Một buổi chiều đến phòng khám chỉ vì “nhớ con”, người mẹ trẻ không ngờ mình phải đối mặt với những giây phút ám ảnh nhất cuộc đời. Từ câu chuyện của một thai phụ mang bầu 22 tuần, Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú đã có những chia sẻ đầy cảm thông về "áp lực vô hình" mà các người mẹ phải gánh chịu khi nhận một kết quả siêu âm bất thường.

Vài giây im lặng của bác sĩ và "bản án" tự tuyên của người mẹ

Bước vào phòng khám ở tuần thai thứ 22, người mẹ trẻ mang theo tâm trạng háo hức, nhẹ nhàng với lý do đơn giản là nhớ con và muốn nhìn thấy con qua màn hình máy siêu âm. Thế nhưng, không khí phòng khám bỗng chốc chùng xuống khi vị bác sĩ đặt đầu dò và bắt đầu đo đi đo lại một chỉ số.

Nằm trên giường bệnh, nhìn nét mặt nghiêm nghị của bác sĩ, người mẹ bắt đầu lo lắng. Chị run run hỏi: "Bác sĩ ơi, con em có sao không?".

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú chia sẻ, thực chất đó là một dấu hiệu bất thường cần kiểm tra thêm. Thế nhưng đối với một người mẹ, vài giây im lặng của bác sĩ đã đủ để kích hoạt mọi kịch bản tồi tệ nhất trong tâm trí.

Chiều hôm đó, người mẹ ấy không về ngay. Chị ngồi ngoài hành lang rất lâu, bất động với chiếc điện thoại trên tay. Trong đầu chị lúc này chỉ luẩn quẩn một câu hỏi: "Có phải con bị dị tật không?". Chị bắt đầu lao vào thế giới mạng, tìm kiếm điên cuồng từng dòng kết quả siêu âm. Càng đọc, nỗi sợ càng phình to. Chị tự trách mình vì trận sốt đầu thai kỳ, vì những ngày làm việc quá sức, vì một viên thuốc lỡ uống khi chưa biết mình mang thai. Chỉ trong vài giờ ngắn ngủi, người mẹ ấy đã tự kết tội mình bằng hàng chục lý do khác nhau.

"Làm sản khoa, chúng tôi gặp điều này rất thường xuyên. Thực tế, stress sau khi nhận một kết quả siêu âm bất thường là phản ứng rất tự nhiên. Người mẹ có thể mất ngủ, ăn không ngon, tim đập nhanh, khó tập trung và liên tục nghĩ đến những kịch bản xấu nhất. Trong y học, đây được gọi là stress đặc hiệu của thai kỳ, xuất hiện khi mẹ đối mặt với những lo lắng liên quan trực tiếp đến em bé".

Khi nỗi lo âu trở thành "độc tố" gây hại cho thai nhi

Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú, stress sau khi nhận một kết quả siêu âm bất thường là một phản ứng tâm lý hết sức tự nhiên. Người mẹ có thể mất ngủ, ăn không ngon, tim đập nhanh, khó tập trung và liên tục nghĩ đến những kịch bản xấu nhất.

Tuy nhiên, điều nguy hiểm là sự căng thẳng này không dừng lại ở mặt cảm xúc. Khi nỗi lo âu kéo dài, cơ thể người mẹ sẽ kích hoạt cơ chế tự vệ, tăng tiết các hormone căng thẳng như cortisol và CRH.

Ảnh hưởng tuần hoàn: Các hormone này có thể làm co thắt mạch máu, ảnh hưởng tiêu cực đến tuần hoàn nhau thai.

Nguy cơ cho thai nhi: Làm tăng nguy cơ sinh non hoặc khiến thai chậm phát triển trong tử cung.

Hệ lụy sau sinh: Đẩy người mẹ vào nguy cơ cao bị trầm cảm sau sinh.

"Điều quan trọng là stress lúc này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý. Khi nỗi lo kéo dài, cơ thể sẽ tăng tiết các hormone căng thẳng như cortisol và CRH. Những hormone này có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn nhau thai, làm tăng nguy cơ sinh non, thai chậm phát triển và khiến mẹ dễ bị trầm cảm sau sinh. Chính vì vậy, điều chúng tôi lo lắng không chỉ là kết quả siêu âm, mà còn là việc người mẹ phải một mình chịu đựng nỗi sợ ấy quá lâu"

Bất thường không có nghĩa là "kết luận cuối cùng"

Một thực tế đáng tiếc hiện nay là rất nhiều mẹ bầu đánh đồng cụm từ "kết quả siêu âm bất thường" với việc "con chắc chắn bị dị tật nặng". Bác sĩ Tú khẳng định đây là một quan niệm sai lầm.

Trong y khoa, có những bất thường chỉ là dấu hiệu cảnh báo cần theo dõi thêm theo thời gian. Có những trường hợp chỉ cần siêu âm lại ở một thời điểm khác khi thai nhi lớn hơn, hoặc thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu để khẳng định. Và thực tế, có rất nhiều em bé sau đó vẫn chào đời và phát triển hoàn toàn khỏe mạnh bình thường.

Khi người mẹ trong câu chuyện trên quay lại tái khám, câu đầu tiên chị thốt lên không phải là hỏi về kết quả của con, mà là: "Bác sĩ ơi, em sợ quá, em phải làm sao?".

Mẹ bầu cần làm gì để vượt qua "khủng hoảng" siêu âm?

Để giúp các sản phụ không bị nhấn chìm trong cơn bão tiêu cực, bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú đưa ra 3 lời khuyên cốt lõi:

Dừng việc "tra cứu" Google: Hãy ngừng tìm kiếm những thông tin rời rạc, thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội. Thay vào đó, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chủ trị. Hãy hỏi thật kỹ về ý nghĩa của kết quả, khả năng xảy ra và các bước tiếp theo . Một thông tin đúng từ giới chuyên môn sẽ là "liều thuốc" dập tắt những suy diễn vô căn cứ.

Không chịu đựng một mình: Hãy mở lòng sẻ chia gánh nặng tâm lý với chồng, người thân hoặc những người mình tin tưởng.

Chăm sóc nền tảng thể chất: Cố gắng duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc. Một cơ thể khỏe mạnh sẽ giúp người mẹ có đủ năng lượng và sự tỉnh táo để đối diện với áp lực. Trong trường hợp lo âu quá mức dẫn đến mất ngủ kéo dài, cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý từ y bác sĩ.

Chân dung vị chuyên gia đồng hành cùng các sản phụ

ThS.BS Nguyễn Ngọc Tú là chuyên gia Sản phụ khoa, một trong những bác sĩ tại Việt Nam được đào tạo chuyên sâu về Y học bào thai. Ông được nhiều sản phụ biết đến trong lĩnh vực siêu âm tiền sản, sàng lọc dị tật thai nhi và tư vấn, quản lý các trường hợp thai kỳ nguy cơ cao.

Tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 2005, bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú đã có nhiều năm học tập và tu nghiệp tại các trung tâm sản khoa lớn trong và ngoài nước như Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM), Bệnh viện Necker (Pháp) cùng một số cơ sở y tế chuyên ngành tại Sydney (Úc).

Lĩnh vực chuyên môn của bác sĩ Tú bao gồm quản lý thai kỳ nguy cơ cao, y học bào thai, siêu âm chẩn đoán trước sinh và thực hiện các thủ thuật chuyên sâu như chọc ối, sinh thiết gai nhau nhằm phát hiện sớm các bất thường của thai nhi.

Trong quá trình công tác, bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú từng làm việc tại nhiều bệnh viện tuyến đầu và tham gia hội chẩn, theo dõi nhiều trường hợp thai nhi mắc bệnh lý phức tạp. Hiện nay, ông tiếp tục thăm khám, siêu âm và tư vấn chuyên sâu cho các sản phụ có thai kỳ nguy cơ cao.

Tại Hà Nội, bác sĩ Nguyễn Ngọc Tú hiện thăm khám tại Phòng khám Sản phụ khoa Minh Nguyên (ô 14, lô 1, khu Đền Lừ 2, phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai). Bác sĩ thường tiếp nhận các trường hợp cần siêu âm chuyên sâu, chẩn đoán trước sinh và tư vấn các bất thường thai nhi.