Từ góc nhìn của một người sinh ra trong gia đình có truyền thống chính trị đặc biệt, ông Nguyễn Hữu Châu chia sẻ nhiều suy nghĩ sâu sắc về ý nghĩa của mỗi lá phiếu, trách nhiệm của cử tri và những giá trị đạo đức cần có của người đại biểu trong hành trình phát triển mới của đất nước.

Thưa ông, với tư cách là người thuộc một gia đình có truyền thống cách mạng đặc biệt, ông cảm nhận như thế nào về ý nghĩa của mỗi kỳ bầu cử đối với công dân Việt Nam, nhất là khi nhìn lại hành trình gần một thế kỷ của Đảng?

Hành trình gần một thế kỷ của Đảng, kể từ khi thành lập vào ngày 3/2/1930, gắn liền với nhiều dấu mốc lịch sử quan trọng, trong đó các kỳ bầu cử Quốc hội luôn mang ý nghĩa đặc biệt.

Chúng ta không thể quên cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, một sự kiện lịch sử diễn ra trong bối cảnh đất nước vô cùng khó khăn, khi chính quyền non trẻ vừa giành được độc lập và phải đối mặt với nguy cơ tái xâm lược của thực dân Pháp. Tuy vậy, nhân dân cả nước vẫn tham gia bầu cử với tinh thần yêu nước mạnh mẽ, thể hiện niềm tin sâu sắc vào Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuộc bầu cử ấy không chỉ khẳng định quyền làm chủ của nhân dân mà còn đặt nền móng cho Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Một dấu mốc khác là cuộc bầu cử Quốc hội năm 1976, sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất. Dù trải qua gần 30 năm chiến tranh chia cắt, tinh thần “nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” vẫn luôn gắn kết toàn dân tộc. Cuộc bầu cử ấy mang ý nghĩa hòa hợp và khẳng định quyền làm chủ trọn vẹn của nhân dân trên cả nước.

Sắp tới, cuộc bầu cử năm 2026 diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt: Đảng ta đang bước vào cột mốc gần 100 năm thành lập và đất nước đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Tôi tin rằng kỳ bầu cử này sẽ tiếp tục phát huy truyền thống dân chủ và đoàn kết của dân tộc.

Ông Nguyễn Hữu Châu, con trai cố Luật sư, Quyền Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ.

Thưa ông, xuất thân từ một gia đình có truyền thống cách mạng và từng chứng kiến nhiều giai đoạn phát triển của đất nước, ông đánh giá như thế nào về vai trò của lá phiếu của cử tri trong việc hình thành một bộ máy nhà nước thực sự vì dân, do dân và của dân?

Sau một thời gian dài sống dưới ách đô hộ, điều quý giá nhất mà nhân dân ta giành được chính là quyền làm chủ đất nước. Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, và lá phiếu chính là biểu hiện cụ thể của quyền lực ấy.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn mong muốn đất nước độc lập, tự do để nhân dân được sống hạnh phúc. Nhưng Bác cũng nhấn mạnh rằng độc lập, tự do chỉ có ý nghĩa trọn vẹn khi người dân thực sự làm chủ vận mệnh của mình.

Mỗi lá phiếu vì vậy không chỉ là một thủ tục hay nghĩa vụ công dân. Đó là quyền năng, là trách nhiệm của mỗi người dân trong việc lựa chọn những người đại diện cho mình, góp phần xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vững mạnh, Nhà nước “của dân, do dân và vì dân”.

Nếu mỗi cử tri đều nhận thức rõ điều này và lựa chọn một cách có trách nhiệm, thì bộ máy nhà nước sẽ ngày càng hiệu quả hơn, góp phần đưa đất nước tiến nhanh trên con đường phát triển.

Theo ông, những giá trị mà thế hệ đi trước, tiêu biểu như cố Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, để lại có ý nghĩa như thế nào đối với các thế hệ hôm nay?

Điều quý giá nhất mà thế hệ cha ông chúng tôi để lại chính là tinh thần hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung của đất nước và nhân dân.

Cha tôi, cố Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, từng trải qua gần 4.000 ngày bị giam cầm trong thời kỳ chiến tranh. Trong suốt thời gian ấy, ông phải đối mặt với tra tấn, mua chuộc, thậm chí nhiều lần đứng trước ranh giới của cái chết. Nhưng điều khiến gia đình chúng tôi tự hào là ông chưa bao giờ dao động về lý tưởng.

Cha tôi từng nói một câu mà tôi luôn ghi nhớ: “Khi đất nước còn nô lệ thì dân khổ lắm. Chỉ khi đất nước được giải phóng, đất nước hạnh phúc thì mỗi gia đình mới có hạnh phúc.”

Đó không chỉ là lời nói, mà là cả một triết lý sống. Sự hy sinh của thế hệ đi trước chính là nền tảng để thế hệ hôm nay tiếp tục xây dựng đất nước.

Tổng Bí thư Tô Lâm và ông Nguyễn Hữu Châu chụp hình lưu niệm trước tượng cố Luật sư, Quyền Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ.

Theo ông, cử tri nên dựa vào những tiêu chí nào để lựa chọn người đại biểu xứng đáng?

Người đại biểu dân cử cần hội tụ nhiều phẩm chất quan trọng. Trước hết, họ phải là người yêu nước và yêu nhân dân thật sự. Điều này không thể chỉ thể hiện qua lời nói mà phải thể hiện bằng sự gắn bó với đời sống của người dân.

Người đại biểu phải sống trong lòng dân, hiểu được những khó khăn ở cơ sở, từ phường, khu phố đến tổ dân phố. Nếu chỉ làm việc trong phòng máy lạnh mà không lắng nghe dân thì khó có thể đại diện đúng cho tiếng nói của nhân dân.

Bên cạnh đó, đại biểu phải lắng nghe và theo dõi kiến nghị của cử tri đến cùng. Những vấn đề mà người dân phản ánh phải được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền và theo dõi cho đến khi được giải quyết.

Ngoài ra, đại biểu cần có kiến thức chuyên môn và hiểu biết xã hội. Trong xã hội hiện đại, các vấn đề rất đa dạng, từ kinh tế, giáo dục, y tế đến môi trường. Nếu người đại biểu không có đủ kiến thức thì sẽ khó đưa ra những quyết định đúng đắn.

Nhưng trên hết, đạo đức vẫn là yếu tố cốt lõi.

Trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ và xã hội thay đổi rất nhanh, theo ông phẩm chất nào là quan trọng nhất đối với người đại biểu dân cử?

Tôi nghĩ dù thời đại nào thì đạo đức vẫn là yếu tố tiên quyết. Ngày nay, nhiều đại biểu có trình độ học vấn rất cao, từ đại học, thạc sĩ đến tiến sĩ. Đây là điều rất đáng mừng. Tuy nhiên, nếu có tài mà thiếu đạo đức thì vẫn có thể gây hại cho xã hội.

Bác Hồ từng nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng.” Thực tế cho thấy đã có những trường hợp cán bộ, kể cả ở vị trí cao, sa ngã vì tiền bạc hay danh vọng. Điều đó cho thấy nếu thiếu nền tảng đạo đức thì năng lực cũng có thể bị sử dụng sai mục đích.

Người đại biểu phải biết tự soi, tự sửa, phải biết xấu hổ khi thấy người dân còn khó khăn. Chỉ khi đặt lợi ích của Tổ quốc và nhân dân lên trên hết thì mới có thể làm tròn trách nhiệm.

Tuy đã lớn tuổi nhưng ông Nguyễn Hữu Châu vẫn luôn đồng hành với những mãnh đời bất hạnh yếu thế trong xã hội.

Với tư cách là người con của một nhân vật lịch sử, ông muốn gửi gắm điều gì đến thế hệ trẻ hôm nay?

Điều đầu tiên tôi muốn nói với các bạn trẻ là hãy hiểu và trân trọng lịch sử. Độc lập, tự do mà chúng ta có hôm nay là kết quả của sự hy sinh rất lớn của nhiều thế hệ đi trước. Nếu chúng ta không hiểu điều đó thì sẽ khó trân trọng những giá trị hiện tại.

Thứ hai là lòng yêu nước phải được thể hiện bằng hành động. Thời nay không còn chiến tranh, nhưng đất nước vẫn cần những người trẻ có trách nhiệm, sẵn sàng đóng góp cho xã hội.

Và điều quan trọng nhất, tôi muốn nhấn mạnh một lần nữa, đó là đừng để mình sa ngã trước tiền tài và danh vọng.

Công nghệ hiện nay phát triển rất nhanh, nhiều bạn trẻ có cơ hội học tập và làm việc ở nước ngoài. Điều đó rất tốt. Nhưng dù ở đâu, các bạn cũng nên nhớ mình là người Việt Nam và luôn tự hào về điều đó.

Cha tôi từng nói rằng cuộc đời ông may mắn nhất là được đi theo con đường của Chủ tịch Hồ Chí Minh, con đường vì dân tộc, vì nhân dân. Tôi nghĩ đó cũng là bài học quý giá cho thế hệ hôm nay.