Khi thời tiết oi bức kéo dài, nhiều gia đình có thói quen bật quạt cả ngày, còn điều hòa thường được dùng vào buổi trưa hoặc ban đêm. Theo các khuyến nghị từ EVN, nếu chỉ xét riêng mức tiêu thụ điện, điều hòa vẫn là thiết bị "ngốn" điện hơn quạt rất nhiều. Khác biệt này đến từ chính nguyên lý hoạt động: quạt chủ yếu tạo luồng gió giúp cơ thể thấy mát hơn, còn điều hòa phải làm lạnh không khí trong phòng nên tiêu thụ điện năng lớn hơn đáng kể.

EVN đưa ra con số

Trong một bài hướng dẫn tiết kiệm điện, EVN cho biết nếu dùng điều hòa công suất 12.000 BTU, tương đương khoảng 1,2 kWh, trong 8 giờ mỗi ngày suốt một tháng, thiết bị này sẽ tiêu thụ khoảng 288 kWh. EVN cũng lưu ý riêng một chiếc điều hòa như vậy có thể làm chi phí điện tăng thêm từ hơn 600.000 đồng đến gần 1 triệu đồng mỗi tháng, tùy bậc thang giá điện và cách sử dụng của từng hộ.

Trong khi đó, với quạt điện, EVN cho biết một chiếc quạt công suất khoảng 55W nếu bật liên tục 24/24 giờ sẽ tiêu thụ khoảng 1,3 kWh/ngày, tương đương khoảng 60.000 đồng mỗi tháng theo mức giá điện được EVN dùng để minh họa trong bài viết. Con số này cho thấy ngay cả khi quạt chạy suốt ngày, chi phí vẫn thấp hơn rất nhiều so với điều hòa.

Nếu quy về cùng một điều kiện sử dụng để dễ hình dung, chênh lệch còn rõ hơn. Lấy mức giá bán lẻ điện bình quân hiện hành từ ngày 10/5/2025 là 2.204,0655 đồng/kWh và dùng giả định 8 giờ/ngày cho cả hai thiết bị, một điều hòa 12.000 BTU sẽ tiêu thụ khoảng 288 kWh/tháng, tương đương gần 635.000 đồng/tháng trước VAT. 

Cũng với cách tính này, một quạt điện 55W dùng 8 giờ/ngày tiêu thụ khoảng 13,2 kWh/tháng, tương đương khoảng 29.000 đồng/tháng trước VAT. Như vậy, khoản chênh lệch ước tính vào khoảng 606.000 đồng mỗi tháng. Đây là phép tính quy đổi từ công suất thiết bị và giá điện bình quân, nên hóa đơn thực tế có thể cao hoặc thấp hơn tùy bậc thang sinh hoạt và thời gian sử dụng.

Nói cách khác, nếu chỉ cần làm mát nhẹ trong điều kiện phòng còn thoáng, quạt rõ ràng là lựa chọn tiết kiệm hơn rất nhiều. Còn khi cần hạ nhiệt độ phòng thật sự, nhất là lúc trời vừa nóng vừa ẩm, điều hòa vẫn hiệu quả hơn nhưng đi kèm chi phí điện cao hơn rõ rệt.

Muốn mát mà đỡ tốn điện, EVN khuyên dùng theo cách này

Dù điều hòa tốn điện hơn, EVN cho biết người dùng không nhất thiết phải chọn "quạt hoặc điều hòa". Theo EVN, việc kết hợp quạt với điều hòa không khiến điện năng tăng gấp đôi như nhiều người nghĩ, mà ngược lại còn giúp luồng khí lạnh lan tỏa đều hơn, từ đó không cần hạ nhiệt độ quá thấp. EVN và Bộ Công Thương đều khuyến nghị nên cài điều hòa ở mức khoảng 25-27 độ C hoặc cao hơn tùy thời điểm, đồng thời dùng thêm quạt để tăng hiệu quả làm mát.

Bộ Công Thương cũng lưu ý quạt chỉ nên bật ở mức gió phù hợp thay vì để số lớn nhất liên tục, còn điều hòa cần được vệ sinh định kỳ, đóng kín cửa khi sử dụng và tránh cài nhiệt độ quá thấp. Đây là những cách đơn giản nhưng có thể giúp giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ trong mùa nóng.

Từ các số liệu trên, có thể rút ra câu trả lời khá rõ: bật điều hòa tốn điện hơn quạt rất nhiều, thậm chí nếu dùng cùng 8 giờ/ngày, chi phí có thể chênh tới khoảng hơn 600.000 đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, bài toán tiết kiệm không chỉ nằm ở việc chọn thiết bị nào, mà còn ở cách dùng ra sao để vừa đủ mát, vừa tránh hóa đơn điện tăng vọt.