Để làm xôi ngũ sắc, những người phụ nữ Tày, Thái thưởng sử dụng các loại lá, loại củ quả thân thuộc để nhuộm màu cho gạo. Họ dùng lá cẩm để tạo ra màu tím; lá gừng, lá dứa cho màu xanh. Màu vàng nhuộm từ cây hoa “Bjoóc phón”- loại hoa phổ biến nơi núi rừng vào mùa xuân. Màu đỏ: được lấy từ lá cây chắm ché, cây mồng tơi lá đỏ hoặc vỏ cây vàng đỏ.

Món xôi ngũ sắc dẻo thơm của người Thái

Chọn gạo thổi xôi

Ngon nhất là gạo nếp Tú Lệ - loại gạo nếp đặc sản vừa thơm, vừa dẻo, nổi tiếng vùng thung lũng lòng chảo Mường Lò. Nếu không mua được gạo nếp Tú Lệ, bạn có thể mua gạo nếp nương cũng có thể đồ được món xôi ngũ sắc dẻo thơm.

Nhuộm màu gạo

Đây là công đoạn quan trọng, khiến cho xôi có màu sắc rực rỡ, bắt mắt. Ngoài màu trắng là màu tự nhiên của gạo, những màu xanh, đỏ, tím, vàng đều có thể dùng các loại củ, lá cây để làm màu nhuộm.

Dưới đây là cách nhuộm màu ĐƠN GIẢN NHẤT giúp các chị em có thể dễ dàng thực hiện món xôi này:

Màu đỏ - được tạo ra từ gấc chín

Ngâm gạo nếp khoảng 6-7 tiếng, sau đó xả lại với nước, để ráo.

Bổ trái gấc làm đôi, vét hạt ra bát, cho thêm một thìa nhỏ rượu trắng, một chút muối rồi trộn đều với gạo.

Tạo màu đỏ từ trái gấc chín

Màu vàng được tạo ra từ củ nghệ

Dùng củ nghệ già, giã nhỏ, lọc bỏ bã. Hòa nước cốt nghệ với nước, rồi dùng ngâm gạo.

Nếu không thích mùi hắc của nghệ, có thể nhuộm xôi vàng bằng dành dành, màu cũng rất đẹp.

Nhuộm màu vàng cho món xôi từ củ nghệ

Dùng lá dứa hoặc lá gừng tạo màu xanh

Rửa sạch lá dứa, cắt nhỏ, sau đó cho vào máy xay sinh tố và thêm nước và xay nhuyễn. Dùng rây lọc để tách hỗn hợp nước lá dứa vừa xay xong.

Cho gạo nếp vào ngâm với nước màu khoảng 10 tiếng rồi vớt ra để ráo nước.

Tạo màu tím từ lá cẩm

Lá cẩm rửa sạch, rồi đem luộc với nước có pha chút muối và gạn lấy nước màu tím.

Gạo nếp vo sạch, bỏ vào ngâm với nước lá cẩm khoảng 10 tiếng (có thể ngâm qua đêm), chú ý KHÔNG xả lại với nước sau khi ngâm.

Lưu ý: KHÔNG xả lại với nước sau khi ngâm.

Thổi xôi

Gạo sau ngâm xong, vớt ra để ráo nước, và tiến hành đồ xôi.

Có thể đồ xôi theo từng màu một hoặc nếu có nồi hấp xôi đủ lớn thì có thể chia ra để xôi 5 màu cùng một lúc. Để đảm bảo độ dẻo bạn nên điều chỉnh nhiệt độ nồi nấu xôi cho phù hợp.

Trang trí xôi ngũ sắc

Khi nấu xong, bạn bày thành đĩa xôi năm màu: trắng, xanh, vàng, đỏ, tím cẩm trông tựa như bông hoa năm cánh đang khoe sắc.

Xôi ngũ sắc được bày ra trông vô cùng rực rỡ, bắt mắt