Talkshow “Áo dài và Hội họa” tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Vừa qua, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), talkshow “Áo dài và Hội họa” do Câu lạc bộ Di sản Văn hóa Áo dài Việt Nam phối hợp cùng họa sĩ Lê Trang tổ chức đã thu hút sự quan tâm của đông đảo giới nghệ thuật và công chúng yêu văn hóa truyền thống. Sự kiện diễn ra trong không khí cởi mở, giàu đối thoại, mở ra nhiều góc nhìn mới mẻ về hành trình lan tỏa vẻ đẹp áo dài thông qua hội họa đương đại.

Chương trình nằm trong chuỗi hoạt động của hệ thống Câu lạc bộ Di sản Văn hóa Áo dài Việt Nam nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị của tà áo dài biểu tượng văn hóa đặc sắc của dân tộc. Xa hơn, đây còn là một bước đi cụ thể hướng tới mục tiêu đề cử áo dài trở thành Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, đồng thời kết nối cộng đồng yêu áo dài trong và ngoài nước, góp phần đưa trang phục truyền thống hòa nhịp vào đời sống hôm nay và hỗ trợ các làng nghề liên quan.

Không chỉ dừng lại ở một buổi trao đổi học thuật, talkshow là cuộc gặp gỡ giàu cảm hứng giữa đại diện Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam, các họa sĩ gắn bó với đề tài di sản và công chúng. Nhiều câu hỏi được đặt ra và thảo luận thẳng thắn.

Ba diễn giả chính của chương trình gồm bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam; họa sĩ Chu Nhật Quang, người sở hữu kỷ lục Guinness trong lĩnh vực hội họa; và họa sĩ Lê Trang, nữ họa sĩ Việt Nam có nhiều tác phẩm được trưng bày tại các triển lãm quốc tế ở Anh, Pháp, Ý và Mỹ.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam

Chia sẻ tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thanh Tâm cho biết trong ba năm qua, mạng lưới Câu lạc bộ Di sản Văn hóa Áo dài Việt Nam đã phát triển nhanh chóng, với 15 câu lạc bộ trong nước và 8 câu lạc bộ ở nước ngoài, trải rộng tại châu Âu, châu Úc và châu Á. Đặc biệt, tháng 9/2025, Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam chính thức ra mắt, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hành trình bảo tồn và lan tỏa giá trị áo dài một cách bài bản, có chiều sâu.

“Áo dài không chỉ là trang phục, mà là dấu hiệu nhận diện văn hóa của Việt Nam. Chỉ cần nhìn thấy tà áo dài, người ta có thể nhận ra Việt Nam ở bất cứ đâu,” bà Thanh Tâm nhấn mạnh. Theo bà, tín hiệu tích cực là ngày càng nhiều bạn trẻ chủ động mặc áo dài trong đời sống thường ngày, từ dạo phố, tham quan di sản đến tham dự các sự kiện văn hóa. “Chính tình yêu và sự tự nhiên của giới trẻ với áo dài là điểm tựa để chúng tôi tiếp tục những hành trình dài hơi hơn,” bà chia sẻ.

Đánh giá về vai trò của nghệ thuật tạo hình, bà Thanh Tâm cho rằng hội họa có sức mạnh đặc biệt trong việc “lưu giữ” vẻ đẹp và tinh thần áo dài. Những tác phẩm nghệ thuật, theo bà, không chỉ ghi lại hình ảnh, mà còn chưng cất cảm xúc, ký ức và chiều sâu văn hóa điều mà các hình thức quảng bá ngắn hạn khó có thể thay thế. Dự kiến vào tháng 5/2026, Hiệp hội sẽ ra mắt ấn phẩm chuyên đề mang tên “Áo dài Việt Nam – Di sản và Hòa bình”, với mong muốn có sự đồng hành của các họa sĩ, trong đó có Lê Trang, qua những sáng tác về áo dài.

Họa sĩ Chu Nhật Quang, người sở hữu kỷ lục Guinness trong lĩnh vực hội họa

Ở góc nhìn của một họa sĩ trẻ, Chu Nhật Quang cho rằng áo dài là một biểu tượng hiếm hoi vừa mang đậm cốt cách truyền thống, vừa chứng tỏ khả năng thích nghi bền bỉ với đời sống hiện đại. “Hơn một thế kỷ trôi qua, áo dài vẫn hiện diện vững vàng trong đời sống văn hóa Việt. Nó mềm mại, kín đáo, tôn vinh vẻ đẹp người phụ nữ, đồng thời không ngừng biến chuyển theo nhịp sống đương đại,” anh nhận định.

Theo Chu Nhật Quang, chìa khóa để áo dài tiếp tục sống động nằm ở việc chắt lọc những giá trị cốt lõi, đồng thời trao không gian sáng tạo cho thế hệ trẻ. “Khi quá khứ và hiện tại được kết nối một cách tự nhiên, những giá trị bền vững của áo dài mới có thể được truyền tiếp qua nhiều thế hệ,” anh nói.

Họa sĩ Lê Trang, nữ họa sĩ Việt Nam có nhiều tác phẩm được trưng bày tại các triển lãm quốc tế ở Anh, Pháp, Ý và Mỹ.

Là nhân vật trung tâm của không gian triển lãm đi kèm talkshow, họa sĩ Lê Trang chia sẻ rằng cảm hứng với áo dài đến với chị rất tự nhiên, bắt nguồn từ ký ức tuổi thơ và không gian văn hóa Huế nơi sắc tím trầm lắng và hình ảnh người phụ nữ trong tà áo dài đã in sâu trong tâm thức. “Ngay cả trong những bức tranh không trực tiếp vẽ áo dài, người xem vẫn có thể cảm nhận tinh thần Huế và nét dịu dàng rất Việt,” chị bộc bạch.

Chính hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong áo dài đã giúp Lê Trang có những tác phẩm đầu tiên bước ra thị trường quốc tế. Theo chị, các nhà sưu tầm nước ngoài không chỉ bị thu hút bởi vẻ đẹp tạo hình, mà còn bởi câu chuyện văn hóa và chiều sâu di sản ẩn sau từng lớp màu, từng nếp vải. “Ở đâu có áo dài, ở đó người ta nhận ra Việt Nam,” nữ họa sĩ chia sẻ.

Talkshow “Áo dài và Hội họa” gợi mở những cách tiếp cận mới trong việc gìn giữ và làm mới di sản. Từ những câu chuyện nghệ thuật được kể bằng sắc màu, có thể thấy rằng hành trình để áo dài tiếp tục hiện diện sống động trong đời sống đương đại không chỉ là trách nhiệm của các nhà quản lý văn hóa hay nghệ sĩ, mà cần sự chung tay của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ những người đang và sẽ viết tiếp câu chuyện của di sản Việt Nam trong tương lai.

Hoàng Toàn