Hai nhà lãnh đạo đã đồng ý bắt đầu dàn xếp một cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp lần đầu tiên từ khi đại dịch Covid-19 diễn ra. Đài Loan được xem là một trong những vấn đề được quan tâm nhất trong cuộc gặp lần này. 

Vấn đề đã nổi lên như một điểm xung đột nghiêm trọng, khi các quan chức Mỹ lo ngại các động thái của Trung Quốc đối với Đài Loan khi chuyến thăm tiềm năng của Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi khiến Bắc Kinh và chính quyền Biden có thể rơi vào vòng xoáy căng thẳng và ngoài tầm kiểm soát.

Vấn đề này đã được thảo luận rất lâu trong cuộc điện đàm kéo dài hai giờ 17 phút vào thứ Năm. Ông Tập đã đưa ra một cảnh báo đáng ngại cho Biden, theo phiên bản các sự kiện của Trung Quốc.

"Nếu bạn nghịch lửa, bạn sẽ bị bỏng. Tôi hy vọng phía Hoa Kỳ có thể thấy rõ điều này", ông nói với Biden, theo hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc. Bản dịch tiếng Anh chính thức do Bộ Ngoại giao Trung Quốc cung cấp sau đó cho biết.

Lời tường thuật của Nhà Trắng về cuộc gọi ít cụ thể hơn.

"Về Đài Loan, Tổng thống Biden nhấn mạnh rằng chính sách của Hoa Kỳ không thay đổi và Hoa Kỳ phản đối mạnh mẽ các nỗ lực đơn phương nhằm thay đổi hiện trạng hoặc phá hoại hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan", một bản tin của Hoa Kỳ viết.

Một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ gọi cuộc thảo luận về Đài Loan là "trực tiếp và trung thực" nhưng hạ thấp lời cảnh báo của ông Tập, cho thấy đó là tiêu chuẩn để nhà lãnh đạo Trung Quốc cảnh báo về những rủi ro "đùa với lửa".

Cuộc điện đàm là cuộc điện đàm thứ năm của Biden và ông Tập kể từ tháng 2/2021. Trước đó, các quan chức Mỹ cho biết một loạt chủ đề - từ căng thẳng xung quanh Đài Loan, cạnh tranh kinh tế đến cuộc chiến ở Ukraina - có thể sẽ nảy sinh.

Nhưng hy vọng cải thiện đáng kể quan hệ với Bắc Kinh là rất thấp. Thay vào đó, các trợ lý của Biden hy vọng duy trì mối quan hệ cá nhân với ông Tập, ít nhất có thể tránh được một tính toán sai lầm có thể dẫn đến đối đầu.

Điều phối viên truyền thông của Hội đồng An ninh Quốc gia John Kirby cho biết: "Đây là kiểu chăm sóc mối quan hệ mà Tổng thống Biden tin tưởng thực hiện, ngay cả với các quốc gia mà bạn có thể có những khác biệt đáng kể".

Khi cuộc gọi hôm thứ Năm kết thúc, cơ hội cho một hội nghị thượng đỉnh có thể xuất hiện vào tháng 11, khi một loạt hội nghị thượng đỉnh sẽ diễn ra ở châu Á - bao gồm G-20 ở Bali, Indonesia và Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương ở Bangkok, Thái Lan. Những người quen thuộc với vấn đề này cho biết các quan chức Mỹ đang tìm cách sắp xếp một cuộc gặp như vậy bên lề một trong những hội nghị thượng đỉnh.

Việc lên kế hoạch cho cuộc điện đàm của Biden với ông Tập đã diễn ra trước sự phẫn nộ về chuyến thăm được đề xuất của Pelosi tới Đài Bắc. Không bên nào tiết lộ liệu kế hoạch của Pelosi có được thảo luận cụ thể hay không.

Biden hiện cũng đang cân nhắc xem có nên dỡ bỏ một số thuế quan từ thời Trump đối với Trung Quốc nhằm giảm lạm phát hay không, mặc dù các quan chức Nhà Trắng cho biết ông vẫn chưa quyết định và chủ đề này sẽ không ảnh hưởng nhiều đến ông cuộc gặp với ông Tập.

Thay vào đó, việc Trung Quốc leo thang gây hấn trong khu vực - bao gồm cả Đài Loan và Biển Đông - là trung tâm của những căng thẳng hiện nay. Các quan chức Mỹ lo ngại nếu không có những đường dây liên lạc cởi mở, những hiểu lầm có thể dẫn đến xung đột ngoài ý muốn.

Điều đó bao gồm cách Bắc Kinh phản ứng với chuyến thăm tiềm năng của Pelosi tới Đài Loan.

Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin cho biết hôm thứ Tư rằng ông đã nói chuyện với Pelosi để cung cấp "đánh giá về tình hình an ninh". Pelosi đã không đưa ra bất kỳ thông báo nào về kế hoạch của bà về chuyến đi.

"Tôi không bao giờ nói về chuyến đi của mình. Đó là một mối nguy hiểm đối với tôi", bà nói hôm thứ Tư.

Tuy nhiên, ngay cả lời nói không chính thức rằng người đứng thứ ba trong nhiệm kỳ tổng thống Mỹ đang cân nhắc chuyến thăm Đài Loan đã khiến Bắc Kinh phản ứng dữ dội, vốn coi các chuyến thăm của các quan chức cấp cao Mỹ là một dấu hiệu của mối quan hệ ngoại giao với hòn đảo này.

"Quân đội Trung Quốc sẽ không bao giờ đứng yên và chắc chắn sẽ có những hành động mạnh mẽ để ngăn chặn mọi sự can thiệp của lực lượng bên ngoài và âm mưu của phe ly khai đối với 'Đài Loan độc lập', đồng thời kiên quyết bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia", Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Tan Kefei cho biết hôm thứ Ba để trả lời các câu hỏi về chuyến đi được báo cáo của Pelosi đến Đài Bắc.

Nhà Trắng gọi những lời bình luận đó là "không cần thiết" và "vô ích", nói rằng những lời lẽ hùng biện chỉ làm leo thang căng thẳng "theo cách hoàn toàn không cần thiết".

Họ cũng tiết lộ những gì các quan chức Mỹ đã nói là sự hiểu lầm của các quan chức Trung Quốc về tầm quan trọng của chuyến thăm dự kiến của Pelosi. Các quan chức cho biết Trung Quốc có thể nhầm lẫn chuyến thăm của Pelosi với chuyến thăm chính thức vì cả bà và Biden đều là đảng viên Đảng Dân chủ.

Điều đó tạo thêm áp lực cho cuộc gọi của ông Biden với ông Tập. Các quan chức đã thận trọng về việc liệu chuyến thăm của Pelosi có được thực hiện hay không, hoặc nó sẽ ảnh hưởng đến cuộc gặp như thế nào. Nhưng sự nhầm lẫn rõ ràng của Trung Quốc về sự khác biệt giữa Nhà Trắng và Quốc hội có thể khiến các cuộc đàm phán trở nên gay gắt hơn.

Mối quan tâm của các quan chức chính quyền về chuyến đi của Pelosi một phần bắt nguồn từ thời điểm của nó. Nó sẽ đến vào một thời điểm đặc biệt căng thẳng, với Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc sắp tới, trong đó ông Tập được cho là sẽ tìm kiếm một nhiệm kỳ thứ ba chưa từng có.

Với việc Trung Quốc gần đây đã báo cáo kết quả kinh tế tồi tệ nhất trong hai năm, ông Tập thấy mình đang ở trong một tình huống chính trị nhạy cảm trước thềm cuộc họp quan trọng.

Biden lần cuối nói chuyện với ông Tập là vào tháng 3, khi ông làm việc để thuyết phục nhà lãnh đạo Trung Quốc không ủng hộ Nga trong bối cảnh nước này tấn công Ukraina. Các quan chức đã theo dõi chặt chẽ cách Bắc Kinh phản ứng với cuộc chiến, hy vọng phản ứng chủ yếu là thống nhất của phương Tây - bao gồm một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế và các lô hàng vũ khí hàng tỷ USD - sẽ sáng tỏ khi Trung Quốc xem xét các hành động của họ đối với Đài Loan.

(Nguồn: CNN)