Theo CNN, ngày 3/6, kế hoạch ban đầu của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi là dự lễ khánh thành tuyến tàu cao tốc mới Vande Bharat Express, tuy nhiên ông Modi quyết định thay đổi lịch trình và đến hiện trường tai nạn đường sắt Odisha.

Thủ tướng Modi chỉ đạo các cơ quan ban ngành phải đảm bảo hỗ trợ những người bị thương và gia đình họ, đồng thời khẳng định những người liên đới trong vụ việc sẽ bị trừng trị nghiêm minh.

Vụ tai nạn nghiêm trọng vào tối ngày 2/6 liên quan đến hai đoàn tàu chở khách là một lời nhắc nhở rõ ràng về các vấn đề an toàn đang tiếp tục thách thức hệ thống đường sắt rộng lớn vận chuyển gần 22 triệu hành khách mỗi ngày.

Ấn Độ, quốc gia có 1,42 tỷ dân, sở hữu một trong những tuyến đường sắt rộng lớn và phức tạp nhất thế giới được xây dựng từ thời thuộc địa Anh: hơn 40.000 dặm (64.000 km) đường ray, 14.000 chuyến tàu chở khách và 8.000 nhà ga. 

Trải rộng khắp đất nước từ dãy Himalaya ở phía bắc đến các bãi biển ở phía nam, đây cũng là một hệ thống bị suy yếu do quản lý yếu kém và bỏ bê trong nhiều thập kỷ. Bất chấp những nỗ lực cải thiện an toàn, vẫn có hàng trăm vụ tai nạn xảy ra hàng năm.

Từ năm 2017 đến 2021, có hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến tàu hỏa ở Ấn Độ, theo một báo cáo năm 2022 do Cục Hồ sơ Tội phạm Quốc gia công bố. Con số đó bao gồm các trường hợp hành khách rơi khỏi tàu, va chạm và người bị cắt bởi tàu chạy quá tốc độ trên đường ray.

Dữ liệu chính thức cũng cho thấy trật bánh là dạng tai nạn đường sắt phổ biến nhất ở Ấn Độ, nhưng đã giảm trong những năm gần đây.

Theo Tổng kiểm toán viên của Ấn Độ, Đường sắt Ấn Độ đã ghi nhận 2.017 vụ tai nạn từ năm 2017 đến năm 2021. Trật đường ray chiếm 69% số vụ tai nạn, khiến 293 người thiệt mạng.

Báo cáo đã tìm thấy nhiều yếu tố bao gồm lỗi đường ray, vấn đề bảo trì, thiết bị báo hiệu lỗi thời và lỗi của con người là nguyên nhân chính dẫn đến trật bánh. Nó cũng cho biết việc thiếu tiền hoặc không sử dụng các quỹ sẵn có để khôi phục đường đua đã dẫn đến 26% các vụ tai nạn.

Mặc dù an toàn đường sắt ở Ấn Độ đã được cải thiện so với những năm trước khi các vụ va chạm nghiêm trọng và tai nạn gần các điểm giao cắt không có nhân viên an ninh xảy ra thường xuyên hơn, vẫn có nhiều người chết và hàng trăm người bị thương.

Năm 2016, một đoàn tàu chở khách trượt khỏi đường ray giữa các thành phố Indore và Patna, khiến 146 người thiệt mạng. Một năm sau, một vụ trật bánh ở miền nam Ấn Độ đã giết chết ít nhất 36 hành khách.

Chính phủ ông Modi, đã đầu tư hàng chục tỷ USD vào đường sắt. Số tiền này đã được dùng để cải tạo hoặc thay thế các đường ray cũ do người Anh đặt vào thế kỷ 19, đưa vào các đoàn tàu mới và dỡ bỏ hàng nghìn điểm giao cắt đường sắt không có người trực.

Chuyến tàu mà ông Modi dự định khánh thành hôm thứ Bảy là tuyến Vande Bharat Express thứ 19 của Ấn Độ, nối thành phố Mumbai phía tây và bang Goa phía nam.

Các đoàn tàu hiện đại được thiết kế để giúp giảm nguy cơ va chạm và trật bánh. Theo Bộ trưởng Đường sắt Ashwini Vaishnaw, chúng sẽ được kết hợp với hệ thống bảo vệ va chạm tàu hỏa tự động trên toàn quốc, một công nghệ giúp việc đi lại trở nên an toàn.

Nhưng hệ thống vẫn chưa được cài đặt trên đường đua nơi xảy ra vụ tai nạn hôm 2/6. Hiện chưa rõ nguyên nhân khiến đoàn tàu trật bánh và một cuộc điều tra đã bắt đầu.

Các chuyên gia đề nghị hệ thống đường sắt nước này cần ưu tiên đường ray an toàn và chống va chạm.

"Ấn Độ đã đạt được một số thành công trong việc làm cho các chuyến tàu an toàn hơn trong những năm qua, nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm. Toàn bộ hệ thống cần được sắp xếp lại và phát triển phân tán. Chúng ta không thể chỉ tập trung vào các đoàn tàu hiện đại và có những đường ray không an toàn," Swapnil Garg, cựu quan chức của Dịch vụ Kỹ sư Cơ khí Đường sắt Ấn Độ cho biết.

Garg cho biết vụ tai nạn sẽ "làm rung chuyển toàn bộ hệ thống đường sắt" và khiến các nhà chức trách phải xem xét "văn hóa an toàn lỏng lẻo".

"Tôi không mong cơ quan chức năng vặn chìa khóa và khắc phục sự việc nhanh chóng. Hệ thống đường sắt Ấn Độ rất lớn và sẽ mất thời gian để làm cho nó an toàn hơn. Nhưng cần phải có ý chí", ông nói.

(Nguồn: AP/CNN)