang.

"Chúng tôi phải đối mặt với thực tế", một người có kiến thức trực tiếp về các cuộc thảo luận của EU cho biết, mô tả Kaliningrad là "thiêng liêng" đối với Moscow.

"Putin có nhiều đòn bẩy hơn chúng ta. Việc tìm kiếm một thỏa hiệp có lợi cho chúng ta", ông nói, đồng thời thừa nhận rằng kết quả cuối cùng có thể có vẻ không công bằng.

Không phải thương mại quốc tế

Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Lithuania cho biết họ sẽ tiếp tục tham khảo ý kiến của Ủy ban châu Âu về việc áp dụng các lệnh trừng phạt và bất kỳ thay đổi nào của khối sẽ không ảnh hưởng đến quốc gia Baltic.

Người phát ngôn cho biết: "Các biện pháp trừng phạt phải được thực thi và bất kỳ quyết định nào được đưa ra không được làm suy giảm uy tín và hiệu quả của chính sách trừng phạt của EU".

"Vì có thể quá cảnh Kaliningrad qua nhiều nước thành viên EU, nên giải thích của Ủy ban châu Âu về cách thực hiện các lệnh trừng phạt của EU ... không thể giới hạn ở Lithuania".

Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu chỉ ra tuyên bố ngày 22/6 rằng Lithuania đang thực hiện các hạn chế của EU và việc cung cấp các mặt hàng thiết yếu cho Kaliningrad vẫn không bị cản trở.

Một trong những người có kiến thức trực tiếp về vấn đề này cho biết họ mong đợi một thỏa thuận thỏa hiệp sẽ được tìm thấy vào ngày 10/7 và người thứ hai cho biết nó có thể được công bố vào tuần tới.

Một thỏa hiệp có thể coi hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa Nga và Kaliningrad được miễn trừ khỏi các lệnh trừng phạt của EU với lý do nó không được coi là thương mại quốc tế bình thường vì khu vực cấm vận là một phần của Nga, một trong những người này cho biết.

Sự nhượng bộ đó chỉ có thể được thực hiện với điều kiện hàng hóa bị xử phạt được sử dụng ở Kaliningrad và không được xuất khẩu qua cảng của nước này, nơi có trụ sở chính của Hạm đội Baltic của Nga.

Điều đó có thể khó đảm bảo và có thể khiến Lithuania, quốc gia được giao nhiệm vụ xác định điểm đến cuối cùng của hàng hóa, vào một lộ trình va chạm với Nga, người này cho biết.

Một người khác cho biết các cơ sở nhân đạo có thể được sử dụng để đưa ra quyền miễn trừ cho Kaliningrad, khu vực nằm giữa Lithuania, Ba Lan và Biển Baltic. Tuy nhiên, ông nói rằng Lithuania có những dè dặt nghiêm túc trong việc đưa ra những gì có thể được coi là nhượng bộ đối với Moscow.

Rượu và xi măng

Lithuania, trước đây thuộc Nga, hiện là một trong những nước chỉ trích Nga gay gắt nhất ở Liên minh châu Âu và có mâu thuẫn với các quan chức ở Đức và Brussels, những người muốn xoa dịu chiến tranh.

Cho đến nay, các lệnh trừng phạt của EU đối với Nga đã ngăn cản việc vận chuyển sắt, thép và kim loại đến Kaliningrad qua các quốc gia EU.

Danh sách hàng hóa bị xử phạt sẽ mở rộng đối với xi măng và rượu từ ngày 10/7, than đá trong tháng 8 và các sản phẩm dầu như nhiên liệu trong tháng 12. Khi giai đoạn cuối cùng bắt đầu, khoảng một nửa số hàng hóa được gửi đến Kaliningrad từ Nga sẽ bị xử phạt.

Hành khách và các sản phẩm thực phẩm đều không bị cấm và bạn vẫn có thể đến Kaliningrad bằng máy bay hoặc đường biển.

Trong khi Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu đã nhanh chóng tung ra các biện pháp trừng phạt để hạn chế Nga tiếp cận tài chính quốc tế và việc bán than và dầu của nước này, thì các biện pháp trừng phạt hầu như không thể kiềm chế cuộc chiến của quân đội Nga.

Trong những tuần gần đây, Moscow cũng đã lật ngược thế cờ đối với châu Âu bằng cách cắt giảm nguồn cung cấp khí đốt quan trọng, khiến Đức phải gồng mình để phân phối cho thị trường trong nước và theo dõi tình hình leo thang xung quanh Kaliningrad với sự lo lắng ngày càng tăng.

Kaliningrad, với dân số gần một triệu người, đã bị chia cắt khỏi Moscow khi Litva giành độc lập trong thời kỳ Liên bang Xô viết tan rã và người dân phải quá cảnh lãnh thổ EU để đến phần còn lại của Nga bằng đường bộ.

Dmitry Medvedev, Phó Chủ tịch Hội đồng Bảo an Nga, tuần này cho biết việc hạn chế vận chuyển hàng hóa đến Kaliningrad là một phần của cuộc chiến ủy nhiệm của phương Tây và Nga có nhiều cách để trả đũa.

Ông nói với một tờ báo Nga: "Có rất nhiều cơ hội, một phần đáng kể trong số đó có tính chất kinh tế và có khả năng cắt đứt nguồn dưỡng khí đối với các nước láng giềng Baltic của chúng tôi, những người đã thực hiện các hành động thù địch".

"Cũng có khả năng sử dụng các biện pháp phi đối xứng, mà ... sẽ gây ra sự leo thang nghiêm trọng của xung đột".

(Nguồn: Reuters)