Phát biểu kết luận phiên họp cho ý kiến về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) chiều 17/3, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý đến vấn đề sở hữu nhà chung cư có thời hạn.

"Đây là vấn đề được Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định là vấn đề quan trọng, nhạy cảm. Để tiếp tục hoàn chỉnh hồ sơ, Ủy ban Thường vụ đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến tại phiên họp, ý kiến các cơ quan tổ chức, nhân dân, trong đó lưu ý không quy định thời hạn sở hữu nhà chung cư", ông Định nhấn mạnh.

Đồng thời, Phó chủ tịch Quốc hội cho rằng cần quy định về các trường hợp cụ thể, về trình tự, thủ tục, các phương án tiến hành, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan để cải tạo nhà chung cư không còn an toàn, bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ của người dân có nhà phải di dời và quyền được hưởng an toàn của người dân.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết theo quy định của pháp luật, Chính phủ có quyền trình Quốc hội phương án của Chính phủ. Nếu Chính phủ tiếp thu ý kiến thì Chính phủ hoàn thiện dự thảo theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Ông lưu ý nếu Chính phủ có phương án khác thì cần trình hai phương án, nêu rõ ưu điểm, nhược điểm, trình bày một cách toàn diện, lập luận rõ ràng làm cơ sở để các đại biểu Quốc hội xem xét, cho ý kiến, quyết định lựa chọn được phương án tốt nhất, khả thi nhất, vừa khắc phục được những bất cập, vướng mắc của Luật Nhà ở hiện hành và của công tác thực thi pháp luật về nhà ở hiện hành, theo Zing.

"Đồng thời phải đáp ứng được nguyện vọng, quyền và nghĩa vụ của người dân, của Nhà nước và phục vụ sự ổn định trật tự xã hội và phát triển kinh tế - xã hội đất nước", ông nói.

Về cải tạo xây dựng nhà chung cư, ông cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị phải kịp thời khắc phục các bất cập nhưng đồng thời cụ thể hóa đầy đủ chủ trương tại Nghị quyết 06 của Bộ Chính trị về xây dựng phát triển quy hoạch bền vững Việt Nam. Trong đó có nội dung "tháo gỡ các vướng mắc về pháp lý, ban hành cơ chế, chính sách đột phá" và phân cấp triệt để cho các địa phương để đẩy nhanh cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ, công trình hết niên hạn sử dụng.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) phối hợp chặt chẽ với các cơ quan để đảm bảo tính đồng bộ đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Đấu thầu (sửa đổi), Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi), Bộ luật Dân sự, Luật Công đoàn, Luật Xây dựng, Luật Giá (sửa đổi) và các luật khác.

"Đề nghị các Ủy ban của Quốc hội nghiên cứu phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra để tiếp tục thẩm tra, bảo đảm sự thống nhất về chính sách giữa các dự án luật đang chuẩn bị trình Quốc hội với nhau", ông nói.

Ông Nguyễn Khắc Định nêu rõ trên cơ sở ý kiến tại phiên họp, đề nghị Chính phủ nghiên cứu, tiếp thu, hoàn chỉnh dự án Luật, tờ trình và hồ sơ dự án Luật gửi đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội để phân công Ủy ban Pháp luật tiếp tục thẩm tra chính thức.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh: Vướng trong sửa chữa cải tạo nhà chung cư có thực sự xuất phát từ thời hạn sở hữu nhà chung cư? Do đó các cơ quan soạn thảo và thẩm tra cần tiếp tục thảo luận, làm rõ.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, hiện nay đa số ý kiến của Thường trực Ủy ban Pháp luật, ý kiến phản biện chính sách của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bày tỏ băn khoăn và không tán thành quy định này. Chủ tịch Quốc hội làm rõ, theo quy định của Hiến pháp và pháp luật thì quyền sở hữu đối với tài sản được Nhà nước bảo vệ và không ai có thể bị hạn chế, bị tước đoạt trái luật quyền sở hữu và quyền khác đối với tài sản.

Cũng theo quy định của Bộ luật Dân sự, trường hợp nhà chung cư bị tiêu hủy thì quyền của chủ sở hữu căn hộ chung cư thực hiện theo quy định của pháp luật. Như vậy, quyền của chủ sở hữu nhà chung cư vẫn còn tồn tại và được quy định bằng một luật nào đó như Luật Nhà ở, chứ không phải quyền đó bị chấm dứt.

Hơn nữa loại ý kiến này cũng cho rằng không thể đồng nhất giữa 2 phạm trù quyền sở hữu và thời gian sử dụng. Luật Xây dựng 2014 và các văn bản hướng dẫn cũng đã có quy định chi tiết về thời hạn sử dụng của công trình xây dựng nói chung, trong đó bao gồm công trình nhà chung cư và các trường hợp cụ thể, theo VTC News.

"Đối với thời hạn sử dụng nhà chung cư mà dân gian nói nôm na là tuổi thọ nhà chung là khái niệm về mặt kĩ thuật xây dựng. Khái niệm về kỹ thuật xây dựng khác với khái niệm về quyền sở hữu là một khái niệm về pháp lý. Nếu quy định như điều 25 dự thảo luật vô hình trung gây ra sự nhầm lẫn giữa quyền sở hữu và thời hạn sử dụng", Chủ tịch Quốc hội phân tích.

Ngoài ra, nhiều phân tích khác theo giác độ quản lý nhà nước và quyền lợi của người dân cho rằng thời hạn sử dụng nhà chung cư là quy định can thiệp đến quyền sở hữu và tác động rất lớn đến quyền lợi, tâm tư tình cảm, nguyện vọng của người dân và tác động đến cả thị trường bất động sản nói chung.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc này phải được đánh giá một cách rất kỹ lưỡng, thận trọng, toàn diện hơn nữa. Đồng thời, luật này cần tập trung vào việc quy định chặt chẽ và cụ thể hơn nữa về thời hạn sử dụng nhà chung cư. Việc tiêu hủy, phá dỡ, cải tạo nhà chung cư trên cơ sở đánh giá những vướng mắc trong thực tế, luật hóa những nội dung trong nghị định.

Phát biểu giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Bộ Xây dựng trình quy định này vì mục tiêu bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhân dân khi công trình mất an toàn, không đảm bảo điều kiện sử dụng.

Chia sẻ về lý do đưa ra quy định này trong dự thảo, dẫn các quy định luật, ông Nguyễn Thanh Nghị cho biết, trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), quyền sở hữu chung cư chỉ chấm dứt khi nhà chung cư bị phá dỡ chứ không phải hết hạn sử dụng là chấm dứt. Chung cư chưa hết hạn sử dụng nhưng mất an toàn cũng sẽ buộc phải tháo dỡ.

"Việc quy định thời hạn cũng xuất phát từ thực tiễn công tác cải tạo chung cư cũ. Hiện cả nước có 5.687 chung cư, ở Hà Nội có hơn 3.015 chung cư, TP.HCM có 1.568 chung cư. Trong đó xây dựng trước năm 1994 có 1.850 chung cư Hà Nội và hơn 400 chung cư ở TP.HCM", Bộ trưởng Xây dựng nói.

Ông Nguyễn Thanh Nghị đánh giá chung cư là công trình đặc thù, có nhiều người sử dụng, khi xuống cấp, hư hỏng sẽ có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến an toàn tài sản, tính mạng của cư dân. Từ thực tế như vậy, trên cơ sở kinh nghiệm của các nước trong khu vực và quốc tế, Bộ Xây dựng mới đưa ra đề xuất quy định như trong dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi.

Tuy nhiên, qua ý kiến của ủy ban thẩm tra và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày hôm nay, đặc biệt là ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội, ông Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Bộ Xây dựng sẽ nghiêm túc rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng, quy định rõ hơn để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của của người dân, đồng thời cũng đảm bảo được mục tiêu cải tạo chung cư cũ, đảm bảo an toàn sức khỏe, tính mạng của nhân dân.

(Tổng hợp)