Các nhà nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới đã viết trong một nghiên cứu mới được công bố hôm thứ Năm: "Thế giới có thể đang tiến tới một cuộc suy thoái toàn cầu vào năm 2023".

Lập luận của các chuyên gia dựa trên ý kiến cho rằng, nền kinh tế toàn cầu đã chậm lại đáng kể trong năm nay, nhưng đồng thời, thế giới đang trải qua một trong những giai đoạn thắt chặt chính sách tiền tệ và tài khóa tồi tệ nhất trong 5 thập kỷ qua khi các nước đồng loạt tuyên chiến với lạm phát.

Về tiền tệ, các ngân hàng trung ương đang tăng lãi suất và kéo thanh khoản khỏi thị trường để giảm giá tiêu dùng. Ví dụ, ở Mỹ, Fed đã tăng lãi suất bốn lần trong năm nay trong bối cảnh tỷ lệ lạm phát cao chưa từng thấy kể từ đầu những năm 1980.

Và theo Ngân hàng Thế giới, nếu sự gián đoạn nguồn cung và áp lực thị trường lao động vẫn cao, các quan chức có thể cần tiếp tục thắt chặt chính sách cho đến năm 2023 khi lãi suất trung bình toàn cầu đạt gần 6% để kiểm soát lạm phát cốt lõi - không bao gồm thực phẩm dễ bay hơi và giá năng lượng.

Các nhà nghiên cứu lập luận rằng những thay đổi chính sách này là "cần thiết để kiềm chế áp lực lạm phát" trong dài hạn. Bởi các cuộc suy thoái trước đây đã cho thấy những nguy cơ của việc để lạm phát tiếp tục tăng cao trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế suy yếu như trong cuộc suy thoái 1981- 1982, hơn 40 quốc gia đã trải qua cuộc khủng hoảng nợ và tăng trưởng kinh tế sụt giảm kéo dài hơn một thập kỷ.

Nhưng các nhà nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới cũng cảnh báo rằng việc giảm chi tiêu của chính phủ sau đại dịch, kết hợp với tăng lãi suất trên toàn thế giới, có thể dẫn đến căng thẳng tài chính đáng kể, thậm chí "kích hoạt một cuộc suy thoái toàn cầu".

"Việc thắt chặt các chính sách tài khóa và tiền tệ gần đây có thể sẽ hữu ích trong việc giảm lạm phát", Ayhan Kose, Quyền Phó Chủ tịch về Tăng trưởng Công bằng, Tài chính và Thể chế của Ngân hàng Thế giới cho biết trong một tuyên bố. 

"Nhưng vì chúng có tính đồng bộ cao giữa các quốc gia, nên chúng có thể cộng hưởng lẫn nhau trong việc thắt chặt các điều kiện tài chính và gây ra tình trạng suy giảm tăng trưởng toàn cầu".

Tuy nhiên, một cuộc suy thoái toàn cầu không có nghĩa là tất cả các quốc gia sẽ bị ảnh hưởng như nhau. Và Chủ tịch Ngân hàng Thế giới David Malpass nói thêm rằng ông lo lắng rằng điều này sẽ tàn phá các quốc gia đang phát triển.

"Tăng trưởng toàn cầu đang chậm lại mạnh mẽ, có khả năng chậm hơn nữa khi nhiều quốc gia rơi vào suy thoái. Những xu hướng này sẽ gây ra những hậu quả lâu dài, tàn phá cuộc sống của người dân ở các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển", ông nói.

Một cú hích nguồn cung

Ngân hàng Thế giới đã cắt giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu nhiều lần trong năm nay và hiện dự kiến tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu chỉ đạt 2,9% vào năm 2023 - giảm mạnh so với mức tăng 4,1% mà họ đã dự đoán vào tháng 1.

Tuy nhiên, nếu các ngân hàng trung ương buộc phải tăng lãi suất trung bình lên 6% trên toàn cầu và thị trường tài chính tiếp tục hoạt động kém hiệu quả, thì tăng trưởng GDP toàn cầu có thể chậm lại chỉ còn 0,5% vào năm 2023, nghiên cứu mới của Ngân hàng Thế giới cho thấy.

Để tránh sự co thắt mạnh mẽ đó, Malpass đưa ra nhận định rằng, các chính phủ không chỉ giảm nhu cầu bằng cách tăng lãi suất, mà còn phải tăng nguồn cung bằng cách đầu tư vào sản xuất.

"Để đạt được tỷ lệ lạm phát thấp, ổn định tiền tệ và tăng trưởng nhanh hơn, các nhà hoạch định chính sách có thể chuyển trọng tâm từ giảm tiêu dùng sang thúc đẩy sản xuất. Các chính sách nên tìm cách tạo ra đầu tư bổ sung và cải thiện năng suất và phân bổ vốn, những yếu tố quan trọng đối với tăng trưởng và giảm nghèo", ông nói.

Và trong khi nghiên cứu mới của Ngân hàng Thế giới đưa ra một số dự đoán bi quan, tổ chức này cũng phát hiện ra rằng một cuộc suy thoái không hẳn sẽ diễn ra.

Theo các nhà nghiên cứu, các quan chức ngân hàng trung ương có thể hạ nhiệt lạm phát mà không gây ra suy thoái toàn cầu bằng cách tăng lãi suất từ từ và truyền đạt rõ ràng các quyết định chính sách, miễn là các chính phủ tiếp tục đầu tư để tăng nguồn cung và cứu trợ những người bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi giá cả tăng.

Cảnh báo và khuyến nghị mới từ Ngân hàng Thế giới theo sau những bình luận bi quan do Malpass đưa ra hồi tháng 6.

Nhà kinh tế trưởng trước đây của Bear Sterns cũng đưa ra cảnh báo trong tháng 6 rằng, "lạm phát đình trệ" - một sự kết hợp kinh tế độc hại giữa tăng trưởng thấp và lạm phát cao - có thể gây áp lực lạm phát, từ cuộc chiến ở Ukraina đến những đợt đóng cửa vì COVID-19 ở Trung Quốc, tiếp tục tàn phá trên nền kinh tế toàn cầu.