Không gian khai mạc triển lãm mỹ thuật Phật giáo “Sen Đầu Hạ IX”

Sự kiện do Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức nhân mùa Phật đản Phật lịch 2570, với sự tham gia của nhóm Họa sĩ Phật tử Mặc Hương cùng các họa sĩ thuộc Trung tâm UNESCO Hà Nội.

Lấy cảm hứng từ hình tượng hoa sen biểu tượng quen thuộc trong văn hóa Phật giáo, triển lãm năm nay giới thiệu 58 tác phẩm của 36 họa sĩ, được thể hiện bằng nhiều chất liệu và phong cách khác nhau như sơn mài, sơn dầu, lụa, thủy mặc, tả thực, trừu tượng hay đồng hiện. Mỗi tác phẩm mang một cách tiếp cận riêng nhưng đều gặp nhau ở tinh thần hướng thiện, sự an tịnh nội tâm và cảm thức thiền định.

Các đại biểu khác mời tham dự khai mạc triển lãm mỹ thuật Phật giáo “Sen Đầu Hạ IX”

Theo Ban tổ chức, chưa có mùa triển lãm nào quy tụ số lượng họa sĩ đông đảo và đa dạng phong cách như “Sen Đầu Hạ IX”. Không chỉ tái hiện vẻ đẹp của hoa sen trong đời sống, các tác phẩm còn chuyển tải tinh thần “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, như một biểu tượng của sự thanh khiết và khả năng vượt thoát giữa những biến động của nhân sinh.

Trong không gian triển lãm, hình ảnh sen hiện lên vừa gần gũi vừa mang tính biểu tượng. Có những bức tranh gợi cảm giác tĩnh tại bằng gam màu trầm mặc, cũng có tác phẩm sử dụng nét vẽ phóng khoáng, giàu tính biểu cảm để diễn đạt chiều sâu nội tâm. Với các họa sĩ Phật tử, việc vẽ sen không đơn thuần là sáng tác nghệ thuật mà còn là hành trình quán chiếu chính mình.

Thượng tọa Thích Minh Hiền, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Văn hóa trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam phát biểu khai mạc.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Thượng tọa Thích Minh Hiền nhấn mạnh triển lãm không chỉ là nơi giới thiệu tác phẩm hội họa mà còn là không gian để nghệ sĩ và công chúng cùng hướng đến sự tỉnh thức, an nhiên và vẻ đẹp của tâm hồn.

Dẫn lại tư tưởng trong Kinh Hoa Nghiêm: “Tâm như công họa sư”, Thượng tọa cho rằng chính tâm thức con người là “người họa sĩ” tạo nên thế giới hiện tượng. Vì thế, với người nghệ sĩ Phật tử, cây cọ và sắc màu không chỉ phục vụ sáng tạo mà còn là phương tiện để quán chiếu nội tâm, nuôi dưỡng lòng từ bi và lan tỏa các giá trị thiện lành.

“Người nghệ sĩ chân chính không chỉ cần đôi tay tài hoa mà còn cần một nội tâm thanh tịnh và đời sống tỉnh thức. Khi nghệ thuật gắn với tinh thần giác ngộ, mỗi bức tranh có thể trở thành một đóa sen góp phần hoằng dương chính pháp giữa đời sống hôm nay”, Thượng tọa Thích Minh Hiền chia sẻ.

Một điểm nhấn đặc biệt của “Sen Đầu Hạ IX” là dấu mốc kỷ niệm 20 năm thành lập nhóm Họa sĩ Phật tử Mặc Hương (2006–2026). Hai thập niên hoạt động, nhóm đã kiên trì theo đuổi con đường kết nối nghệ thuật với tinh thần từ bi và trí tuệ của đạo Phật, góp phần tạo nên diện mạo riêng cho mỹ thuật Phật giáo đương đại.

Thượng tọa Thích Minh Hiền trao quà tri ân 37 họa sĩ tham gia triển lãm.

 Không chỉ dừng ở hoạt động trưng bày, triển lãm còn được xem như không gian văn hóa tinh thần dành cho công chúng yêu nghệ thuật và Phật giáo. Giữa nhịp sống đô thị nhiều biến động, những tác phẩm về sen gợi mở cảm giác lắng lại, giúp người xem tìm thấy sự bình yên trong tâm thức và cảm nhận sự giao hòa giữa nghệ thuật với đời sống tâm linh.

Thượng tọa Thích Minh Hiền chụp ảnh lưu niệm cùng 37 họa sĩ tham gia triển lãm “Sen Đầu Hạ IX”.

Thông qua “Sen Đầu Hạ IX”, Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam mong muốn tiếp tục đưa nghệ thuật trở thành cầu nối lan tỏa các giá trị nhân văn, nơi cái đẹp không chỉ để thưởng lãm mà còn góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần và hướng con người đến sự thiện lành, tỉnh thức.

Họa sĩ Trần Thanh Thục bên tác phẩm “Hồi quy bản tự”

Tại triển lãm mỹ thuật Phật giáo “Sen Đầu Hạ IX”, họa sĩ Trần Thanh Thục giới thiệu hai tác phẩm “Hồi quy bản tự” và “Thành - trụ - hoại - không”. Cả hai đều được thực hiện bằng chất liệu cắt vải loại hình nghệ thuật bà kiên trì theo đuổi suốt hơn 40 năm. Hiện bà là hội viên Chi hội Nữ trí thức Đối ngoại.

Họa sĩ Trần Thanh Thục giới thiệu tác phẩm “Hồi quy bản tự” với khách mời thưởng lãm

Sinh năm 1960 tại Nam Định, Trần Thanh Thục là một trong số ít nghệ sĩ Việt Nam lựa chọn tranh cắt vải làm hướng sáng tác chính. Thay vì sử dụng cọ và màu như hội họa thông thường, bà dùng những mảnh vải có màu sắc, họa tiết và chất liệu khác nhau để cắt, ghép và tạo hình trực tiếp trên bề mặt tranh.

Đại sứ Nguyễn Thị Hồi (thứ tư từ trái sang) cùng lãnh đạo Hội Nữ trí thức Việt Nam tặng hoa chúc mừng họa sĩ Trần Thanh Thục tại triển lãm.

Điểm đặc biệt trong cách làm việc của nữ họa sĩ là không dựng phác thảo trước. Tác phẩm được hình thành trong quá trình xử lý chất liệu và cảm xúc thị giác tại chỗ. Những lớp vải chồng nối tạo nên sắc độ, ánh sáng và chiều sâu cho bố cục, đồng thời giữ được cảm giác thủ công đặc trưng của chất liệu.

Họa sĩ Trần Thanh Thục (thứ hai từ trái sang) chụp ảnh lưu niệm cùng khách mời tham quan triển lãm bên tác phẩm “Thành - trụ - hoại - không”.

Hai tác phẩm tham gia “Sen Đầu Hạ IX” tiếp tục cho thấy mối quan tâm của Trần Thanh Thục với các chủ đề mang tính chiêm nghiệm. “Hồi quy bản tự” gợi suy nghĩ về sự trở về với bản thể bên trong, trong khi “Thành - trụ - hoại - không” khai thác quy luật biến đổi của vạn vật theo quan niệm Phật giáo. Thay vì diễn đạt trực tiếp, họa sĩ lựa chọn lối thể hiện tiết chế, sử dụng cấu trúc mảng và màu để tạo cảm giác suy tưởng.

Ngoài đề tài Phật giáo, phần lớn sáng tác của Trần Thanh Thục tập trung vào Hà Nội, làng quê Việt Nam và những hình ảnh đời sống thường nhật. Tranh của bà thiên về nhịp điệu chậm, ít chi tiết, chú trọng sự cân bằng giữa màu sắc và chất liệu hơn là mô tả.

Thượng tọa Thích Minh Hiền chụp ảnh lưu niệm cùng họa sĩ Trần Thanh Thục và lãnh đạo Hội Nữ trí thức Việt Nam bên tác phẩm “Hồi quy bản tự”.

Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, bà đã tổ chức nhiều triển lãm cá nhân. Đáng chú ý là triển lãm “Nghe vải kể chuyện” tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, nơi giới thiệu 75 tác phẩm tranh cắt vải tiêu biểu. Các sáng tác của bà từng được giới thiệu tới công chúng quốc tế như một cách tiếp cận khác về chất liệu truyền thống trong mỹ thuật Việt Nam đương đại.

Với Trần Thanh Thục, vải không chỉ là vật liệu tạo hình mà còn là phương tiện để xử lý ký ức, không gian và cảm xúc. Sau hơn bốn thập niên theo đuổi con đường riêng, bà vẫn tiếp tục làm việc với chất liệu quen thuộc ấy bằng cách tiết chế, bền bỉ và nhất quán trong ngôn ngữ tạo hình.

Một số hình ảnh tại khai mạc triển lãm mỹ thuật Phật giáo “Sen Đầu Hạ IX”