Nhiều người nghĩ rằng khi thắp hương chỉ cần chuẩn bị lễ vật đầy đủ và khấn vái thành tâm là đủ. Thế nhưng, trong không ít gia đình, lời nói trong lúc dâng hương cũng được xem là một phần của phép ứng xử. Vì vậy, người lớn thường nhắc con cháu hạn chế nói một số câu nhất định để giữ sự trang nghiêm trước bàn thờ.

1. Không nên nói những lời cáu gắt, cãi vã hoặc trách móc

Theo quan niệm truyền thống, bàn thờ là nơi con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên, vì vậy việc lớn tiếng cãi nhau, quát mắng hay buông những lời khó nghe ngay trong lúc thắp hương thường được xem là không phù hợp. Xét dưới góc độ đời sống, điều này cũng hoàn toàn dễ hiểu bởi một không gian vốn dành cho sự tưởng nhớ và sum họp sẽ khó giữ được sự trang nghiêm nếu xen lẫn những lời hơn thua hay bực tức. Chính vì vậy, nhiều gia đình thường chọn gác lại những mâu thuẫn, đợi sau khi việc thắp hương kết thúc mới tiếp tục trao đổi để tránh ảnh hưởng đến bầu không khí chung.

2. Không nên buông lời đùa cợt hoặc nói những câu thiếu nghiêm túc

Trong những dịp đông đủ con cháu, việc trò chuyện, hỏi han là điều rất bình thường. Tuy nhiên, nhiều người lớn tuổi vẫn khuyên nên hạn chế những câu nói đùa quá trớn, trêu chọc nhau hoặc cười nói quá ồn ào ngay trước bàn thờ. Điều này không có nghĩa mọi người phải giữ im lặng tuyệt đối, mà chỉ là nên lựa chọn lời nói và thái độ phù hợp với hoàn cảnh. Khi không gian thờ cúng được giữ sự chừng mực, việc dâng hương cũng trở nên ý nghĩa hơn và thể hiện được sự tôn trọng đối với tổ tiên cũng như những người có mặt trong gia đình.

3. Không nên khấn xin theo kiểu "mặc cả"

Nhiều người khi thắp hương thường mong muốn công việc thuận lợi, gia đình bình an hay sức khỏe dồi dào, đó là điều rất tự nhiên. Tuy nhiên, theo quan niệm của nhiều gia đình Việt, lời khấn nên xuất phát từ sự chân thành thay vì mang tâm lý "đánh đổi", chẳng hạn như hứa hẹn điều này để đổi lấy điều kia hoặc chỉ tập trung cầu xin tiền tài, lợi ích vật chất. Trên thực tế, ý nghĩa của việc thắp hương trước hết là tưởng nhớ tổ tiên và gửi gắm những mong ước tốt đẹp. Vì vậy, một lời khấn ngắn gọn, thành tâm thường được nhiều người cho là phù hợp hơn so với việc khấn quá dài hoặc đặt nặng chuyện được - mất.

Thực tế, không có văn bản hay quy chuẩn nào quy định chính xác phải nói gì hoặc tuyệt đối không được nói gì khi thắp hương. Mỗi gia đình, mỗi địa phương cũng có những tập quán riêng được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, dù thực hiện theo cách nào, việc giữ lời nói ôn hòa, thái độ chừng mực và sự thành kính vẫn là điểm chung được nhiều người coi trọng. Xét cho cùng, giá trị của việc thắp hương không nằm ở những câu khấn cầu kỳ, mà ở sự biết ơn, lòng tưởng nhớ và cách mỗi người gìn giữ nét đẹp văn hóa trong đời sống gia đình.

* Thông tin trong bài mang tính tham khảo, chiêm nghiệm