Hồi mới đi làm, giống như nhiều người khác ở cái tuổi đôi mươi, tôi cũng từng tiêu tiền theo kiểu “cứ tiêu đã, hết tiền thì tính sau”. Có tháng vừa nhận lương đã sắm ngay đôi giày tiền triệu, làm thêm kèo lẩu với chúng bạn,... Cứ vậy cỡ 2 tuần là gần hết tháng lương.

Sau đó thì sao hả? Hoặc là chấp nhận 2 tuần cuối của tháng ăn uống kham khổ, hoặc là đành vay tiền để “chống đói” rồi có lương thì trả. Lúc đó, tôi không thấy như thế là có gì bất thường hay đáng lo. Một phần vì ở tuổi ấy, tôi hay các bạn tôi đều chẳng có ý niệm gì về việc “an toàn tài chính”, một phần vì vay được thì trả được nên cũng không có gì lấn cấn. Thậm chí lúc ấy, mỗi lần lên kế hoạch ăn chơi, chúng tôi còn tính luôn cả việc nếu 1 đứa trong nhóm chẳng may hết tiền khi lương chưa về, thì ai sẽ là người “cứu đói bạn” đây?

Nói cách khác, chúng tôi sống cộng sinh theo đúng nghĩa đen. Nhưng giờ khi đã 30 tuổi, chuyện đó không còn vui nữa, và may là cũng không còn tồn tại.

Tôi vẫn mua đồ mình thích. Vẫn có những khoản chi vài triệu, thậm chí vài chục triệu. Nhưng giờ mới hiểu thế nào là cảm giác “tự tin khi tiêu tiền”. Không phải kiểu tiêu không cần nghĩ, mà là tiêu xong không thấy lo.

1. Không còn phải bớt tiền tiết kiệm, bớt tiền dự phòng hàng tháng để phục vụ nhu cầu chi tiêu

Trước đây, mỗi lần muốn mua thứ gì hơi đắt một chút - cỡ 5 triệu hoặc 10 triệu, tôi thường lấy tiền ở chỗ khác bù vào, đó có thể là tiền tiết kiệm dự phòng của tháng đó. Tháng này muốn đi du lịch thì thôi khỏi tiết kiệm, tháng sau muốn mua điện thoại mới thì cắt luôn khoản dự phòng. Kiểu vậy, mọi nhu cầu chi tiêu hưởng thụ đều phải đánh đổi bằng tiền tiết kiệm, tiền dự phòng.

Còn bây giờ, điều khiến tôi thấy mình trưởng thành hơn không phải là tiêu ít đi hay có thu nhập khủng, mà chỉ đơn giản là không còn phải “cắt xén” tiền tiết kiệm chỉ để phục vụ nhu cầu chi tiêu. Và nhờ đó tôi mới hiểu được 1 điều: Tiêu tiền không đáng sợ. Điều đáng sợ là tiêu bằng khoản tiền vốn dành cho sự an toàn của bản thân.

2. Khoản dự phòng bằng thu nhập 1 năm

Tôi từng đọc đâu đó rằng: Tiền dự phòng không mua được hạnh phúc ngay lập tức, nhưng nó mua được cảm giác yên tâm. Và càng ngày, tôi càng thấy đúng.

Ảnh minh họa

Hồi 20 mấy tuổi, tài khoản của tôi gần như luôn ở trạng thái vừa đủ. Nếu xe hỏng, điện thoại hỏng hoặc mất việc vài tháng, tôi thật sự không biết phải xoay xở thế nào. Thế nên khi bắt đầu tích lũy được khoản dự phòng tương đương 2 tháng sinh hoạt phí, tôi bắt đầu hiểu ra thế nào là cảm giác tự tin của người “không lo thiếu ăn, thiếu tiền nhà”. Cứ thế, tôi tích lũy đều hơn, đến giờ quỹ dự phòng cũng tương đương 1 năm thu nhập và con số vẫn đang tăng lên hàng tháng.

3. Không còn sống kiểu “lấy lương tháng sau trả nợ tháng này”

Tôi từng nghĩ chuyện cuối tháng hết tiền là bình thường vì quanh tôi ai cũng thế. Tiền lương vừa về là chi một vòng: Tiền thuê nhà, vài buổi tụ tập, trả nợ của tháng trước. Xong nếu thiếu thì lại vay, có lương lại trả, cứ vậy thành ra lúc nào cũng ở trong trạng thái “ứng trước tương lai”. Tháng nào cũng bắt đầu bằng việc bù cho tháng trước, nên cảm giác có lương chưa kịp vui đã thấy hụt.

Đến năm 30 tuổi, tôi mới thấy tự tin khi tiêu tiền thật ra chỉ đơn giản là cảm giác: Mình mua món này bằng tiền mình đang có, chứ không phải bằng tiền “vay tạm từ lương tháng sau”.

4. Hiểu ra ý nghĩa của việc tiêu tiền: Mua sự dễ chịu chứ không phải “mua sự lo lắng”

Có một thời gian tôi tiêu tiền chỉ để đổi lấy cảm giác vui lúc mua. Ví dụ một chiếc túi mới, một đôi giày mới hay một chuyến đi du lịch ngắn ngày kiểu “hứng lên là đi luôn”. Vui thì có vui, nhưng sau đó là lo: Lo thiếu tiền ăn, lo lương tháng sau không đủ bù.

Càng lớn tôi càng nhận ra: Một khoản chi đáng tiền là khoản chi khiến cuộc sống của mình dễ chịu hơn, tiện nghi hơn chứ không phải khiến mình bất an hơn. Thế nên thái độ khi tiêu tiền cũng khác. Nếu là khoản chi giúp cuộc sống tiện nghi hơn, tiết kiệm thời gian và công sức hơn, tôi vẫn sẵn sàng chi dù nó đắt đến đâu. Còn nếu là khoản chi mà chỉ vui lúc tiêu rồi lại lo cuối tháng phải ăn mì tôm, thì chắc chắn sẽ bị loại ngay khỏi danh sách.

Vậy đấy, sự tự tin khi tiêu tiền ở tuổi 30 này, thật ra không liên quan nhiều đến chuyện thu nhập cao hay thấp. Nó đơn thuần là cảm giác mua thứ mình thích mà không phải đánh đổi bằng sự bất an của những ngày sau đó. Không còn cảnh vừa quẹt thẻ vừa tính xem cuối tháng còn đủ tiền ăn không, cũng không còn phải vay tạm ai đó chỉ để chờ lương về. Và tôi nghĩ đó mới là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất của sự trưởng thành.