Kể từ ngày 24/2, luôn có "một bức màn bí hiểm" bao trùm quân đội Nga trên báo chí nước này. Các thông tin liên quan đến các binh sĩ, chỉ huy, điều kiện tuyển dụng và tập luyện, tinh thần chiến đấu ngoài mặt trận, tổn thất sinh mạng… đều rất ít được đề cập. 

Ngày 4/3, Duma Quốc gia Nga (Hạ viện) đã thông qua đạo luật quy định phạt rất nặng các hành động phát tán "thông tin sai lệch" về quân đội Nga ở Ukraina. Do đó, các phương tiện truyền thông có thẩm quyền, phần lớn thân chính phủ, đều tỏ ra rất cẩn thận trong việc đưa tin, trong khi hầu hết các phương tiện truyền thông tự do đều lần lượt bị cấm hoặc bị chặn.

Nhưng trong khi Chính phủ Nga muốn người dân biết càng ít càng tốt về hậu trường hoạt động ở Ukraina thì đầu tuần này, báo Kommersant, một tờ báo trung dung và rất nghiêm túc, đã "ném đá xuống ao" bằng việc chính thức hóa những gì từng được đề cập trên các kênh độc lập: Nga đang trong chiến dịch tái thiết các lực lượng quan trọng để điều động đến chiến trường Ukraina.

Cụ thể, đã có hơn 40 đơn vị tình nguyện mới, gồm khoảng từ 90-500 người, được thành lập với các hợp đồng kéo dài nhiều tháng. Những đơn vị này được thấy ở khoảng 20 khu vực của Nga, từ Saint Petersburg đến Vladivostok qua Ural, Cộng hòa Tatarstan hoặc Bashkiria, Siberia hoặc Volga.

Mỗi tiểu đoàn được đặt một cái tên đặc biệt liên quan đến khu vực và chỉ người dân địa phương mới có thể gia nhập mỗi tiểu đoàn. Một quan chức không nêu tên của Cộng hòa Tatarstan cho biết: "Mục đích là nhằm hình thành tình cảm huynh đệ giữa những người đồng hương". Có thể lấy ví dụ về các tiểu đoàn thuộc vùng Ramzan Kadyrov của Chechnya, được coi là hoạt động thành công ở Ukraina.

Giống như các báo cáo khác trước đây, nghiên cứu của Kommersant chủ yếu dựa trên các thông tin được đăng dè dặt trên các kênh Telegram trong khu vực, từ chính quyền địa phương hoặc các nhà hoạt động ủng hộ Điện Kremlin, hoặc trên mạng xã hội VK rất phổ biến. 

Tất cả kêu gọi các tình nguyện viên tiềm năng tham gia chiến dịch. Nhiều biển báo kêu gọi ứng cử viên cũng đã xuất hiện trên các tuyến đường của Nga. Có một lý lẽ mạnh mẽ để thuyết phục các đối tượng gia nhập, đó là tiền lương.

Ở một đất nước còn tồn tại nhiều bất bình đẳng và có mức lương trung bình hàng tháng khoảng 250 USD, các trung tâm tuyển dụng đưa ra mức lương dao động từ 2.000-5.000 USD. Đây quả là một tài sản thực sự ở một số vùng của Nga. Theo báo Kommersant, ở Bashkiria, nơi chủ yếu là người Tatar, bảo hiểm cho các gia quyến có thể lên tới 12 triệu Ruble (khoảng 200.000 Euro).

Theo các cuộc khảo sát do nhiều phương tiện truyền thông độc lập tiến hành dựa trên nguồn công khai, các khu vực nghèo nhất của Nga, chẳng hạn như Tuva ở gần biên giới Mông Cổ, Buryatia ở phía Đông Siberia hoặc Dagestan ở Bắc Caucasus thuộc Nga, có tỷ lệ thương vong quân sự cao nhất so với dân số địa phương. Báo chí và tin nhắn từ người thân trên VK hoặc Instagram đôi khi kín đáo đề cập đến cái chết của một người ở địa phương.

Những khu vực này cũng nằm trong số các vùng lãnh thổ có triển vọng lao động nam thanh niên kém nhất trên thị trường việc làm. Lý do chính khiến các tình nguyện viên tòng quân là muốn tìm nguồn chu cấp cho gia đình. Tiếp theo là "sở thích phiêu lưu" hoặc muốn thể hiện sự ủng hộ chính sách của Điện Kremlin đối với Ukraina.

Từ tháng 3 đã xuất hiện những tin đồn dai dẳng khiến nhiều người Nga cảm thấy lo sợ. Tin đồn nói rằng Tổng thống Vladimir Putin chuẩn bị ra lệnh tổng động viên, khiến nhiều nam thanh niên lập tức tìm đường chạy trốn khỏi đất nước. Tuy nhiên, theo ý kiến của giới nghiên cứu chính trị Nga, Điện Kremlin sẽ không sử dụng phương án tổng động viên gây nhiều tranh cãi.

Tổng thống Putin hoàn toàn biết rằng một quyết định như vậy sẽ khiến xã hội Nga bùng nổ như thế nào và đây là điều ông không thể chấp nhận. Xét cho cùng, theo các nhà chức trách Nga, những gì diễn ra ở Ukraina vẫn chỉ là một "chiến dịch quân sự đặc biệt" nên không việc gì phải tổng động viên. 

Thay vào đó, sẽ có những biện pháp khác nhau để bổ sung lực lượng cho chiến trường, chẳng hạn như cách làm đối với Công ty lính đánh thuê Wagner, được cho là ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Đã có nhiều nguồn đăng tin nhắn kêu gọi trên mạng xã hội đề cập đến Wagner.

Chẳng hạn đầu tuần này, nhà báo Nga Leonid Ragozin đã đăng trên mạng xã hội Twitter bức ảnh chụp lại một bảng pa-nô cỡ lớn xuất hiện trên một con đường ở vùng Sverdlovsk (Ural), kêu gọi những người quan tâm hãy gia nhập "Dàn nhạc" - biệt danh được đặt cho công ty đánh thuê Wagner.

Câu hỏi mà giới quan sát đặt ra là việc bổ sung thêm lực lượng này phải chăng là nhằm bù đắp những tổn thất rất nặng nề mà quân đội Nga đã hứng chịu sau gần 6 tháng tham chiến tại Ukraina.

Theo ước tính của Bộ Quốc phòng Mỹ vừa được tiết lộ hôm 8/8, trong không đầy 6 tháng, rất có thể là đã có đến 80.000 lính Nga bị chết hay bị thương tại Ukraina, một tổn thất thật nặng nề. 

Trước khi cuộc chiến Ukraina diễn ra, tình báo phương Tây từng cho rằng Nga đã dồn khoảng 150.000 quân để tung vào chiến trường Ukraina. Tổn thất 80.000 mà Lầu Năm Góc ước tính như vậy tương đương với một nửa số quân mà Moskva đã huy động vào cuộc chiến.

Bên cạnh đó, với thay đổi chiến lược mà Điện Kremlin đã áp dụng từ cuối tháng 3 nhằm chiếm lĩnh miền Đông, và mới đây là áp xuống miền Nam, nhu cầu về binh lính sẽ lại càng gia tăng để có thể bảo đảm việc chiếm đóng. Trong tình hình đó, việc quân đội Nga tăng cường các hình thức tuyển mộ lính mới đã trở thành bắt buộc.

Theo một báo cáo của Viện Nghiên cứu Chiến tranh ISW của Mỹ ngày 13/7, các tiểu đoàn với quy mô lý thuyết là 400 người đang được thành lập ở vùng Moskva, Perm, Nizhny Novgorod, Orenburg, Kursk, Primorsky Krai và ở các nước Cộng hoà Bashkortostan, Chuvashia, Chechnya và Tatarstan. 

Việc huấn luyện các binh sĩ tương lai sẽ được hoàn thành vào cuối tháng 8. Đây là lực lượng có thể lên đến 34.000 quân. Vấn đề là giá trị chiến đấu của những tân binh này ra sao.