Cuốn sách “Nhận diện và phòng, chống lừa đảo trực tuyến” do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát hành, dưới sự chủ biên của Nguyễn Thái Bình. Ảnh: AV

Sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số đã đưa internet và mạng xã hội trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống. Từ giao dịch tài chính, mua sắm, học tập đến làm việc, kết nối thông tin tất cả đều có thể thực hiện nhanh chóng chỉ với một thiết bị thông minh. Tuy nhiên, mặt trái của tiện ích này là sự gia tăng nhanh chóng của các hành vi lừa đảo trực tuyến, với thủ đoạn ngày càng phức tạp, khó lường.

Thực tế thời gian qua cho thấy, không ít người đã trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo với số tiền thiệt hại lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng. Các chiêu thức phổ biến gồm giả danh cơ quan chức năng, gửi đường link giả mạo, cài đặt ứng dụng độc hại, hay mời gọi đầu tư với cam kết lợi nhuận cao. Nhiều đối tượng còn tận dụng mạng xã hội để tạo dựng lòng tin, đánh vào tâm lý nhẹ dạ, ham lợi nhuận hoặc thiếu thông tin của người dùng nhằm chiếm đoạt tài sản. Chỉ một cuộc gọi mạo danh, một tin nhắn trúng thưởng hoặc một đường link lạ cũng có thể trở thành “bẫy” đối với bất kỳ ai.

Đáng chú ý, trong khi số lượng người tham gia môi trường số không ngừng tăng, thì kỹ năng nhận diện rủi ro của một bộ phận người dùng vẫn còn hạn chế. Người cao tuổi hoặc những người ít tiếp cận công nghệ dễ trở thành mục tiêu của các đối tượng xấu. Ngay cả người trẻ dù thường xuyên cập nhật cảnh báo cũng có thể bị qua mặt bởi những kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi, thậm chí có sự hỗ trợ của công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo.

Trước thực tế đó, việc trang bị kiến thức và kỹ năng bảo vệ bản thân trên không gian mạng trở nên cấp thiết. Cuốn sách “Nhận diện và phòng, chống lừa đảo trực tuyến” do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát hành, dưới sự chủ biên của Nguyễn Thái Bình, được xem như một tài liệu hữu ích, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn số.

Nội dung sách được thiết kế thành hai phần rõ ràng. Phần đầu tập trung phân tích thực trạng lừa đảo trực tuyến trong bối cảnh internet phát triển mạnh, đồng thời hệ thống hóa các hình thức lừa đảo phổ biến. Người đọc có thể nhận diện các thủ đoạn như giả danh cơ quan công quyền, lừa đảo việc làm – du lịch – đầu tư tài chính, lừa đảo tình cảm, chiếm đoạt tài khoản cá nhân, gian lận trong thương mại điện tử, hay các mô hình đa cấp trái phép liên quan đến tiền điện tử và tài sản ảo. Đáng chú ý, sách cũng đề cập những phương thức mới lợi dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để dựng lên các kịch bản lừa đảo tinh vi hơn.

Phần hai đi sâu vào các giải pháp phòng, chống, đưa ra những khuyến nghị thiết thực giúp người dùng xây dựng “lá chắn” bảo vệ mình. Từ việc tăng cường bảo mật tài khoản, bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm chứng thông tin trước khi giao dịch, đến cách xử lý khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo tất cả đều được trình bày cụ thể, dễ áp dụng.

Với lối diễn đạt rõ ràng, gắn với tình huống thực tế, cuốn sách không chỉ cung cấp thông tin mà còn giúp hình thành tư duy cảnh giác và thói quen sử dụng internet an toàn. Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành “mặt trận” mới của tội phạm, những tài liệu như vậy đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao “sức đề kháng số” của cộng đồng, hướng tới một môi trường mạng an toàn và lành mạnh hơn.