Đọc tin về bé trai 2 tuổi bị mẹ ruột và người tình bạo hành ở TP.HCM, điều khiến tôi ám ảnh không chỉ là những vết thương chằng chịt trên cơ thể đứa bé. Mà là chi tiết này: bà nội từ chối nhận nuôi, bà ngoại từ chối nhận nuôi, dì cũng từ chối chăm sóc. Một đứa trẻ mới hơn 2 tuổi, sau khi bị đánh đến nhập viện, cuối cùng lại phải đối diện thêm một sự thật khác đau không kém, không ai muốn giữ mình lại.

Người lớn thường nghĩ điều làm trẻ đau nhất là đòn roi. Nhưng thật ra, với nhiều đứa trẻ, nỗi đau lớn nhất lại là cảm giác mình không được ai cần đến. 

Tôi đọc bài báo ấy rất lâu rồi bất giác nhớ đến chính mình của nhiều năm trước. Trước khi làm mẹ, tôi cũng từng là một đứa trẻ sống trong cảm giác giống như quả bóng bị đá qua đá lại giữa những người lớn. Không ai thật sự muốn chịu trách nhiệm cho sự tồn tại của mình. Mình tồn tại trong cuộc đời họ như một nghĩa vụ và chính họ cũng sợ phán xét xã hội, sợ pháp luật nên "đành" phải cố.

Ngày nhỏ, tôi từng nghe những câu mà có lẽ người lớn nói xong rồi quên, nhưng trẻ con thì nhớ cả đời: “Đưa nó về bên kia nuôi đi”, “Nhà này lo không nổi đâu”, “Bố nó sắp lấy vợ rồi/ Mẹ nó đang chửa sắp đẻ kia kìa”, “Đau cả đầu với cái con này”...

Người lớn thường nghĩ trẻ con không hiểu gì, nhưng thật ra trẻ con hiểu cảm giác rất giỏi, chúng nhạy bén với sự yêu ghét như bản năng của 1 con thú non. Chúng hiểu ánh mắt lạnh nhạt, hiểu sự khó chịu khi mình xuất hiện, hiểu cảm giác bị đùn đẩy. Và hiểu cả việc không ai thật sự muốn chọn mình.

Cái cảm giác đó lớn lên cùng một đứa trẻ khủng khiếp lắm. 

Nó khiến mình lúc nào cũng sống dè dặt, sợ làm phiền, sợ mắc lỗi, sợ bị bỏ lại thêm một lần nữa. Có những đứa trẻ lớn lên rất ngoan, rất hiểu chuyện, rất biết điều. Nhưng sâu bên trong, thật ra chúng chỉ đang cố gắng trở thành “đứa trẻ ít phiền nhất” để không bị người lớn chối bỏ. 

Đó không phải trưởng thành, đó là tổn thương.

Nên khi đọc tin bé K. không có người thân nào muốn nhận chăm sóc, tôi thật sự nghẹn lại. Một đứa trẻ bị đánh đập đã đau một, nhưng đau hơn là khi vừa bước ra khỏi cơn ác mộng đó, con lại phát hiện mình chẳng có nơi nào để về. Không có vòng tay nào đợi mình. Không có ai nói: “Để con về đây với bà”, “Để cô nuôi con”, “Không sao, từ nay có gia đình ở đây rồi”.

Người ta hay nói trẻ con mau quên, nhưng tôi nghĩ điều đó không đúng. Trẻ con không quên đâu. Cơ thể và tâm hồn của chúng nhớ hết. Nhớ cảm giác bị bỏ mặc khi khóc, nhớ ánh mắt ghét bỏ, nhớ những lần bị quát tháo, và nhớ cả việc không ai chọn mình. 

Những ký ức đó không biến mất khi lớn lên, nó chỉ âm thầm nằm lại trong tính cách của một con người. Là khi trưởng thành luôn cảm thấy mình không xứng đáng được yêu thương. Là lúc bước vào một mối quan hệ luôn thấp thỏm người khác sẽ rời bỏ mình. Là dù có được yêu thương vẫn không dám tin điều đó là thật. Có những người dành cả tuổi thơ để chịu tổn thương, rồi dành nửa đời còn lại chỉ để học cách chữa lành cảm giác “mình không được chọn”.

Điều khiến tôi để ý đến nữa trong bài báo là chi tiết các bác sĩ nói rằng bé bắt đầu cười trở lại khi được cho đồ chơi, được quan tâm và chăm sóc tâm lý. Một đứa trẻ chỉ cần được yêu thương một chút thôi là đã mở lòng trở lại. Trẻ con thật ra đơn giản lắm. Chúng không cần nhà quá lớn, không cần đồ chơi quá đắt, không cần cuộc sống hoàn hảo. Điều chúng cần nhất chỉ là cảm giác an toàn. Là khi sợ hãi sẽ có người ôm mình, khi khóc sẽ có người dỗ, khi đau sẽ có người bảo vệ, và dù có chuyện gì xảy ra vẫn có một nơi để quay về.

Nhưng tiếc là không phải đứa trẻ nào cũng có được điều tưởng như bình thường ấy. Có những người làm cha mẹ nhưng chưa từng học cách yêu thương con. Có những người sinh con ra khi bản thân còn đầy tổn thương và bất lực. Rồi cuối cùng, những đứa trẻ vô tội lại trở thành nơi hứng chịu tất cả đổ vỡ, bất lực và cả sự thất bại của người lớn.

Từ ngày làm mẹ, tôi càng hiểu sâu sắc việc không có đứa trẻ nào đáng bị bỏ rơi cả. Trẻ con không được quyền chọn cha mẹ, không được chọn nơi mình sinh ra, không được chọn hoàn cảnh sống. Điều duy nhất chúng có thể làm là bám víu vào người lớn bằng bản năng và tin rằng mình sẽ được yêu lại.

Nên mỗi lần thấy một đứa trẻ bị chính gia đình chối bỏ, tôi luôn thấy chạnh lòng. Bởi với người lớn, đó có thể chỉ là chuyện “không đủ điều kiện nuôi”, “không thể chăm sóc”, “không tiện gánh thêm”. Nhưng với một đứa trẻ, cảm giác ấy giống như cả thế giới đều không cần mình nữa. Mà có lẽ, chẳng có nỗi cô đơn nào lớn hơn việc một đứa trẻ nhận ra điều đó quá sớm.

Tôi không biết tương lai của bé K. rồi sẽ ra sao, không biết những tổn thương này sẽ mất bao lâu để chữa lành. Nhưng tôi chỉ mong, từ nay về sau, sẽ có ai đó thật lòng yêu thương đứa bé này. Một người không xem con là trách nhiệm bị đẩy qua đẩy lại, không xem con là gánh nặng, không yêu con vì thương hại.

Đôi khi, chỉ cần một người thật lòng chọn mình thôi cũng đủ cứu cả tuổi thơ của một đứa trẻ.