Tháng trước, bác sĩ Vương – một bác sĩ nhi khoa tại bệnh viện hạng II – vừa chính thức nghỉ hưu. Chưa kịp tận hưởng những ngày thảnh thơi, bà đã được con gái “mời” sang giúp chăm cháu ngoại.

Một buổi chiều, khi đang đẩy xe nôi dạo quanh khu chung cư, bà tình cờ thấy một bà cụ ở tầng 3 đang đút cháo cho đứa cháu khoảng 8 tháng tuổi. Lại gần nhìn kỹ, bác sĩ Vương thấy trong bát là cháo xương có màu vàng đục, nhiều dầu mỡ đến mức người lớn nhìn cũng khó thấy ngon miệng.

Thấy đứa trẻ không chịu ăn, bà cụ liền nói:

“Trẻ con ăn nhạt không thích đâu, phải cho thêm chút muối mới chịu há miệng.”

Nghe vậy, bác sĩ Vương giật mình. “Bệnh nghề nghiệp” khiến bà lập tức lên tiếng:

“Bác ơi, bé mới 8 tháng thôi, chưa nên cho muối đâu. Thận của trẻ còn yếu, chưa xử lý được lượng muối. Với lại cháo xương nhìn thì đặc nhưng thực ra dinh dưỡng không nhiều, lại dễ làm bé no bụng mà thiếu chất.”

Bà cụ tỏ ra ngạc nhiên:

“Ngày xưa chúng tôi nuôi con cháu đều làm vậy mà vẫn lớn lên bình thường.”

Bác sĩ Vương nhẹ nhàng giải thích:

“Chính vì cách nuôi cũ nên nhiều trẻ ngày trước không đạt được chiều cao lý tưởng, sức đề kháng cũng không tốt. Bây giờ điều kiện tốt hơn, việc nuôi trẻ cũng nên dựa trên khoa học.”

Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý của nhiều bà, nhiều mẹ trong khu. Chỉ một lúc sau đã có cả nhóm bà nội, bà ngoại tụ tập lại hỏi han đủ điều về việc ăn dặm cho trẻ.

Nhân dịp đó, bác sĩ Vương đã chỉ ra một số sai lầm phổ biến trong việc cho trẻ ăn dặm. Theo bà, có 5 loại thực phẩm tưởng tốt nhưng lại không nên cho trẻ nhỏ ăn thường xuyên, bởi có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ.

1. Cháo trắng – dễ tiêu nhưng gần như “rỗng dinh dưỡng”

Nhiều người cho rằng nếu trẻ không chịu ăn dặm thì cứ nấu cháo trắng cho dễ tiêu. Nhưng theo bác sĩ Vương, cháo trắng chủ yếu là nước và tinh bột, chiếm hơn 90% thành phần.

Trong khi đó, lượng protein, vitamin và khoáng chất lại rất ít. Trẻ ăn một bát cháo có thể thấy no bụng nhưng cơ thể lại không nhận được những “vật liệu xây dựng” cần thiết cho sự phát triển.

Trong thời gian làm việc tại khoa nhi, bà từng gặp nhiều trẻ trong giai đoạn ăn dặm chỉ ăn cháo trắng hằng ngày. Kết quả là tăng cân kém, chậm phát triển chiều cao, thậm chí thiếu protein kéo dài có thể ảnh hưởng tới sự phát triển của não bộ.

Cháo không phải không thể ăn, nhưng cần bổ sung thêm thực phẩm khác như:

Trẻ 7–9 tháng: thêm thịt băm, cá xay, gan nghiền, lòng đỏ trứng. Trẻ trên 10 tháng: thêm rau xanh băm nhỏ, đậu phụ, thịt vụn.

Thịt, trứng và rau mới là nguồn dinh dưỡng chính.

2. Nước hầm xương – nhìn trắng đục nhưng chủ yếu là chất béo

“Nước hầm xương bổ canxi” là quan niệm rất phổ biến. Nhưng theo bác sĩ Vương, lượng canxi trong nước hầm xương thực tế chỉ bằng khoảng 1/30 so với sữa.

Màu trắng đục của nước hầm chủ yếu là chất béo và purin, chứ không phải canxi.

Dạ dày của trẻ nhỏ chỉ to bằng nắm tay. Nếu uống quá nhiều nước xương, trẻ sẽ nhanh no và không còn ăn được những thực phẩm giàu dinh dưỡng khác.

Bác sĩ Vương từng gặp một bé 10 tháng tuổi được bà nội cho ăn cơm chan nước hầm xương mỗi ngày. Kết quả là bé thiếu máu và chậm phát triển vì thừa chất béo nhưng lại thiếu protein và sắt.

Cách bổ sung canxi đúng cho trẻ gồm:

Sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn chính. Thêm mè (vừng), đậu phụ, bông cải xanh trong bữa ăn. Cho trẻ tắm nắng để bổ sung vitamin D.

3. Bột gạo tự xay – thiếu sắt nghiêm trọng

Nhiều gia đình cho rằng bột gạo tự xay an toàn hơn bột ăn dặm bán sẵn.

Tuy nhiên, gạo tự nhiên lại rất ít sắt. Trong khi đó, từ sau 6 tháng tuổi, lượng sắt dự trữ của trẻ từ khi sinh ra đã gần cạn và cần bổ sung từ thực phẩm.

Nếu trẻ ăn bột gạo thiếu sắt lâu dài, nguy cơ thiếu máu do thiếu sắt sẽ rất cao. Thiếu máu không chỉ khiến trẻ mệt mỏi, da nhợt nhạt mà còn làm giảm lượng oxy cung cấp cho não, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển nhận thức.

Cách bổ sung sắt hợp lý:

6–8 tháng: cho trẻ ăn bột ăn dặm có bổ sung sắt theo tiêu chuẩn dinh dưỡng.

Sau 8 tháng: bổ sung thịt đỏ, gan, rau xanh.

Bột gạo tự làm vẫn có thể ăn nhưng nên kết hợp với bột tăng cường sắt.

4. Nước ép trái cây – nhiều đường và dễ tạo thói quen xấu

Một số phụ huynh cho rằng nước ép trái cây giúp trẻ bổ sung vitamin.

Nhưng thực tế, để ép một cốc nước cam có thể cần tới 3–4 quả cam, đồng nghĩa với lượng đường tăng gấp nhiều lần. Trong khi đó, trẻ dưới 1 tuổi không nên tiêu thụ đường tự do.

Ngoài ra, khi ép nước, phần chất xơ bị loại bỏ, khiến trái cây gần như biến thành “nước đường”.

Trẻ quen uống nước ngọt sẽ dễ từ chối nước lọc, đồng thời tăng nguy cơ sâu răng và béo phì.

Cách ăn trái cây tốt hơn:

6–9 tháng: nghiền nhuyễn cho trẻ ăn. Sau 10 tháng: cắt nhỏ để trẻ tự cầm. Nước uống tốt nhất vẫn là nước lọc.

5. Muối và gia vị – trẻ dưới 1 tuổi tuyệt đối không cần

Sai lầm phổ biến nhất là thêm muối hoặc nước tương vào đồ ăn dặm.

Theo bác sĩ Vương, có ba lý do chính:

Thận của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh, không thể xử lý lượng natri cao.

Trẻ quen vị mặn sẽ khó chấp nhận thức ăn nhạt sau này.

Natri dư thừa khiến cơ thể đào thải canxi, ảnh hưởng phát triển xương.

Thậm chí từng có trường hợp một em bé ở Sơn Đông (Trung Quốc) bị nguy hiểm tính mạng do người lớn cho ăn quá nhiều muối theo lời truyền miệng.

Ngay cả những loại “nước tương dành cho trẻ em” cũng chỉ giảm natri một chút, vẫn không phù hợp cho trẻ nhỏ.

Thay vì gia vị, hãy tận dụng hương vị tự nhiên của thực phẩm:

Vị ngọt: bí đỏ, khoai lang, ngô. Vị umami: nấm, cà chua, rong biển. Vị thơm: thịt, cá, gan.

Vị giác của trẻ vốn rất nhạy. Với trẻ nhỏ, thực phẩm nguyên vị đã là ngon nhất.

Kết

Hôm đó, bác sĩ Vương trò chuyện với các bà trong khu gần một tiếng đồng hồ. Trước khi về, bà cụ tầng 3 nắm tay bà nói:

“May mà gặp cô, không thì tôi lại vô tình làm hại cháu mình.”

Bác sĩ Vương cười hiền:

“Chúng ta ai cũng muốn dành điều tốt nhất cho trẻ. Chỉ là thời đại thay đổi rồi, cách nuôi con cũng cần cập nhật theo khoa học.”

Đôi khi, tình yêu dành cho trẻ lại thể hiện ở sự tiết chế: bớt một thìa muối, bớt một bát nước xương và thêm một chút kiên nhẫn – đó mới là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của trẻ.

Nguồn: Sohu