Một nghiên cứu mới thực hiện trên phụ nữ Việt Nam cho thấy, yếu tố quan trọng nhất không phải thu nhập mà chính là hành vi chi tiêu, cùng với mức độ hiểu biết về tài chính cá nhân. Kết quả này mở ra một góc nhìn mới về mối quan hệ giữa vẻ đẹp và năng lực quản lý tài chính của phụ nữ trong xã hội hiện đại.

Ngành công nghiệp làm đẹp toàn cầu đang tăng trưởng mạnh mẽ và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Từ các dịch vụ chăm sóc da, spa, làm tóc, làm móng đến các liệu trình thẩm mỹ công nghệ cao, thị trường liên tục mở rộng nhờ sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, sự phát triển của mạng xã hội và xu hướng đề cao hình ảnh cá nhân.

Song song với cơ hội, điều này cũng đặt ra một thách thức mới: làm thế nào để phụ nữ vừa đầu tư cho bản thân, vừa đảm bảo cân đối tài chính và tránh rơi vào tình trạng chi tiêu theo cảm xúc?

Đó cũng là vấn đề được nhóm nghiên cứu đặt ra khi thực hiện khảo sát 227 phụ nữ Việt Nam nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa kiến thức tài chính cá nhân và quyết định chi tiêu cho dịch vụ làm đẹp. Dữ liệu được xử lý bằng các phương pháp thống kê hiện đại như Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy bội để đánh giá mức độ tác động của từng yếu tố.

Điều quyết định không phải là tiền, mà là cách sử dụng tiền

Kết quả nghiên cứu mang đến một phát hiện đáng chú ý: hành vi chi tiêu là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến quyết định sử dụng dịch vụ làm đẹp, vượt lên trên cả thu nhập và điều kiện tài chính.

Mô hình hồi quy cho thấy hệ số tác động của hành vi chi tiêu đạt β = 0,482, cao nhất trong bốn nhóm yếu tố được khảo sát. Điều này đồng nghĩa với việc thói quen sử dụng tiền của mỗi người mới là nhân tố quyết định họ sẽ chi bao nhiêu cho việc làm đẹp.

Nói cách khác, hai người có cùng mức thu nhập chưa chắc có mức chi tiêu giống nhau. Người có thói quen lập kế hoạch tài chính, cân đối ngân sách sẽ lựa chọn dịch vụ phù hợp với khả năng chi trả. Trong khi đó, người có xu hướng mua sắm theo cảm xúc hoặc bị ảnh hưởng bởi quảng cáo, mạng xã hội và các chương trình khuyến mại dễ phát sinh những khoản chi vượt dự tính.

Phát hiện này cho thấy bản chất của quyết định chi tiêu không nằm ở việc "có bao nhiêu tiền" mà ở việc "quản lý đồng tiền như thế nào".

Kiến thức tài chính giúp phụ nữ làm đẹp một cách thông minh

Yếu tố có tác động mạnh thứ hai là kiến thức tài chính cá nhân với hệ số β = 0,292.

Theo nghiên cứu, phụ nữ có hiểu biết về tiết kiệm, đầu tư, lập kế hoạch tài chính và quản lý ngân sách thường đưa ra quyết định chi tiêu hợp lý hơn. Họ biết xác định đâu là nhu cầu thiết yếu, đâu là khoản đầu tư cho bản thân và đâu chỉ là chi tiêu mang tính nhất thời.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh ngành làm đẹp đang phát triển với tốc độ rất nhanh. Mỗi ngày, người tiêu dùng phải tiếp nhận hàng loạt thông tin về sản phẩm mới, công nghệ mới, các liệu trình "thần tốc", chương trình ưu đãi hay lời quảng bá từ người nổi tiếng và các nền tảng mạng xã hội.

Nếu thiếu kiến thức tài chính, người tiêu dùng rất dễ rơi vào trạng thái mua theo cảm xúc, chạy theo xu hướng hoặc sử dụng tín dụng để chi trả cho các dịch vụ vượt quá khả năng tài chính.

Ngược lại, hiểu biết tài chính giúp phụ nữ biết lập ngân sách cho việc chăm sóc bản thân, cân đối giữa nhu cầu làm đẹp với các mục tiêu dài hạn như tiết kiệm, đầu tư hay chăm lo cho gia đình.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng đây không phải là sự cắt giảm chi tiêu, mà là chi tiêu có kế hoạch và có trách nhiệm.

Thu nhập quan trọng nhưng không phải tất cả

Một kết quả đáng chú ý khác là tình trạng tài chính cá nhân tuy có ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu nhưng mức tác động thấp hơn nhiều so với hành vi và kiến thức tài chính (β = 0,172).

Điều này phản ánh một thực tế khá rõ trong xã hội hiện nay.

Người có thu nhập cao chắc chắn có điều kiện tiếp cận nhiều dịch vụ làm đẹp hơn. Tuy nhiên, nếu thiếu kỹ năng quản lý tài chính, họ vẫn có thể chi tiêu quá mức.

Ở chiều ngược lại, nhiều phụ nữ có thu nhập trung bình vẫn biết cách phân bổ ngân sách hợp lý, lựa chọn các dịch vụ phù hợp và duy trì việc chăm sóc bản thân mà không tạo áp lực lên tài chính gia đình.

Nói cách khác, thu nhập tạo ra khả năng chi tiêu, còn hiểu biết tài chính quyết định chất lượng của việc chi tiêu.

Làm đẹp đã trở thành nhu cầu thường xuyên

Khảo sát cũng phản ánh xu hướng tiêu dùng đáng chú ý của phụ nữ Việt Nam. Nhóm phụ nữ từ 35 đến 50 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất trong nghiên cứu, khoảng 59%. Đây là giai đoạn nhiều người đã có công việc ổn định, thu nhập khá và quan tâm nhiều hơn đến việc duy trì sức khỏe cũng như ngoại hình.

Về mức thu nhập, nhóm có thu nhập từ 10–20 triệu đồng mỗi tháng chiếm tỷ lệ lớn nhất (43%), tiếp theo là nhóm có thu nhập trên 20 triệu đồng (37%).

Đặc biệt, gần 80% người tham gia khảo sát sử dụng các dịch vụ làm đẹp theo chu kỳ hàng tuần hoặc hàng tháng. Điều này cho thấy làm đẹp đã trở thành một khoản chi thường xuyên trong ngân sách của nhiều gia đình, tương tự các khoản chi cho giáo dục, chăm sóc sức khỏe hay giải trí.

Chính vì vậy, việc quản lý khoản chi này một cách khoa học ngày càng trở nên cần thiết.

Bài toán không chỉ dành cho phụ nữ

Điểm đáng giá của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc lý giải hành vi tiêu dùng mà còn mang đến nhiều gợi mở cho doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách.

Đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực làm đẹp, kết quả nghiên cứu cho thấy cần chuyển từ chiến lược kích thích mua sắm đơn thuần sang xây dựng giá trị lâu dài cho khách hàng. Những gói dịch vụ linh hoạt, minh bạch về chi phí, chương trình chăm sóc khách hàng thân thiết hay các giải pháp thanh toán phù hợp sẽ tạo dựng niềm tin tốt hơn thay vì chỉ tập trung vào các chương trình khuyến mại ngắn hạn.

Đối với các cơ quan quản lý và tổ chức xã hội, nghiên cứu đặt ra yêu cầu tăng cường giáo dục tài chính dành cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ trẻ. Khi kiến thức tài chính được nâng cao, người tiêu dùng sẽ có khả năng đưa ra quyết định sáng suốt hơn, hạn chế rủi ro nợ tiêu dùng và xây dựng nền tảng tài chính bền vững.

Vẻ đẹp bền vững bắt đầu từ sự chủ động

Mô hình nghiên cứu giải thích được 69,1% sự thay đổi trong quyết định chi tiêu cho dịch vụ làm đẹp, cho thấy các yếu tố tài chính cá nhân có vai trò rất lớn đối với hành vi tiêu dùng của phụ nữ Việt Nam.

Thông điệp mà nghiên cứu mang lại không phải là khuyến khích phụ nữ cắt giảm chi tiêu cho làm đẹp. Ngược lại, nghiên cứu khẳng định chăm sóc bản thân là nhu cầu chính đáng và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

Điều quan trọng là mỗi quyết định chi tiêu cần được đặt trên nền tảng của sự hiểu biết tài chính, khả năng lập kế hoạch và quản lý ngân sách. Khi đó, làm đẹp sẽ không còn là khoản chi mang tính cảm xúc nhất thời mà trở thành một sự đầu tư hợp lý cho sức khỏe, sự tự tin và chất lượng cuộc sống.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp làm đẹp tiếp tục tăng trưởng mạnh, nghiên cứu này không chỉ cung cấp bằng chứng khoa học về hành vi tiêu dùng của phụ nữ Việt Nam mà còn gửi gắm một thông điệp đáng suy ngẫm: vẻ đẹp bền vững không được quyết định bởi số tiền bỏ ra, mà bởi sự thông minh trong cách sử dụng đồng tiền.