“Con thông minh thật đấy!” - những câu nói nghe ấm áp và quen thuộc, hầu như bố mẹ nào cũng từng nói với con.

Nhưng bạn có để ý không: những đứa trẻ thường xuyên được khen “thông minh” lại dễ né tránh khi gặp bài khó. Chúng sợ làm sai, sợ thất bại, và càng sợ một ngày nào đó không còn được gọi là “thông minh” nữa.

Thực ra, chiếc “mũ thông minh” đội lâu ngày sẽ biến thành một chiếc “gông”.

Vì sao câu “con thật thông minh” lại trở thành áp lực?

Bởi “thông minh” là một dạng tố chất bẩm sinh, thứ mà đứa trẻ không thể kiểm soát.

Khi tin rằng mình “sinh ra đã thông minh”, trẻ sẽ vô thức né tránh thử thách — vì nếu làm không tốt, chẳng phải chứng minh rằng mình… không thông minh sao?

Thế là chúng chỉ chọn những việc dễ, làm là thành công. Một khi gặp khó khăn, phản ứng đầu tiên không phải tìm cách giải quyết, mà là… bỏ cuộc.

Đây không phải lỗi của trẻ, mà là do cách chúng ta khen đã đi lệch hướng.

Vậy nên khen thế nào?

Hãy khen sự cố gắng, quá trình, và hành động cụ thể.

Ví dụ:

Khi con giải được bài khó, đừng nói “Con thông minh quá”, hãy nói: “Mẹ thấy con đã cố gắng thử nhiều cách khác nhau và cuối cùng tìm ra lời giải.” Khi con vẽ xong một bức tranh, đừng nói “Con có năng khiếu thật”, hãy nói: “Mẹ biết con đã luyện tập rất lâu, cách phối màu cũng rất cẩn thận.”

Những lời khen như vậy giúp trẻ hiểu rằng:

Thành công không phải vì “mình vốn dĩ như thế nào”, mà là vì “mình đã làm gì”. Từ đó, trẻ sẵn sàng thử cái mới, không sợ sai — vì sai cũng chỉ là một phần của quá trình.

Một đứa trẻ không sợ thua được nuôi dưỡng như thế nào?

Không phải vì bẩm sinh gan dạ, mà vì chúng tin rằng nỗ lực của mình có thể thay đổi kết quả.

Trẻ được khen vì cố gắng, khi thất bại sẽ nghĩ: “Có lẽ mình chưa đủ nỗ lực, mình thử lại”. Trẻ được khen vì thông minh, khi thất bại sẽ nghĩ: “Có phải mình không đủ giỏi?”

Hai cách nghĩ này quyết định một đứa trẻ sẽ càng vấp ngã càng mạnh mẽ hay dễ dàng gục ngã ngay từ lần đầu.

Bắt đầu từ hôm nay

Hãy thử thay câu “Con thật thông minh” bằng: “Con đã rất cố gắng.”

Bạn sẽ thấy sự thay đổi:

Trẻ không còn sợ bài khó

Không còn khóc vì một lần thất bại

Bắt đầu tận hưởng quá trình, thay vì chỉ chăm chăm vào kết quả

Lời khen là cách thể hiện tình yêu.

Nhưng lời khen đúng cách mới là tình yêu có sức mạnh thật sự. Hãy để con tin rằng, điều đáng được công nhận không phải là tài năng bẩm sinh, mà là sự kiên trì không bỏ cuộc và dũng khí thử lại sau mỗi lần vấp ngã.

Nguồn: Sohu