Ảnh minh họa: VNU

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trao cho HĐND thành phố Hà Nội thẩm quyền quyết định các chính sách đặc thù nhằm thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Phạm vi chính sách không chỉ hướng tới chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý mà còn bao gồm tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và nhân sự trình độ cao trong các ngành ưu tiên, đặc biệt là công nghệ số.

Một thay đổi đáng chú ý là chính sách thu hút nhân tài được mở rộng sang khu vực doanh nghiệp tư nhân, thay vì chỉ tập trung vào các cơ quan nhà nước. Cách tiếp cận này tạo cơ sở pháp lý để thành phố xây dựng cơ chế đãi ngộ linh hoạt hơn, gắn với nhu cầu sử dụng nhân lực của cả khu vực công và thị trường.

Theo khoản 1 Điều 25, HĐND thành phố có thẩm quyền xây dựng chính sách về thu nhập, tiền lương, tiền thưởng và các chế độ đãi ngộ khác; đồng thời quy định chính sách về nhà ở, cư trú và điều kiện làm việc cần thiết. Thành phố cũng có thể thiết kế cơ chế đặc thù để thu hút những vị trí giữ vai trò chuyên môn quan trọng như tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và chuyên gia trong các lĩnh vực ưu tiên.

Miễn thuế thu nhập cá nhân 5 năm cho một số nhóm nhân lực

Bên cạnh cơ chế tiền lương và điều kiện làm việc, ưu đãi thuế là công cụ trực tiếp tác động đến thu nhập của nhân lực chất lượng cao và người tham gia hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Khoản 7 Điều 26 Luật Thủ đô năm 2026 quy định miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt và cá nhân khởi nghiệp sáng tạo làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, trung tâm đổi mới sáng tạo và tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên địa bàn thành phố.

Ngoài thu nhập từ tiền lương, tiền công, thu nhập từ việc thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm của Thủ đô cũng thuộc diện không chịu thuế thu nhập cá nhân theo khoản 7 Điều 26. Danh mục nhiệm vụ được áp dụng do UBND thành phố quyết định.

Chính sách ưu đãi cũng được mở rộng sang doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Theo khoản 6 Điều 26, thu nhập thuộc phạm vi hoạt động khởi nghiệp sáng tạo được luật xác định, phát sinh trên địa bàn thành phố, được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5 năm.

Luật cũng quy định miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp, quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn.

Như vậy, các quy định về thuế không chỉ hướng tới việc tăng sức hấp dẫn của Hà Nội đối với chuyên gia, nhà khoa học mà còn hỗ trợ những cá nhân và tổ chức tham gia phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp khởi nghiệp có thêm cơ hội tham gia đấu thầu

Ngoài ưu đãi thuế, Luật Thủ đô năm 2026 bổ sung cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiếp cận các gói thầu của thành phố.

Theo khoản 6 Điều 26, một số tiêu chí đánh giá về năng lực, kinh nghiệm như doanh thu, nguồn lực tài chính và hợp đồng tương tự có thể được miễn áp dụng để phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp. Khi đánh giá, xếp hạng hồ sơ dự thầu, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoạt động trên địa bàn thành phố được tính ưu đãi theo cơ chế luật quy định.

Với doanh nghiệp mới thành lập, việc giảm bớt một số yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm có thể giúp mở rộng cơ hội tham gia các gói thầu, bên cạnh những hỗ trợ về tài chính và thuế. Đây là hướng hỗ trợ bổ sung khả năng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào các ưu đãi trong quá trình đầu tư và vận hành.

Ưu đãi đầu tư tập trung vào các ngành công nghệ trọng điểm

Các chính sách dành cho nhân lực và doanh nghiệp khởi nghiệp được đặt trong hệ thống ưu đãi đầu tư rộng hơn tại Điều 26. Theo khoản 1 và khoản 2, những dự án hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin, công nghệ số, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thuộc các lĩnh vực khoa học và công nghệ của Thủ đô nằm trong nhóm được xem xét hưởng ưu đãi, hỗ trợ.

Phạm vi này còn bao gồm một số dự án sử dụng công nghệ cao, tiên tiến trong lĩnh vực môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, xử lý chất thải, nước thải và các dự án xây dựng, kinh doanh hạ tầng khu công nghệ cao.

Đối với các dự án đáp ứng phạm vi quy định tại khoản 2 Điều 26, chính sách ưu đãi gồm miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm, sau đó giảm 50% tiền thuê trong thời gian còn lại của dự án.

Về thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập từ dự án được áp dụng thuế suất 5%, đồng thời được miễn thuế trong 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Thời gian miễn, giảm thuế được tính từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế từ dự án đầu tư mới.

Riêng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo còn được giảm 50% tiền thuê mặt bằng sản xuất, kinh doanh tại các trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố theo quy định tại khoản 2 Điều 26.

Các lĩnh vực khoa học và công nghệ trọng điểm của Thủ đô được nêu tại khoản 7 Điều 26 gồm công nghệ số, công nghệ thông tin và truyền thông, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ chế tạo và tự động hóa, công nghệ môi trường, giảm phát thải các-bon và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Việc xác định những lĩnh vực này làm trọng tâm ưu đãi gắn chính sách thu hút nguồn lực với định hướng phát triển các ngành công nghệ mà thành phố ưu tiên.

Hỗ trợ đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Bên cạnh việc thu hút nhân lực đã có trình độ cao, Luật Thủ đô năm 2026 quy định cơ chế đầu tư cho đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong dài hạn.

Theo khoản 2 Điều 25, HĐND thành phố được quy định việc sử dụng ngân sách để hỗ trợ, đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị cho các cơ sở giáo dục, đào tạo trọng điểm. Thành phố cũng có thể hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng nghề trong nước hoặc tại các cơ sở đào tạo ở nước ngoài đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động thuộc phạm vi quản lý của thành phố.

Luật đồng thời quy định việc đầu tư hiện đại hóa một số trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao, hướng tới đạt chuẩn khu vực và quốc tế, cùng chính sách hỗ trợ học phí cho người học các ngành, nghề trọng điểm hoặc tiếp cận trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới.

Các quy định này bổ sung cho nhóm chính sách đãi ngộ và ưu đãi đầu tư, tạo cơ sở để Hà Nội vừa thu hút chuyên gia, nhà khoa học, vừa nâng cao trình độ của đội ngũ nhân lực hiện có và đào tạo nhân lực cho những lĩnh vực cần ưu tiên.

Tuy nhiên, phạm vi hưởng ưu đãi trên thực tế còn phụ thuộc vào việc cụ thể hóa các tiêu chí, điều kiện và thủ tục theo thẩm quyền của thành phố. Đây sẽ là căn cứ để xác định đối tượng, dự án và hoạt động đáp ứng yêu cầu áp dụng từng chính sách theo Luật Thủ đô năm 2026.