Sau khi giao dịch ở mức khá ổn định trong nhiều tháng, giá vàng bắt đầu tăng vọt vào đầu tháng 3/2024. Kim loại quý này đã tăng 14% kể từ đó và ghi dấu chuỗi tăng kỷ lục hàng ngày. Nhưng những căng thẳng địa chính trị trên toàn cầu đã "nóng lên" trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm và triển vọng về thời điểm cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã trở nên mờ mịt hơn trong những tuần gần đây. Vậy điều gì đã thay đổi?

Giới lãnh đạo trong lĩnh vực này và các nhà phân tích giàu kinh nghiệm đã đưa ra những câu trả lời rất khác nhau cho câu hỏi ai hoặc điều gì đã đưa vàng lên mức cao chưa từng có.

Theo Reuters, ngày 10/4, giá vàng thế giới tiếp tục đạt đỉnh kỷ lục do rủi ro lạm phát mới nổi và căng thẳng địa chính trị. Động thái tích lũy tài chính của ngân hàng trung ương các nước khiến kim loại vàng ngày càng tăng giá.

Vàng giao ngay chỉ giảm nhẹ với 2.351,94 USD/ounce, sau khi đạt mức cao kỷ lục 2.356,09 USD/ounce. Trong khi đó, giá vàng tương lai của Mỹ tăng 0,3% lên 2.369,9 USD.

Giá vàng đã tăng hơn 450% trong 20 năm qua do sự khởi đầu đầy biến động của thiên niên kỷ đã thúc đẩy nhu cầu về nơi trú ẩn an toàn và kho lưu trữ giá trị lâu đời nhất thế giới.

Vụ sụp đổ dotcom, vụ khủng bố 11/9, khủng hoảng tài chính, khủng hoảng khu vực đồng euro, đại dịch COVID và cú sốc lạm phát đều đã mang đến cho các nhà đầu tư những lý do mới để nắm giữ "di tích man rợ". Các nhà đầu tư hiện đại không thể thiếu kim loại màu vàng.

Trước khi bắt kịp đợt phục hồi mới nhất, các nhà đầu tư cần tự hỏi tại sao vàng lại tăng vọt, nó có thể tồn tại được bao lâu và cách tốt nhất để tiếp cận thị trường là gì.

Ông Ole Hansen, người đứng đầu chiến lược hàng hóa tại Ngân hàng Saxo, cho biết vàng tỏa sáng trong thời điểm khó khăn, mang lại cơ hội cho các nhà đầu tư hiểu biết.

"Sự trỗi dậy gần đây của nó được thúc đẩy bởi căng thẳng địa chính trị và mức nợ ngày càng tăng", ông cho biết thêm.

Trong lịch sử, vàng được coi là hàng rào chống lạm phát, điều này vẫn là mối lo ngại bất chấp những đợt giảm giá gần đây.

Một nhược điểm lớn là nó không mang lại bất kỳ lợi suất nào, điều này khiến nó kém hấp dẫn hơn khi lãi suất tăng và các nhà đầu tư có thể nhận được lợi suất cao hơn từ các tài sản trú ẩn an toàn đối thủ như tiền mặt và trái phiếu.

Tuy nhiên, với lãi suất dự kiến sẽ giảm vào tháng 5 hoặc tháng 6, điều đó có thể sớm đảo ngược.

Ông Hansen cho biết: "Mặc dù có thể hợp nhất trong ngắn hạn, nhưng triển vọng vẫn lạc quan, với dự đoán sẽ tăng lên mức 2.500 [một ounce] vào cuối năm nay".

Vàng, giống như hầu hết các mặt hàng, được định giá bằng đồng USD. Điều này có nghĩa là nhu cầu có xu hướng tăng khi đồng đô la suy yếu.

Tuy nhiên, sự tăng vọt ngày hôm nay đã đến bất chấp đồng USD mạnh. Nếu đồng bạc xanh suy yếu, cơn sốt vàng có thể tăng cường.

Andrew Naylor, người đứng đầu khu vực Trung Đông và chính sách công tại Hội đồng Vàng Thế giới, cho biết có những lý do hợp lý và lâu dài để giữ vàng trong danh mục đầu tư của bạn.

Ông nói thêm: "Vàng là tài sản chiến lược dài hạn và phải là thành phần cốt lõi của danh mục đầu tư cân bằng tốt".

Là một tài sản vật chất, nó không có rủi ro tín dụng đối tác, giả sử bạn mua nó hoàn toàn.

"Nó cũng có tính thanh khoản cao, với hơn 160 tỷ USD vàng được giao dịch mỗi ngày. Điều này khiến việc mua bán tương đối dễ dàng", ông Naylor nói.

"Bạn có thể mang vàng vật chất của mình đến các khu chợ ở Trung Đông, khu phố Tàu ở Bangkok hoặc các khu vàng ở Hà Nội và dễ dàng bán nó lấy tiền mặt", ông nói thêm.

Nó đặc biệt được đánh giá cao trong GCC.

Theo ông: "GCC là một trung tâm quản lý tài sản lớn - đặc biệt là UAE - và nhu cầu đang tăng lên khi khu vực này phát triển thành trung tâm quản lý tài sản".

Adrian Ash, giám đốc nghiên cứu tại thị trường kim loại quý trực tuyến BullionVault, cho biết tất cả những yếu tố này có thể thúc đẩy làn sóng tăng giá vàng.

"So với thị trường chứng khoán, vàng dường như không hề bị định giá quá cao".

Tốc độ và quy mô biến động của vàng cũng đã gây ra một loạt các vụ đặt cược đầu cơ vào các hợp đồng quyền chọn và tương lai vàng giữa các quỹ phòng hộ.

Tuy nhiên, ông Ash cảnh báo rằng "xu hướng tăng nóng của vàng" có thể hạ nhiệt trong những tháng tới.

"Nhu cầu hộ gia đình ở Ấn Độ, quốc gia tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới, đã giảm sau mức giá cao gần đây".

Ông Ash cho biết, mùa hè sẽ mang đến "thời kỳ khép kín" thông thường trong lịch Hindu, không có đám cưới hay ngày tốt lành nào để kích thích doanh số bán hàng.

"Điều đó sẽ thay đổi vào mùa thu, khi diễn ra lễ hội chính để mua vàng – Diwali".

Nhu cầu vàng của ngân hàng trung ương không hề mang tính thời vụ, vì Trung Quốc và các thị trường mới nổi khác đang đa dạng hóa khỏi việc nắm giữ đồng USD và chuyển sang vàng, bất chấp giá cao hiện nay.

Ông Ash nói: "Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, vốn là nguồn cầu lớn nhất, đã trở thành người mua vàng dường như bằng bất cứ giá nào".

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc nắm giữ lượng dự trữ USD và euro khổng lồ và đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn vốn sau khi chứng kiến các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU đã đẩy Nga ra khỏi thị trường tài chính toàn cầu.

Ông Ash nói: "Không giống như cổ phiếu, trái phiếu hoặc tiền mặt trong ngân hàng, giá trị của vàng không phụ thuộc vào lời hứa hay sự cho phép của bất kỳ ai khác".

Các hộ gia đình Trung Quốc cũng đang chi số tiền kỷ lục cho đồ trang sức bằng vàng, tiền xu và thỏi nhỏ trong bối cảnh nền kinh tế nước này suy thoái, thị trường chứng khoán sụt giảm và lợi nhuận từ tiền mặt thấp.

Vijay Valecha, giám đốc đầu tư của Century Financial, cho biết doanh số bán hàng cũng tăng vọt ở Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, những nước đang phải chịu sự mất giá tiền tệ đáng kể và siêu lạm phát.

Ông cho biết thêm: "Ngoài ra, khi Eid đang đến gần, việc mua đồ trang sức ở khu vực GCC sẽ tăng lên một cách tự nhiên".

Ông giải thích: Khách du lịch đến thăm UAE thường mua vàng vì giá cả cạnh tranh hơn và họ không phải trả VAT khi mua hàng.

"Một số cửa hàng trang sức, đặc biệt là các nhà bán lẻ trực tuyến, hiện đang cung cấp các tùy chọn mua ngay, trả tiền sau để mua vàng".

Mua vàng vật chất, thỏi vàng và đồ trang sức mang lại quyền sở hữu hữu hình và khả năng bảo vệ lạm phát, nhưng đi kèm với chi phí lưu trữ, rủi ro bảo mật và tính thanh khoản thấp hơn.

Ông Valecha cho biết, chủ sở hữu cũng phải tốn kém và khó khăn trong việc đi lòng vòng để có được mức giá tốt nhất khi bán.

"Các quỹ giao dịch trao đổi vàng [ETF] rẻ hơn và thuận tiện hơn, nhưng nhà đầu tư không trực tiếp sở hữu vàng cơ bản".

Các chuyên gia thường khuyên bạn nên mua các quỹ ETF vàng vật chất, trong đó nhà phát hành mua vàng thực tế, thay vì sử dụng các công cụ phái sinh hoặc các công cụ tài chính khác để phản ánh biến động giá mục tiêu.

Các quỹ ETF phổ biến bao gồm SPDR Gold Shares, quỹ lớn nhất và có tính thanh khoản cao nhất, iShares Gold Trust và Invesco Physical Gold.

Ông Valecha nói: Một lựa chọn mới đang xuất hiện – đầu tư vào blockchain. "Các loại tiền điện tử được hỗ trợ bằng vàng cung cấp một cách để tiếp cận giá trị của vàng đồng thời tận dụng lợi ích của công nghệ blockchain".

Các loại tiền điện tử này thường được vận hành bởi các tổ chức phát hành tập trung và có thể đại diện cho vàng vật chất dưới nhiều hình thức khác nhau như thanh, tiền xu, chứng chỉ hoặc chứng khoán.

"Một số được chốt theo giá vàng, trong khi một số khác cho phép quy đổi thành vàng vật chất".

Tether Gold (XAUt) là một loại tiền điện tử do Tether phát hành được gắn với vàng.

Ông Valecha nói: "Mỗi mã thông báo XAUt thể hiện quyền sở hữu đối với các thỏi vàng cụ thể và chủ sở hữu mã thông báo có thể xác minh số vàng mà họ sở hữu thông qua một trang web".

Các ví dụ khác bao gồm DigixGlobal (DGX), cho phép sở hữu một phần vàng vật chất thông qua token và Paxos Gold (PAXG), cung cấp quyền truy cập vào vàng từ các thị trường truyền thống và có thể được giao dịch dưới dạng hợp đồng tương lai.

GoldCoin (GLC) là một loại tiền điện tử ngang hàng nhằm mục đích phân cấp và tự do kinh tế.

"Nó được hỗ trợ bởi tỷ lệ 1.000 GoldCoin trên mỗi ounce vàng, khiến nó ít biến động hơn so với các loại tiền điện tử khác. Ông Valecha nói: Token có thể được đổi thành vàng vật chất hoặc được chuyển đổi thành tiền tệ fiat.

Mã thông báo vàng Perth Mint (PMGT) là một ví dụ khác, đại diện cho phiên bản mã hóa của chứng chỉ GoldPass được hỗ trợ bởi vàng vật chất được lưu trữ trong ngân hàng trung ương của Perth Mint. Nó có thể dễ dàng được giao dịch để lấy token hoặc đổi lấy vàng hoặc các vật phẩm tương đương.

Vàng có lịch sử cách đây 4.000 năm. Tuy nhiên, con người vẫn nghĩ ra những lý do mới để nắm giữ nó và những cách mới để mua nó. Và nó vẫn không thể bỏ qua, ngay cả ngày nay.

LAN ANH